Irak’ın stratejik ve çok kimlikli şehri Kerkük’te önemli bir siyasi gelişme yaşandı. Irak Türkmen Cephesi Başkanı Muhammed Seman Ağa, 20 Nisan 2026 itibarıyla Kerkük Valisi olarak resmen göreve başladı. Bu gelişmeyle birlikte şehir, yaklaşık bir asır sonra yeniden bir Türkmen yöneticiye emanet edildi.

Türkiye’de ise gelişme, siyasi ve toplumsal düzeyde geniş yankı buldu. Devlet Bahçeli, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ndeki grup toplantısında yaptığı konuşmada atamayı tarihi bir eşik olarak nitelendirdi. Bahçeli, söz konusu gelişmenin “Türkmen iradesinin Kerkük’te yeniden görünür hâle gelişi bakımından tarihi bir dönüm noktası” olduğunu ifade etti.

Bahçeli konuşmasında, Kerkük’ün yalnızca bir şehir değil, aynı zamanda tarihsel ve kültürel bir hafızanın merkezi olduğunu vurgulayarak, Türkmenlerin yıllardır maruz kaldığı zorlukların Türk milletinin ortak vicdanında derin izler bıraktığını belirtti. Yeni dönemin, etnik ve mezhepsel ayrışmaları değil; birlikte yaşama iradesini güçlendirmesi gerektiğine dikkat çekti.

MHP lideri, Kerkük’te oluşan yeni yönetim dengesinin; Türkmenleri yok saymayan, Arapları dışlamayan, Kürtleri ötekileştirmeyen ve bölgedeki tüm unsurları kapsayan bir anlayışı temsil etmesi gerektiğini dile getirdi. Bu çerçevenin, hem Irak’ın iç istikrarı hem de bölgesel barış açısından kritik önemde olduğu ifade edildi.

Konuşmasında Türk milliyetçiliği ve tarih bilincine de geniş yer ayıran Bahçeli, millet olma şuurunun yalnızca coğrafi sınırlarla sınırlı olmadığını, gönül coğrafyasındaki gelişmelerin de aynı derecede önem taşıdığını belirtti. Kerkük’teki gelişmenin, bu anlayışın sahadaki somut yansıması olduğunu vurguladı.

Uzmanlara göre Kerkük’te Türkmen bir valinin göreve gelmesi, yalnızca sembolik bir adım değil; aynı zamanda Irak’ın iç siyasi dengeleri, etnik temsil ve yerel yönetim yapısı açısından da yeni bir dönemin habercisi olabilir. Bölgedeki farklı gruplar arasında dengeli bir yönetim anlayışının tesis edilmesi, önümüzdeki süreçte belirleyici olacak.

Türkiye açısından bakıldığında ise gelişme, tarihi ve kültürel bağların yanı sıra diplomatik ve insani sorumluluklar çerçevesinde yakından takip ediliyor. Ankara’nın, Irak’ın toprak bütünlüğü ve siyasi birliğine vurgu yapan yaklaşımını sürdürürken, Türkmen toplumunun hak ve temsil mücadelesine destek vermeye devam edeceği değerlendiriliyor.

Kaynaklar: Reuters, Anadolu Ajansı, Al Jazeera, Rudaw
Florya Gazetesi Haber Merkezi

Rus basınına göre, Hazar Denizi’nin çatışma alanına dönüşmesi yalnızca İran-İsrail hattını değil, bölgedeki güç dengelerini doğrudan sarsabilecek bir gelişme. Özellikle enerji güvenliği, askeri denge ve bölgesel ittifaklar açısından bu genişleme ihtimali “kırmızı çizgi” olarak değerlendiriliyor.

Rus Analizleri: “Hazar, Kapalı Güvenlik Havzasıdır”

Rus uzmanlar, Hazar Denizi’nin uluslararası hukukta özel statüye sahip olduğunu ve kıyıdaş ülkeler dışında askeri varlığa kapalı tutulduğunu vurguluyor. Bu bağlamda, İsrail’in bölgeye yönelik bir askeri operasyon gerçekleştirmesi iddiası, Moskova’da ciddi bir stratejik ihlal olarak ele alınıyor.

