Rusya-Ukrayna Savaşı'nda karşılıklı saldırılar sürerken, Rusya gece saatlerinde Ukrayna'nın başkenti Kiev'e geniş çaplı hava saldırısı düzenledi. İnsansız hava araçları ve füzelerle gerçekleştirilen saldırılarda çok sayıda sivil yerleşim yeri hedef alınırken, kentin farklı noktalarında yangınlar çıktı.

Kiev Belediye Başkanı Vitali Klitschko, saldırılarda 10 sivilin hayatını kaybettiğini açıkladı. Klitschko, Rus füzesinin isabet ettiği 10 katlı bir apartmanın 6 katının kısmen çöktüğünü, enkaz altında kalanlar için arama kurtarma çalışmalarının sürdüğünü belirtti.

Kiev Askeri İdaresi Başkanı Tymur Tkachenko ise saldırılarda aralarında iki çocuğun da bulunduğu 56 kişinin yaralandığını, başkent genelinde 30'dan fazla noktanın hasar gördüğünü bildirdi.

"SİVİLLERİ KASITLI OLARAK HEDEF ALDILAR"

Tkachenko, saldırılarda sivil yerleşim alanlarının hedef alındığını savunarak, "Düşman bir kez daha kasıtlı olarak sivil yerleşim yerlerini hedef aldı ve sivilleri katletti. Aralarında çocukların da bulunduğu çok sayıda can kaybımız ve yaralımız var." ifadelerini kullandı.

ZELENSKİY ZİYARETİNİ YARIDA KESTİ

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin saldırılar sırasında İrlanda'nın başkenti Dublin'de resmi temaslarda bulunduğu öğrenildi. Rus saldırısının ardından Zelenskiy ziyaretini yarıda keserek Ukrayna'ya döndü.

RUSYA: MİSİLLEME SALDIRISI DÜZENLEDİK

Rusya Savunma Bakanlığı ise saldırıyı doğrulayarak operasyonun Ukrayna'nın Rus sivil altyapısına yönelik saldırılarına misilleme olarak gerçekleştirildiğini açıkladı.

Bakanlık açıklamasında, Kiev çevresindeki askeri ve enerji tesislerinin yanı sıra Poltava ve Dnipropetrovsk bölgelerindeki askeri havaalanlarının da hedef alındığı ifade edildi.

Dünyanın gözünün Ankara'da olacağı zirve öncesinde, önemli açıklamalar gelmeye devam ediyor.

"TÜRKİYE STRATEJİK ÖNEME SAHİP BİR ORTAK"

Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, zirve hakkında açıklamalar yaptı.

Kallas, AB Komisyonu'nun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos ve İçişleri ve Göçten Sorumlu Üyesi Magnus Brunner ile bugün ve yarın Türkiye'ye ziyaret düzenleyeceklerini belirterek şunları söyledi:

"Türkiye, stratejik öneme sahip bir ortak. Göç gibi konularda olduğu kadar savunma ve bölgesel istikrar açısından da önemli bir ülke. Orta Doğu'da yaşanan gelişmeleri düşündüğümüzde Türkiye'nin burada da önemli bir rolü var.

"ORTA DOĞU VE KAFKASYA'DA ÖNEMLİ ROL OYNUYOR"

Orta Doğu'nun ötesine, Kafkasya'ya baktığımızda da Türkiye'nin çok önemli bir rol oynadığını görüyoruz. Bu yüzden bu görüşmeleri yapmak ve birlikte neler yapabileceğimizi değerlendirmek önemli."

"ANKARA ZİRVESİ, TARİHİ BİR ZİRVE"

7-8 Temmuz'da NATO Ankara Zirvesi için de yeniden Türkiye'ye gideceğini belirten Kallas, "Elbette her zirve için tarihi denir ancak bu kez gerçekten öyle. Transatlantik ilişkiler, son dönemde ciddi baskı altında kaldı. Bu nedenle birlik mesajı vermek, son derece önemli. Bu, yalnızca ittifak için değil hasımlarımıza da güçlü bir mesaj olacaktır." diye konuştu

Kallas, Ankara Zirvesi'ndeki başlıca konuların arasında savunma sanayii üretiminin nasıl artırılacağının, savunma ve caydırıcılık konusunda nasıl daha güvenilir olunacağının ve Ukrayna'ya daha fazla nasıl destek verilebileceğinin olacağını söyledi.

LİDERLER BASINA KAPALI TOPLANTI YAPACAK

Ankara, 7-8 Temmuz tarihlerinde düzenlenecek olan NATO Ankara Zirvesi'nde NATO üyesi 32 ülkenin devlet ve hükümet başkanını misafir edecek.

7 Temmuz günü öğleden sonra dışişleri bakanları düzeyinde İstanbul İş Birliği Girişimi toplantısı yapılacak. Bu çerçevede girişime üye olan Katar, Bahreyn, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) dışişleri bakanlarına, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ev sahipliği yapacak.

İstanbul İş Birliği Girişimi (İİG), NATO tarafından 2004'teki İstanbul Zirvesi'nde başlatılan ve Orta Doğu bölgesindeki ülkelerle güvenliğe dayalı ikili iş birliğini teşvik etmeyi amaçlayan bir ortaklık programı.

Zirvenin ilk günü olan 7 Temmuz akşamı liderlerin katılacağı yemek düzenlenecek. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde düzenlenen yemeğe, konuk liderler ve eşleri katılacak.

7 Temmuz akşamı, dışişleri bakanları düzeyinde de NATO-Ukrayna Konseyi formatında bir çalışma yemeği düzenlenecek. Bu toplantıya 32 ülkenin dışişleri bakanlarının yanı sıra Ukrayna Dışişleri Bakanı ve Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas katılacak.

