Macron’dan Afrika Açılımı: “Fransa Artık Tek Güç Değil”

Nairobi Zirvesinde Dikkat Çeken Mesajlar

Emmanuel Macron, Kenya’nın başkenti Nairobi’de düzenlenen Afrika İleriye Dönük Zirvesi kapsamında yaptığı açıklamalarda, Fransa’nın Afrika politikalarında “yeni bir döneme” girildiğini söyledi. Macron, Paris yönetiminin kıtaya artık “eşit ortaklık” ve “ortak yatırım” anlayışıyla yaklaşmak istediğini belirtti.

İlk kez İngilizce konuşulan bir Afrika ülkesinde gerçekleştirilen zirvede konuşan Macron, enerji dönüşümü, yapay zekâ, dijitalleşme, tarım ve deniz ekonomisi alanlarında Afrika’ya yönelik yaklaşık 27 milyar dolarlık yatırım planladıklarını açıkladı. Fransız lider, söz konusu yatırımların hem Afrika’da hem de Fransa’da yaklaşık 250 bin kişilik istihdam oluşturacağını ifade etti.

“Fransa Artık Afrika’da Tekel Değil”

Macron’un konuşmasındaki en dikkat çekici bölümlerden biri ise Afrika’daki jeopolitik rekabete ilişkin değerlendirmeleri oldu. Fransa Cumhurbaşkanı, Çin, Türkiye ve ABD gibi aktörlerin kıtadaki ekonomik ve diplomatik etkilerini artırdığını belirterek, Fransa’nın artık Afrika’da eskisi gibi “tek belirleyici güç” olmadığını kabul etti.

Uzmanlar, bu açıklamaların Fransa’nın son yıllarda özellikle Sahel bölgesinde yaşadığı nüfuz kaybının diplomatik bir itirafı niteliği taşıdığı görüşünde birleşiyor.

Fransa’nın Afrika’daki Sömürge Geçmişi Yeniden Tartışılıyor

Fransa, 19. yüzyıldan itibaren Batı ve Orta Afrika’da geniş bir sömürge ağı kurmuş; Mali, Nijer, Burkina Faso, Çad, Senegal ve Fildişi Sahili gibi birçok ülke üzerinde uzun yıllar siyasi ve ekonomik kontrol sağlamıştı.

Bağımsızlık süreçlerinin ardından da Paris yönetimi, eski kolonileriyle sürdürdüğü askeri ve ekonomik ilişkiler nedeniyle uzun süre “neo-sömürgecilik” eleştirilerine maruz kaldı. Özellikle CFA Frangı sistemi, askeri üsler ve enerji-maden anlaşmaları Afrika kamuoyunda yoğun tartışmalara neden oldu.

Son yıllarda ise Sahel bölgesinde art arda yaşanan askeri darbeler ve yükselen halk protestoları sonucunda Fransız askerleri Mali, Burkina Faso ve Nijer’den çekilmek zorunda kaldı. Bu gelişmeler, Fransa’nın kıtadaki geleneksel etkisinin ciddi ölçüde zayıfladığı yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi.

Türkiye’nin Afrika’daki Yükselen Etkisi

Macron’un konuşmasında özellikle Türkiye’nin adını anması dikkat çekti. Son yirmi yılda Türkiye, Afrika kıtasıyla diplomatik, ekonomik ve askeri ilişkilerini önemli ölçüde geliştirdi.

Recep Tayyip Erdoğan, Cumhuriyet tarihinde en fazla Afrika ülkesi ziyaret eden lider olarak öne çıkarken, Türkiye’nin kıtadaki büyükelçilik sayısı da önemli ölçüde arttı. Ankara yönetimi; enerji, madencilik, altyapı, savunma sanayii ve liman işletmeciliği gibi stratejik alanlarda çok sayıda Afrika ülkesiyle iş birliği anlaşmaları imzaladı.

Özellikle Somali ile geliştirilen askeri ve ekonomik ortaklık, Türkiye’nin Afrika Boynuzu’ndaki etkisini artıran önemli örneklerden biri olarak değerlendiriliyor. Türk savunma sanayii şirketlerinin Afrika ülkeleriyle yaptığı iş birlikleri de son dönemde dikkat çekiyor.

Diplomatik kaynaklara göre Türkiye ile Afrika arasındaki ticaret hacminin orta vadede 50 milyar dolar seviyesini aşması hedefleniyor.

Küresel Rekabetin Yeni Sahası: Afrika

Uzmanlara göre Afrika kıtası; genç nüfusu, stratejik limanları, enerji kaynakları ve nadir element rezervleri nedeniyle 21. yüzyılın en kritik jeopolitik rekabet alanlarından biri hâline geldi.

Çin’in “Kuşak ve Yol” yatırımları, ABD’nin güvenlik politikaları, Türkiye’nin çok yönlü diplomatik açılımı ve Körfez ülkelerinin liman yatırımları, kıta üzerindeki güç mücadelesini daha görünür hâle getiriyor.

Macron’un Nairobi’de verdiği mesajlar ise Fransa’nın, değişen küresel dengeler karşısında Afrika politikasını yeniden şekillendirme arayışında olduğuna işaret ediyor.

Kaynaklar:

Reuters, BBC, France24, Le Monde, Al Jazeera, Africanews

Florya Gazetesi Haber Merkezi