Rusya merkezli düşünce kuruluşlarına göre, Hazar’da yaşanacak bir askeri hareketlilik şu sonuçları doğurabilir:

• Bölgesel enerji hatlarının güvenliği riske girebilir
• Rusya’nın güney savunma hattı doğrudan tehdit altına girebilir
• Kıyıdaş ülkeler arasında askeri gerilim artabilir

Türk Devletleri İçin Kritik Risk

Hazar Denizi’ne kıyısı bulunan Azerbaycan, Kazakistan ve Türkmenistan gibi Türk devletleri açısından da gelişmeler yakından izleniyor. Rus basınına konuşan bazı uzmanlar, çatışmanın bu bölgeye sıçramasının Türk dünyası için şu riskleri barındırdığını ifade ediyor:

• Enerji ihracat hatlarının kesintiye uğraması
• Bölgesel ticaret yollarında güvenlik zafiyeti
• Türk Devletleri Teşkilatı içindeki ekonomik entegrasyonun zarar görmesi
• Yeni bir göç ve güvenlik dalgası

Bu değerlendirmeler, Hazar’ın sadece bir deniz değil, aynı zamanda Türk dünyasının ekonomik ve jeopolitik kalbi olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.

Moskova’nın Denge Politikası

Rus basını, Moskova’nın mevcut krizde “kontrollü denge” stratejisi izlediğini yazıyor. Bir yandan İran ile stratejik ilişkiler korunurken, diğer yandan İsrail ile doğrudan çatışmadan kaçınılıyor. Kremlin’in temel hedefi ise savaşın Rusya’nın etki alanına yayılmasını önlemek.

Öte yandan ABD ile İran arasında yürütüldüğü iddia edilen temaslara ilişkin açıklamaların çelişkili olması, diplomatik çözüm ihtimalini zayıflatıyor. Bu durum, savaşın daha geniş bir coğrafyaya yayılabileceği yönündeki endişeleri artırıyor.

Bölgesel Krizden Küresel Riske

Rus yorumcular, İran-İsrail geriliminin artık klasik bir bölgesel çatışma olmaktan çıkıp çok katmanlı bir güç mücadelesine dönüştüğünü vurguluyor. Amerika Birleşik Devletleri’nin doğrudan dahil olduğu bu denklemde, Hazar Denizi gibi hassas bölgelerin çatışmaya açılması, küresel enerji piyasalarından güvenlik mimarisine kadar geniş bir etki alanı oluşturabilir.

Sonuç olarak, Rus basınında öne çıkan ortak görüş şu: Hazar Denizi’ne sıçrayacak bir savaş, sadece İran ve İsrail’i değil, Rusya’yı ve Türk dünyasını da içine çekecek yeni ve tehlikeli bir jeopolitik kırılmanın başlangıcı olabilir.

Kaynaklar: Reuters, TASS, RIA Novosti, Kommersant, Carnegie Moscow Center
Florya Gazetesi Haber Merkezi

Cumhurbaşkanı Erdoğan, mesajında şu ifadelere yer verdi:

GÖNÜL VE KÜLTÜR COĞRAFYAMIZA SELAM

Aziz milletim, Çok kıymetli kardeşlerim, sizleri en kalbi duygularımla muhabbetle selamlıyorum. Geçtiğimiz yıl İstanbul'da ilk defa bizim himayemizde gerçekleşen Nevruz Anma Günü etkinliğini bu yıl Gaziantep'te gerçekleştiriyoruz. Öncelikle gönül ve kültür coğrafyamızın dört bir yanındaki kardeşlerimizin Nevruz gününü canı gönülden tebrik ediyorum.