8 Temmuz'da ise ana oturum düzenlenecek. Bu oturumun ardından NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, zirve sonuçlarını değerlendiren bir basın toplantısı düzenlemesi planlanıyor.

NELER KONUŞULACAK?

Zirvede, NATO'nun geleceği ve Rusya-Ukrayna savaşı bağlamında Avrupa güvenliği başlıklarının ön plana çıkması bekleniyor.

Savunma harcamaları, Orta Doğu'daki gelişmeler de geniş şekilde ele alınacak.

İttifak'ın bütünlüğü hakkındaki değerlendirmeler de zirvenin önemli amaçları arasında.

SAVUNMA SANAYİİ FORUMU DÜZENLENECEK

Zirve programı kapsamında 7 Temmuz'da, Ankara Ticaret Odası Kongre Merkezi'nde Savunma Sanayii Forumu da düzenlenecek.

Bu forumda füze yetenekleri, elektronik harp ve istihbarat-izleme-keşif (ISR) alanlarındaki eksikliklerin giderilmesi için çok taraflı projeler masaya yatırılacak.

Son 3-4 yılda zirvenin bir yan etkinliği şeklinde tasarlanan bu forum, ilk kez Ankara'daki NATO Zirvesi'nde resmi programın bir parçası haline gelecek ve bundan sonra da sürdürülecek.

YAN ORGANİZASYONLAR DA VAR

Ayrıca Zirve marjında yan etkinlikler de düzenlenecek.

Bu kapsamda Dolmabahçe Sarayı'nda NATO Parlamenterler Zirvesi, dün başladı ve bugün de devam ediyor.

6 Temmuz'da zirveye katılacak müttefiklerin daimi temsilcileri ve Ankara'daki büyükelçileri için gayriresmi davet ile SAM-Chatham House Çalıştayı, 7 Temmuz'da "NATO Ankara Summit Dialogues" başlıklı panel dizisi, 7-8 Temmuz tarihlerinde SETA-MSC "Allies at Ankara" başlıklı etkinlik ile Transatlantik Siyaset Planlamacılar Yuvarlak Masa Toplantısı da düzenlenecek.

Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)

İsrail'de yayın yapan Kanal 12 televizyonunun üst düzey İsrailli yetkiliye dayandırdığı haberinde Başbakan Binyamin Netanyahu'nun 'İsrail'in dışlandığı' yeni mekanizma karşısında diplomatik girişim başlattığı vurgulandı.

Söz konusu yeni mekanizmanın Washington yönetiminin 2024 yılında Lübnan, İsrail, ABD, Fransa ve Birleşmiş Milletler'in bulunduğu yapının yerini aldığı bildirildi.

ABD ile İran arasında İsviçre'de yapılan görüşmelerde Lübnan'da ateşkesin denetlenmesi için kurulması kararlaştırılan mekanizmanın ABD, İran, Lübnan, Katar ve Pakistan'dan oluşacağı belirtildi.

"İSRAİL'İN SINIRSIZ HAREKET YETKİSİ SONA ERDİ"

Kanal 13 televizyonunun üst düzey bir yetkilinin açıklamalarına dayandırdığı habere göre ise İsrail'in son haftalarda ABD'den aldığı mesaj, Lübnan'da kısıtlama olmaksızın hareket etme yetkisinin sona erdiği yönünde oldu.

Netanyahu'nun 'Güney Lübnan'daki güçlerin tam hareket özgürlüğüne sahip olduğu' iddiasına rağmen ABD Başkanı Donald Trump, İsrail'e sadece Lübnan'da değil diğer alanlarda da kısıtlamalar getirdi.

Üstelik ABD'nin İsrail'e yönelik kısıtlamaları birçok cephede genişledi.

İsrailli siyasetçiler de orduya Lübnan'da izin verilen ve yasaklanan hareketlerin kapsamını belirten direktifler verdi.

Bu direktiflerle 'Sarı Hat' olarak adlandırılan bölge içinde hareket özgürlüğüne izin verilirken başkent Beyrut ve Lübnan'ın güneyindeki Sur kenti gibi daha uzak bölgelerde operasyonlar yasaklandı.

ABD İZLEME MEKANİZMASI BAŞLATTI

Konuya ilişkin açıklama yapan ABD'li yetkili, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın Lübnan'daki 'çatışma durumunu eş zamanlı incelemek üzere izleme mekanizması' başlattığını belirterek amaçlarının 'şiddetin sona ermesi' olduğunu aktardı.

Bu adımın ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun Netanyahu ve Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn ile telefon görüşmeleri sonrası atıldığını kaydeden yetkili, "İsrail ve Lübnan'ın iki egemen devlet olarak görüşmesini ve barış ile güvenlik için bir yol bulmalarını sağlıyoruz. Görüşmeler iki ülke arasında kapsamlı bir barış ve güvenlik anlaşmasına doğru ilerlemeye devam edecek" ifadelerini kullandı.

ABD-İran hattında sıcak gelişmeler yaşanıyor.

Taraflar dün İsviçre'de bir araya gelirken görüşme sonrası resmi bir açıklama yapıldı.

GÖRÜŞME SONRASI RESMİ AÇIKLAMA

Taraflar teknik müzakerelerin süreceğini açıklarken Hürmüz Boğazı’nda gemilerin güvenli geçişine yönelik mekanizma kurulması konusunda uzlaşı sağlandığı bildirildi.

Ayrıca nihai anlaşmaya ulaşmak için 60 gün sürecek görüşmeler konusunda bir temel oluştuğu vurgulandı.