YENİ BAŞLANGIÇLARIN SEMBOLÜ

Tabiatın yeniden dirilişinin sembolü olan nevruzun ülkemize, kadim coğrafyamıza ve tüm insanlığa barış, huzur ve bereket getirmesini Rabbimden niyaz ediyorum. Coşku, neşe ve birlikteliği simgeleyen nevruzun ülkemizin yanı sıra komşularımızla yeni başlangıçların sembolü haline geldiğini görmekten büyük memnuniyet duyuyoruz.

NEVRUZ ATEŞİNİN ETRAFINDA TOPLANIYORUZ

81 vilayetimizin yanı sıra Türk dünyasının dört bir ucunda aynı duygularla nevruz ateşinin etrafında toplanıyoruz. Bu duygudaşlığı daha güçlü kılacak bir adım olarak nevruzu hepimiz için ortak bir gün haline getirdik.

SAVAŞLARIN SONA ERMESİNE VESİLE OLSUN

2026 senesinde mevcut ivmeyi hızlandıracak aile meclisimizin 13. zirvesine inşallah Türkiye'de ev sahipliği yapacağız. Bu vesileyle vatandaşlarımızla birlikte Azerbaycan'dan Kazakistan'a, Kırgızistan'dan Özbekistan'a, Türkmenistan'dan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Macaristan'a kadar tüm dost ve kardeşlerimizin Nevruz Bayramı'nı yürekten tebrik ediyoruz. Ayrıca Suriye, Irak ve şu günlerde savaşın yol açtığı sorunlarla boğuşan İranlı kardeşlerimizin de Nevruzlarını kutluyor, bu anlamlı günün bölgemizdeki savaşların sona ermesine vesile olmasını diliyorum.

Nevruzun getirdiği bahar ikliminin gönüllerimize umut, toplumlarımıza huzur ve dünyamıza barış getirmesini temenni ediyorum.

27-28 Şubat 2026 tarihlerinde Bakü’de gerçekleştirilen “100. Yılında Bakü Türkoloji Kurultayı - Anma Toplantısı”, Türk dünyasının önde gelen akademisyenlerini bir araya getirdi. Azerbaycan Millî İlimler Akademisi ev sahipliğinde düzenlenen toplantı, 1926’daki tarihi kurultayın mirasını günümüz perspektifinden ele aldı.

Azerbaycan basınında yer alan değerlendirmelere göre, toplantının en önemli çıktılarından biri Türk dünyasında ortak alfabe ve terminoloji çalışmalarının hızlandırılması yönünde oluşan güçlü irade oldu. AZƏRTAC ve Trend News Agency kaynaklı haberlere göre, katılımcılar Latin alfabesi temelinde ortak yazı sistemine yönelik bilimsel çalışmaların derinleştirilmesi gerektiğini vurguladı.

Toplantıda ayrıca, Türkoloji alanında disiplinler arası iş birliğinin artırılması ve akademik veri paylaşımının kurumsal bir zemine oturtulması gerektiği ifade edildi. Bu kapsamda, Türk dili, edebiyatı, tarih ve folklor araştırmalarında ortak veri tabanlarının oluşturulması önerildi.

Azerbaycanlı akademisyenler, 1926’daki Bakü Türkoloji Kurultayı’nın yalnızca bir bilimsel toplantı değil, aynı zamanda Türk halklarının kültürel yakınlaşmasında dönüm noktası olduğunu hatırlatarak, 2026’daki anma toplantısının bu mirası güncelleyen stratejik bir platform haline geldiğini belirtti.

Toplantının sonuç bildirgesinde öne çıkan başlıklar arasında şunlar yer aldı:

• Türk dünyasında ortak alfabe çalışmalarının yeniden hızlandırılması

• Türkoloji alanında uluslararası akademik ağların güçlendirilmesi

• Genç araştırmacıların desteklenmesi ve ortak burs programlarının oluşturulması

• Kültürel mirasın korunması ve dijital ortama aktarılması

• Ortak tarih ve edebiyat çalışmalarının teşvik edilmesi

Azerbaycan basınında yer alan yorumlarda, toplantının özellikle Türkiye ile Azerbaycan arasındaki akademik ve kültürel iş birliğini daha da pekiştirdiği vurgulandı. Uzmanlar, bu tür organizasyonların Türk dünyasında “ortak kimlik” ve “ortak gelecek vizyonu” açısından önemli bir rol oynadığını ifade etti.