İRAN'IN PETROL SATIŞINA 60 GÜNLÜK İZİN

Verimli geçen gelişmelerin ardından bugün itibarıyla sıcak bir gelişme daha yaşandı.

İslamabad Mutabakatı kapsamında varılan uzlaşı doğrultusunda ABD Hazine Bakanlığı, İran petrolünün üretimi, teslimatı ve satışına izin veren 60 günlük geçici genel lisans yayımladığını duyurdu.

ABD Hazine Bakanlığı'nın internet sitesinde yayımlanan lisansa göre izin, 21 Ağustos 2026 tarihine kadar geçerli olacak.

ABD'YE DE İTHAL EDİLEBİLECEK

Lisans kapsamında İran ham petrolü ve petrol ürünlerinin ihracatıyla bağlantılı bankacılık işlemleri, sigorta hizmetleri ve taşımacılık faaliyetleri de yaptırım muafiyetine dahil edildi.

Ayrıca İran menşeli ham petrol ve petrokimya ürünlerinin ABD’ye ithalatına da izin verildi.

ABD HAZİNE BAKANI AÇIKLAMA YAPTI

Kararı paylaşan ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, şunları kaydetti:

“Başkan Donald Trump ve Başkan Yardımcısı J.D. Vance'in liderliğinde dünyayı daha güvenli ve daha müreffeh hale getirmeye devam ediyoruz.

İsviçre'de devam eden verimli görüşmeler doğrultusunda İran, Hürmüz Boğazı'nda serbest ve açık transit geçişi sağlamayı ve UAEA müfettişlerinin ülkesine girişine izin vermeyi taahhüt etti.

Bu çerçevenin bir parçası olarak Hazine Bakanlığı, İran petrolünün üretimi, teslimatı ve satışına izin veren 60 günlük geçici bir genel lisans yayımladı.”

PİYASALARA ETKİSİ NE OLACAK

Söz konusu kararın ardından bu durumun piyasalara ve dünya ekonomisine nasıl yansıyacağına dair sorular gündeme geldi.

Konuya ilişkin bazı uluslararası ekonomi şirketlerine ait raporlar bulunuyor.

BRENT PETROL 100 DOLARIN ÜZERİNİ GÖRMÜŞTÜ

Anlaşma öncesinde (Nisan-Mayıs aylarında) Hürmüz Boğazı'ndaki tanker krizleri nedeniyle Brent petrol 100 dolar seviyelerini görmüş, çatışmaların zirve yaptığı dönemlerde ise 119 dolara kadar tırmanmıştı.

Satış izni ile beraber petrol fiyatlarına yaşanan dalgalı sürecin sona ermesi bekleniyor.

75 DOLAR SEVİYESİNE SABİTLENEBİLİR

Küresel Emtia Araştırmaları Eş Başkanı Daan Struyven'in yayımladığı analize göre, ABD-İran anlaşmasının resmiyete dökülmesiyle birlikte Brent petrolün önümüzdeki dönemde ortalama 75 dolar seviyesine yerleşmesi beklenmektedir.

EIA Kısa Vadeli Enerji Görünümü (STEO) raporuna göre, İran'ın günlük arzının resmi olarak pazara dahil olması, küresel stoklardaki açığı kapatacaktır.

ARTIK 80 DOLARIN ÜZERİNE ÇIKMASI BEKLENMİYOR

Ancak EIA, Boğaz'da fiziki olarak temizlenmesi gereken yaklaşık 80 deniz mayını bulunduğunu ve lojistiğin tamamen normale dönmesinin zaman alacağını, bu yüzden fiyatların 75-80 dolar tabanında konsolide olacağını öngörmektedir.

Küresel piyasa uzmanları, bu 60 günlük lisanstan kalıcı bir barış çıkması durumunda petrolün savaş öncesi taban fiyatı olan 72 dolara kadar gevşeyebileceğini; ancak anlaşmanın bozulması riskine karşı piyasanın şu an 80 dolar barajını bir savunma hattı olarak tuttuğunu belirtiyor.

DOLAR YERİNE RİSKLİ VARLIKLARA YÖNELİM OLABİLİR

Güvenli liman talebinin azalması halinde altın fiyatlarında geri çekilme görülebilirken ABD, Avrupa ve gelişmekte olan ülke borsalarında risk iştahının artması bekleniyor.

Küresel risk algısının düzelmesiyle yatırımcılar, dolar yerine daha riskli varlıklara yönelebilir.

KÜRESEL ENFLASYON BASKISINDA DA HAFİFLEME BEKLENİYOR

Petrol fiyatlarındaki olası düşüş, enerji maliyetlerini azaltarak küresel enflasyon baskılarını hafifletebilir.

Ama piyasalar şu aşamada anlaşmanın imzalanmasından çok uygulanıp uygulanmayacağına odaklanıyor.

Saadet Partisi'nin öncülüğünde, Gelişen 8 Ülke (D8) Ekonomik İşbirliği Teşkilatı'nın 29. kuruluş yıl dönümüne ilişkin program düzenlendi. Zirve kapsamında 11. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Gelecek Partisi Genel Başkanı Ahmet Davutoğlu, DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan ve Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan birlikte poz verdi. Programa İran Heyeti Başkanı Manuçehr Muttaki, D8 Genel Sekreteri Sohail Mahmood, eski Mısır Dışişleri Bakanı Amr Mahmoud Moussa, Filistin-Türkiye Parlamentolar Arası Dostluk Grubu Başkanı Mazen Alhasasneh ve siyasi parti temsilcileri katıldı.

ABDULLAH GÜL'DEN İRAN-ABD MUTABAKATINA DESTEK

11. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Çırağan Sarayı'nda gerçekleşen programda yaptığı konuşmada, son 30 senede dünyada büyük olayların yaşandığını, her dönemde ise esas sorunun Filistin olduğunu söyledi.

Gül, "Memnuniyetle görüyorum ki D8 ülkeleri arasındaki ikili ilişkiler her bakımdan gelişti, güçlendi, sıkıntılı günlerin hepsi geride kaldı. Şu anda bütün liderler, ülkeleri yönetenler Türkiye'den Mısır'a, Endonezya'dan Pakistan'a kadar herkes bunun farkında. Gelecek çok daha iyi olacaktır." dedi.

İran-ABD arasındaki mutabakatın memnuniyet verici olduğunu belirten Gül, İran halkını tebrik etti.

ARIKAN: D8 SİYASİ BİR HÜVİYETE DÖNÜŞMELİ

Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan, D8'in bugünün uluslararası kuruluşları gibi göstermelik ve yalnızca siyonizmin çıkarına hizmet eden, karikatürize bir yapı değil, dünyanın gidişatına itiraz eden büyük bir medeniyet çağrısı olduğunu belirtti.

D8'in Asya'dan Afrika'ya, Afrika'dan Avrupa'ya uzanan stratejik bir kuruluş olduğuna dikkati çeken Arıkan, şöyle devam etti:

"Enerji üretim alanlarının, ulaşım ve nakil yollarının üzerindedir. İstanbul Boğazı'ndan Çanakkale'ye, Süveyş Kanalı'ndan Aden Körfezi'ne, Hürmüz Boğazı'ndan Hazar Denizi'ne varıncaya dek çok önemli bir jeostratejik konuma sahiptir. Petrol ve doğal gaz başta olmak üzere her türlü yer altı ve yer üstü zenginliği bünyesinde barındırmaktadır. Ama hepsinden önemlisi, sahip olduğu insan kaynağıdır. D8 ülkeleri, 1 milyarı aşan nüfusu, 5 trilyon dolara yaklaşan ekonomisi, 7,5 milyon kilometrekareyi aşan coğrafyası ile muhteşem bir güce sahiptir. D8'i sadece ekonomik bir işbirliği platformu olarak görmekten çıkarmalı, bu büyük yapıyı siyasi bir hüviyete, ahlaki bir duruşa, küresel bir 'adalet' teklifine dönüştürmeliyiz."

DAVUTOĞLU: KANAT ÜLKE DEĞİL MERKEZ ÜLKEYİZ

Gelecek Partisi Genel Başkanı Ahmet Davutoğlu konuşmasında, D8'in hangi şartlarda doğduğunu anlattı.

D8'in pasif bir proje olarak ortaya çıkmadığını, soğuk savaş ve 2. Dünya Savaşı'yla başlayan sürece karşı bir başkaldırı olduğunu anlatan Davutoğlu, "D8 projesi ilan edilene kadar Türkiye, soğuk savaş döneminde NATO'nun kanat ülkesi olarak görülüyordu. Yani NATO'yu korumak üzere Sovyetler Birliği'ni engelleyecek olan, NATO'nun bölgesel birtakım müdahalelerinde üs imkanı sağlayan, kuvvetli ordusuyla ağırlığı olan ama kendisine has stratejik zihniyeti olmayan, kendisine savunma sanayisi olmayan bir edilgen ülke. Biz o zaman buna isyan ettik." diye konuştu.

Davutoğlu, "Kanat ülke değil, merkez ülke. Şimdi D8'in haritasına bakın Türkiye'nin o merkez konumunu görürsünüz. Bir isyandı bizimkisi, Türkiye'ye edilgen bir rol biçenlere bir isyan." dedi.

BABACAN: D8 BÜYÜK BİR POTANSİYELİ TEMSİL EDİYOR

DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, D8'in 1997'de çok temel bir soruya cevap vermek için kurulduğunu söyledi.

Babacan, "D8 ülkelerine şöyle baktığımızda nüfusla ekonomik büyüklükte birbirleriyle ya da dünyayla olan ticari bağlantılarıyla ortalama nüfusun yaşıyla yani genç bir nüfusla aslında çok büyük bir potansiyeli temsil ediyor." ifadelerini kullandı.

ERBAKAN: D8 ADİL BİR DÜNYANIN ÇEKİRDEĞİDİR

Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan, "Merhum liderimiz Prof. Dr. Necmettin Erbakan'ın öncülüğünde, bundan tam 29 yıl önce 15 Haziran 1997'de D8, adil bir dünyanın çekirdeğini oluşturmak üzere kurulmuştur." dedi.

D8'in İslam aleminde büyük sevinçle ve coşkuyla karşılandığını belirten Erbakan, şunları kaydetti:

"8 üye ülkenin meydana getirdiği D8 topluluğu, bugün 8 milyarı bulan dünya nüfusunun, takriben 1,5 milyara yakın kısmını yani yüzde 18'ini oluşturmaktadır. Bu 8 ülkenin yüzölçümü 7,5 milyon kilometrekaredir. Dünyanın kanıtlanmış petrol rezervlerinin yüzde 12'sine sahiptir. Dünyadaki kanıtlanmış doğal gaz rezervlerinin yüzde 22'sine sahiptir. Ayrıca bor, krom, toryum gibi stratejik maden rezervlerinin büyük çoğunluğunu ihtiva etmekte. Pamuk ihracatının büyük kısmını sağlamaktadır. Dünyanın merkezindeki geniş bir bölgeyi kapsamakta. Dünya deniz ticaretinin üçte ikisinin gerçekleştiği deniz ve boğazların kontrolü bu 8 ülkenin elindedir."