Yetkililer, kurultayda sunulan bildirilerin kitaplaştırılacağını ve uluslararası akademik çevrelerle paylaşılacağını açıkladı. Ayrıca, benzer toplantıların düzenli aralıklarla gerçekleştirilmesi yönünde görüş birliğine varıldığı bildirildi.

Böylece, 1926’da Bakü’de atılan ortak bilim ve kültür adımı, bir asır sonra yeniden aynı şehirde, daha geniş bir uluslararası katılımla ve güncellenmiş hedeflerle yeniden şekillendirilmiş oldu.

Kaynaklar: AZƏRTAC, Trend News Agency, Azerbaycan Millî İlimler Akademisi

Florya Gazetesi Haber Merkezi

Çin’in nüfus sayımlarına göre 1982 ile 2020 yılları arasında Doğu Türkistan’daki Uygur Türkü nüfusu 5 milyon 955 bin 900’den 11 milyon 624 bin 300’e yükseldi. Aynı dönemde Çinli (Han) nüfus ise 5 milyon 286 bin 500’den 10 milyon 920 bin 100’e çıktı. Bu veriler Türk nüfusunun yüzde 95,17 oranında arttığını, Han Çinlisi nüfusunun ise yüzde 106,57 büyüdüğünü ortaya koyuyor.

RESMÎ SAYIMLAR DEMOGRAFİK DÖNÜŞÜMÜ GÖSTERİYOR

Çin yönetimi uzun yıllardır Doğu Türkistan’da Uygur nüfusunun sürekli arttığını savunurken, uluslararası raporlar son yıllarda bölgedeki doğum oranlarında dikkat çekici bir düşüş yaşandığını ortaya koyuyor. Akademik araştırmalar ve insan hakları raporlarına göre özellikle 2017 sonrası uygulanan politikalar, bölgenin demografik yapısına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

DOĞUM ORANLARINDA SERT DÜŞÜŞ

Araştırmalara göre Doğu Türkistan’da doğum oranı 2017 ile 2019 yılları arasında yaklaşık yüzde 48 oranında geriledi. Uygur nüfusunun yoğun olduğu güney bölgelerinde bu düşüş daha da belirgin oldu. Hotan ve Kaşgar gibi Uygurların yoğun yaşadığı bölgelerde doğum oranlarının 2015–2018 arasında yüzde 60’tan fazla düştüğü bildirildi.

Uzmanlara göre bu değişim, bölgedeki nüfus politikalarının etkisiyle ortaya çıktı.

ZORLA DOĞUM KONTROLÜ İDDİALARI

Uluslararası raporlar, bazı Uygur kadınların zorla doğum kontrolü uygulamalarına maruz kaldığını ifade ediliyor. Bu tür işkence ve insan hak ihalleri arasında zorla spiral takılması, sterilizasyon, zorunlu kürtaj ve hamilelik denetimleri gibi uygulamalar yer alıyor.

Araştırmacılar, bu uygulamaların Türk ve Müslüman nüfus artışını sınırlamayı amaçlayan bir politika olabileceğini öne sürüyor.

DEMOGRAFİK VERİLER TARTIŞMA KONUSU

Çin yönetimi ise tüm bu iddiaları reddediyor ve Uygur nüfusunun artmaya devam ettiğini savunuyor. Pekin yönetimine göre bölgedeki nüfus politikaları tüm etnik gruplar için eşit şekilde uygulanıyor.

Ancak uluslararası araştırmacılar ve insan hakları kuruluşları, Doğu Türkistan’daki doğum oranlarındaki sert düşüşün bölgenin demografik geleceği açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor.

www.uygurhaber.com