Programa, İran Heyeti Başkanı Manuçehr Muttaki, D8 Genel Sekreteri Sohail Mahmood, eski Mısır Dışişleri Bakanı Amr Mahmoud Moussa, Filistin-Türkiye Parlamentolar Arası Dostluk Grubu Başkanı Mazen Alhasasneh, Saadet Partisi Genel Başkan Yardımcısı Sabri Tekir ve siyasi parti temsilcileri katıldı.

CENEVRE’DE İMZALAR ATILACAK

Tarafların, sürecin resmiyet kazanması için Cuma günü İsviçre’nin Cenevre kentinde temsili bir imza töreninde bir araya geleceği ve ardından ileri müzakerelerin ilk turuna başlanacağı ifade edildi.

ABD Başkanı Donald Trump, anlaşmanın imza sürecine katılmak üzere Başkan Yardımcısı James David Vance’in Cenevre’ye gideceğini, kendisinin de törene katılma ihtimalinin bulunduğunu açıkladı. Trump ayrıca, “Metin imzadan sonra yayınlanacak” ifadelerini kullandı.

Öte yandan ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Başkan Trump’ın mutabakat zaptını 19 Haziran Cuma gününden önce açıklama kararı alabileceğini belirterek, sürecin hızla ilerlediğine dikkat çekti.

ABD - İRAN MUTABAKATI OLDUĞU ÖNE SÜRÜLEN MADDELER

Bu gelişmelerin ardından Suudi Arabistan merkezli El Arabiya’nın yayımladığı ve “ABD–İran mutabakatı” kapsamında olduğu öne sürülen maddeler, anlaşmanın içeriğine dair dikkat çekici detaylar ortaya koydu.

Habere göre anlaşma, yalnızca askeri gerilimin azaltılmasını değil, aynı zamanda bölgesel düzenin yeniden şekillendirilmesini hedefleyen geniş kapsamlı bir planı içeriyor:

“- Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın kalıcı sona ermesi

- Deniz ablukası derhal kalkacak

- Tüm kuvvetler çekilecek

- Mayınlar İran tarafından etkisiz hale getirilecek

- ABD, bölgesel ortaklarıyla birlikte, her iki tarafın da kabul ettiği kapsamlı bir plan oluşturmayı taahhüt etmekte olup, bu plan İran'ın rehabilitasyonu ve ekonomik gelişimi için en az 300 MİLYAR DOLARLIK finansmanı sağlayacaktır

- Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) Yönetim Kurulu kararlarını ve hem birincil hem de ikincil tüm yaptırımlar kalkacak.

- İran, nükleer silah üretmeyeceğini yinelemektedir

- Nükleer konusu nihai anlaşmaya (60 gün sonraya) bırakılacak

- ABD Hazine Bakanlığı İran petrolü için muafiyet yayınlayacak. bu ayrıca bankacılık, sigorta, taşımacılık ve benzeri tüm ilgili hizmetleri içermektedir

- ABD, nihai anlaşmaya yönelik müzakerelerdeki ilerleme ışığında, İran'ın dondurulmuş veya kısıtlanmış fon ve varlıklarının serbest bırakılacağını ve tamamen kullanıma açılacağını taahhüt etmektedir

- Nihai anlaşma, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin bağlayıcı bir kararıyla onaylanacaktır”

Yaklaşık dört ay süren ve Orta Doğu'nun son yıllardaki en ciddi güvenlik krizlerinden biri olarak değerlendirilen ABD-İsrail-İran çatışmalarının sona erdiği açıklandı. ABD Başkanı Donald Trump, taraflar arasında savaşın sonlandırılmasına yönelik bir anlaşmaya varıldığını duyururken, uluslararası kamuoyu anlaşmanın ayrıntılarını ve kalıcılığını yakından takip ediyor.

İran Ağır Kayıplar Verdi, Yönetim Ayakta Kaldı

Çatışmalar süresince İran'ın askeri altyapısı yoğun hava saldırılarının hedefi oldu. Çok sayıda stratejik tesisin hasar gördüğü, üst düzey askeri isimlerin hayatını kaybettiği ve savunma sanayisinin önemli ölçüde etkilendiği bildirildi.

Buna karşın Tahran yönetiminin siyasi kontrolünü koruması, İran'ın kriz yönetimi kapasitesini ve devlet yapısının dayanıklılığını yeniden gündeme taşıdı. Ekonomik yaptırımların zaten baskı altında tuttuğu İran ekonomisinin savaş sonrası dönemde yüksek enflasyon, yatırım eksikliği ve işsizlik gibi sorunlarla mücadele etmeye devam edeceği değerlendiriliyor.

Askeri çevrelerde ise İran'ın füze ve insansız hava aracı kapasitesinin ciddi zarar görmesine rağmen tamamen ortadan kaldırılamadığı, nükleer programına ilişkin tartışmaların da süreceği yönünde analizler yapılıyor.

Hürmüz Boğazı Stratejik Önemini Koruyor

Savaş boyunca küresel enerji piyasalarının en kritik noktası Hürmüz Boğazı oldu. Dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği su yolunun yeniden uluslararası deniz trafiğine açılması piyasalarda olumlu karşılandı.

Uzmanlar ise boğazın yeniden açılmasının, İran'ın bölgesel stratejik konumunu koruduğunu ve gelecekteki diplomatik müzakerelerde önemli bir koz olmaya devam edeceğini ifade ediyor.

ABD'de Savaşın Ekonomik Etkileri Tartışılıyor

Enerji fiyatlarındaki yükseliş ve yaşam maliyetlerindeki artış, ABD kamuoyunda dış politika tercihleri konusunda yeni tartışmaları beraberinde getirdi. Kamuoyu araştırmalarında birçok vatandaşın yükselen maliyetleri bölgedeki çatışmalarla ilişkilendirdiği belirtiliyor.

Askeri açıdan ise ABD'nin üstün operasyonel kapasitesine rağmen İran yönetiminin değişmemesi ve İran'ın asimetrik savaş kabiliyetini sürdürmesi, Washington'un bölgesel güvenlik stratejilerinin yeniden değerlendirilmesine neden oldu.

Uzman Görüşü: "Kazananlar ve Kaybedenler Tartışması Sürecek"

Güvenlik ve Terör Uzmanı Emekli İstihbarat Albay Coşkun Başbuğ, mevcut tabloyu değerlendirirken anlaşmanın içeriğinin belirleyici olacağını söyledi.

Başbuğ, mevcut şartların korunması halinde İran'ın ablukanın hafiflemesi, füze programının kapsam dışında kalması ve nükleer programla ilgili bazı taleplerinin karşılanması gibi önemli kazanımlar elde etmiş göründüğünü ifade etti.

İran'ın uzun süredir talep ettiği dondurulmuş mali varlıklarının serbest bırakılması ihtimalinin de ülke ekonomisi açısından yeni bir dönemin başlangıcı olabileceğini belirten Başbuğ, İsrail'in uzun yıllardır sürdürdüğü İran'ı uluslararası sistemden izole etme stratejisinin önemli ölçüde zayıfladığını ileri sürdü.

Başbuğ ayrıca, İsrail'in bundan sonraki süreçte siyasi ve diplomatik girişimlerini yoğunlaştırabileceğini, ABD'nin yeniden bölgesel krizlerin merkezine çekilmesi yönünde çabaların görülebileceğini değerlendirdi.

Ateşkes Kalıcı Olur mu?

Son dönemde yaşanan çok sayıda provokatif gelişmeye rağmen tarafların müzakere masasını korumayı tercih ettiğine dikkat çeken Başbuğ, anlaşmanın kısa vadede bozulmasının düşük ihtimal olduğunu ifade etti.

Bununla birlikte uluslararası uzmanlar, Orta Doğu'da kalıcı barışın yalnızca ateşkesle değil, kapsamlı güvenlik düzenlemeleri ve diplomatik mekanizmaların işletilmesiyle mümkün olacağı görüşünü dile getiriyor.

Körfez Ülkeleri Savunma Politikalarını Gözden Geçiriyor

Çatışmalar sırasında Körfez ülkelerinin de çeşitli füze ve insansız hava aracı tehditleriyle karşı karşıya kalması, bölgesel güvenlik mimarisinin yeniden tartışılmasına neden oldu.

Uzmanlara göre Birleşik Arap Emirlikleri başta olmak üzere Körfez ülkeleri, Hürmüz Boğazı'na bağımlılığı azaltacak alternatif enerji koridorları ve yeni boru hattı projelerine hız verebilir.

Çin ve Rusya Temkinli Yaklaşım Sergiledi

Çin yönetimi savaş boyunca doğrudan müdahaleden kaçınırken enerji güvenliği açısından gelişmeleri yakından takip etti. Stratejik petrol rezervleri ve yenilenebilir enerji yatırımlarının Pekin'in krizden görece sınırlı etkilenmesini sağladığı değerlendiriliyor.

Rusya ise yükselen enerji fiyatlarından kısa vadeli ekonomik fayda sağlasa da analistler bunun Moskova'nın uzun vadeli yapısal ekonomik sorunlarını çözmeye yeterli olmadığı görüşünü paylaşıyor.

İngiltere'de Güvenlik ve Ekonomi Gündemde

İngiltere'de artan enerji maliyetlerinin enflasyon üzerinde baskı oluşturacağı ve ekonomik büyümeyi yavaşlatabileceği değerlendiriliyor. Aynı zamanda savaş sırasında Kıbrıs'taki İngiliz askeri tesislerine yönelik tehditler ve Başbakan Keir Starmer'ın ABD'nin bazı askeri taleplerine mesafeli yaklaşımı, Londra'nın güvenlik politikalarını yeniden tartışmaya açtı.

Silahların susmasıyla birlikte Orta Doğu'da yeni bir diplomatik dönemin kapısı aralanmış görünse de uzmanlar, ortaya çıkan güç dengelerinin yalnızca bölgeyi değil enerji piyasalarını, küresel güvenlik mimarisini ve büyük güç rekabetini uzun yıllar etkilemeye devam edeceği görüşünde birleşiyor.

Kaynaklar: Reuters, BBC, Associated Press (AP), Financial Times, uluslararası güvenlik analizleri ve haberde yer alan uzman değerlendirmeleri.

Florya Gazetesi Haber Merkezi

PAKİSTAN: ABD VE İRAN BARIŞ ANLAŞMA SAĞLADI

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, X sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, ABD ve İran'ın yoğun süren görüşmelerin ardından anlaşma sağladığını bildirdi.

Şerif, her iki tarafın da Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonları derhal ve kalıcı olarak sonlandırılacağını ilan ettiğini açıkladı.

Şahbaz Şerif ve Mesud Pezeşkiyan

İMZALAR İSVİÇRE'DE ATILACAK

Anlaşmanın detaylarına ve takvime ilişkin bilgi veren Başbakan Şerif, tarihi sürecin başarıyla sonuçlandığını vurgulayarak, "Resmi imza töreni Cuma günü, 19 Haziran'da İsviçre'de gerçekleştirilecektir." ifadelerini kullandı.

Başbakan Şerif, çatışmaya diplomatik bir çözüm bulma konusundaki bağlılıkları için ABD ve İran'a teşekkür etti.

PAKİSTAN'DAN TÜRKİYE'YE TEŞEKKÜR

Sürece katkı sağlayan ülkelere minnettarlığını dile getiren Şerif, "Ayrıca, bu anlaşmanın imzalanmasında verdikleri destekten dolayı, bu arabuluculuk çabasında bizimle birlikte olan kardeşlerimize ve Katar Devleti’nin büyük liderliğine içten şükranlarımızı sunmak isteriz. Bu bağlamda, Suudi Arabistan Krallığı ve Türkiye Cumhuriyeti’nin vizyoner liderliklerine de yaptıkları büyük katkılarından dolayı özellikle teşekkür etmek isterim." dedi.

'ANLAŞMA ARTIK YÜRÜRLÜKTE'

Barış anlaşmasının fiilen başladığının altını çizen Şerif, "Anlaşma artık yürürlükte olduğuna göre, arabulucular bu hafta bir dizi toplantıyı kolaylaştıracak." dedi.

Şerif, bu hafta yapılacak olan uygulama öncesi tartışmaların ve teknik görüşmelerin, resmi imza töreni için temel oluşturacağını kaydetti.

TRUMP ANLAŞMAYI DOĞRULADI

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yapılan barış anlaşmasının tamamlandığını, Hürmüz Boğazı'nın açılarak ABD'nin deniz ablukasının derhal kaldırılacağını belirtti.

Trump, Truth platformundaki sosyal medya hesabından açıklama yaptı. İran İslam Cumhuriyeti ile yapılan anlaşmanın tamamlandığını belirten Trump, şöyle devam etti:

HÜRMÜZ'DEKİ ABD ABLUKASI SONA ERDİ

"Herkese tebrikler. Hürmüz Boğazı'nın ücretsiz olarak açılmasını ve aynı zamanda ABD Donanması ablukasının derhal kaldırılmasını tam olarak onaylıyorum."

Trump, "Dünyanın gemileri, motorlarınızı çalıştırın. Petrol aksın." ifadelerini kullandı.

Donald Trump

İRAN'DAN İLK AÇIKLAMA GELDİ

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ABD ile anlaştıklarını resmen doğruladı.

Garibabadi, "Mutabakat zaptının metni tamamlandı ve İslamabad mutabakat zaptının resmi imza töreni cuma günü İsviçre'de gerçekleşecek. İki heyetin başkanları, görüşmelerin gelecekteki düzenlemelerini belirlemek için müzakereler yürütecek. O zamana kadar, ABD tarafının savaşı sona erdirmek, ablukayı kaldırmak ve varlıkları serbest bırakmak konusundaki taahhütleri doğrulanacak. 60 günlük görüşmeler, ABD'nin bu taahhütleri yerine getirmesine bağlıdır." ifadeleri kullandı.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Garibabadi, anlaşmanın imzalanmasından sonraki 60 günlük süre içerisinde yaptırımlar, nükleer program ve ekonomik kalkınma mekanizması gibi konuların müzakere edileceğini kaydetti.

Anlaşmanın Lübnan'ı da kapsadığını belirten Garibabadi, "Lübnan da dahil olmak üzere çeşitli cephelerdeki savaş ve askeri operasyonlara derhal ve kalıcı olarak son verileceği bu gece açıklanacak." dedi.

Anlaşma metninde "İran'ın tüm önemli görüşlerinin" yer aldığını aktaran Garibabadi, 19 Haziran'daki imza töreninden önce anlaşma metninin kamuoyuna açıklanacağını belirtti.

İsrail'in Lübnan'a saldırısının ardından İran Silahlı Kuvvetleri'nin karşı saldırıya hazırlandığını ifade eden Garibabadi, bu kararlılığın ABD Başkanı Donald Trump'ın İsrail'e karşı pozisyon almasına ve anlaşma metninde bazı konuların ilerlemesine yardımcı olduğunu aktardı.

Garibabadi, İran Silahlı Kuvvetleri'nin anlaşmaya rağmen "düşmanın planlarına karşı koymak için her zaman hazır olduğunu" belirtti.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’in "ABD ile İran arasında barış anlaşmasına varıldığını duyurmaktan memnuniyet duyuyoruz." açıklamasının ardından, İran devlet televizyonunda konuya ilişkin verilen haberde, “Silahlı kuvvetlerin ve halkın cani düşman karşısındaki direnci, ABD’yi savaşın sona erdiğini kabul etmek zorunda bıraktı.” ifadesine yer verildi.

İsrail basını, ABD Başkanı Donald Trump'ın İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde, ABD-İran arasındaki anlaşmanın bu gece imzalanabileceğini söylediğini iddia etmişti.

'BAŞKANLIĞA ADAY OLMAYI DÜŞÜNÜYORUM'

Sırbistan Devlet Radyo ve Televizyonu (RTS) bünyesindeki Belgrad Radyosu'na verdiği röportajda başbakanlığa aday olup olmayacağı sorulan Vucic, "Başbakanlığa aday olmayı düşünüyorum. Bu akşam önemli bir toplantım var ve listenin nasıl oluşturulacağını da konuşacağız. Çok sayıda genç, enerjik insan ve öğrenciye yer vereceğiz" dedi.

'İSTİFA ETMEYİ PLANLIYORUM'

Vucic, "İstifa etmeyi planlıyorum. Belki üç, dört ay geçmeden yapabilirim. Sizi bilgilendireceğim. Merak etmeyin, kimse için sürpriz olmayacak. Cumhurbaşkanlığındaki kitaplarımı toplamaya başladım. Görevim sırasında satın aldığım 1200 kitabı bağışlayacağım" diye konuştu.

'SEÇİMLER ÜÇ YA DA DÖRT AY İÇİNDE OLACAK'

Vucic ayrıca seçimlerin birkaç ay içinde yapılacağını ve bunun teknik bir mesele olduğunu da ifade etti. Sırp lider, "Seçimler üç ya da dört ay içinde olacak. Temmuz ayında ya da ağustosta olmayacak. Ancak o tarihlerde ilan edilip edilmeyeceği ayrı bir konu" ifadelerini kullandı.

Kurulda 21 ülke evet, 3 ülke hayır oyu kullanırken 10 üye çekimser kaldı. Venezuela ise mali yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle oy kullanamadı.

Kararda, UAEA'nın, ABD ve İsrail tarafından vurulan nükleer tesislere 1 yıldır erişememesinden endişe duyulduğu belirtildi.

Ajansın, Anlaşma kapsamında güvence denetimine tabi tutulması gereken nükleer maddelerin, nükleer silahlara veya diğer "nükleer patlayıcı cihazlara" yönlendirilmediğini "doğrulayamadığı" kaydedildi.

Karar kapsamında İran, ABD ve İsrail tarafından vurulan nükleer tesisleri ve bu tesislerde bulunan zenginleştirilmiş uranyum stoku hakkında UAEA'yı derhal bilgilendirmeye ve bunların doğrulanabilmesi için de Ajans'ın erişimine açmaya çağrıldı.

İRAN, KARARI "SİYASİ" DİYE NİTELENDİRDİ

İran'ın Birleşmiş Milletler (BM) Viyana Ofisi Nezdinde Daimi Temsilciliğinin ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından tasarıya ilişkin açıklama yapıldı.

Açıklamada, "Bugün Yönetim Kurulu, İran'ın barışçıl nükleer faaliyetlerine ilişkin teknik kurumdan beklenen profesyonellikten yoksun, tedirgin oylamayla bir başka siyasi kararı kabul etti." ifadelerine yer verildi.

UAEA'nın, "savaş kışkırtıcıları" tarafından "araçsallaştırıldığı" belirtilen açıklamada, bir ülkenin "barışçıl ve güvenli" nükleer tesislerine yönelik saldırılar konusunda basit bir endişeyi bile dile getiremeyecek şekilde etkisiz hale getirilen UAEA'ya nasıl güven duyulacağının sorgulandığı kaydedildi.

Açıklamada, kararın, ABD'nin İran sivil altyapısına yönelik daha fazla saldırılara giriştiği bir dönemde, diplomatik çözüme destek verdiğini "iki yüzlü" şekilde ifade ettiği değerlendirmesine yer verildi.

İSRAİL RAMAT DAVİD HAVA ÜSSÜ'NÜN VURULDUĞUNU DOĞRULADI

İsrail Savunma Kuvvetleri’nden (IDF) yapılan açıklamada, İran’ın balistik füze saldırısı sırasında Ramat David Hava Üssü’nde hasar meydana geldiği doğrulandı.

Saldırıya ilişkin soruşturmanın sürdüğü belirtilen açıklamada, ilk incelemelere göre üste meydana gelen hasarın İran’a ait bir balistik füzenin önlenmesinin ardından düşen parçalardan kaynaklandığı, doğrudan bir füze isabetinin söz konusu olmadığı ileri sürüldü.

IDF, herhangi bir yaralanma meydana gelmediğini ve hava üssünün operasyonel işleyişi üzerinde herhangi bir olumsuz etki olmadığını öne sürdü.

FÜZELERİN ÖNLENDİĞİ İDDİA EDİLMİŞTİ

Uydu görüntüleri, İran ordusunun 7 Haziran'da İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarının merkezi olan Ramat David Hava Üssü’nü balistik füzelerle hedef alması sonrasında üste bulunan bir hangarın vurulmuş olabileceğini ortaya koymuştu.

İsrail ordusu, İran füzelerinin önlendiğini iddia etmişti.

Microsoft'un kurucusu ve dünyanın en tanınmış iş insanlarından Bill Gates, reşit olmayan kız çocuklarına yönelik cinsel istismar şebekesi kurmakla suçlanan ve 2019 yılında cezaevinde ölü bulunan Jeffrey Epstein hakkında yürütülen inceleme kapsamında Temsilciler Meclisi Gözetim Komitesi'ne gönüllü olarak ifade verdi.

Basına kapalı gerçekleştirilen oturumun başında konuşan Gates, Epstein'ın suç teşkil eden faaliyetlerine hiçbir zaman tanık olmadığını söyledi.

"ADASINA YA DA EVLERİNE HİÇ GİTMEDİM"

Epstein ile arasına mesafe koyduğunu belirten Gates, kamuoyunda sık sık gündeme gelen ilişki iddialarına da yanıt verdi. Gates, "Onun adasına, çiftliğine ya da Florida'daki evine hiç gitmedim. Hiç kimseyi mağdur etmedim. Epstein benimle kişisel bir ilişki kurmaya çalıştı ancak benim böyle bir ilgim olmadı ve bu çabalarına hiçbir zaman karşılık vermedim" ifadelerini kullandı.

"EN BAŞINDAN GÖRÜŞMEMELİYDİM"

Jeffrey Epstein ile ilk kez 2011 yılında tanıştığını anlatan Gates, Epstein'ın küresel sağlık projeleri için milyarlarca dolarlık kaynak sağlayabileceğini öne sürdüğünü söyledi. Epstein'ın geçmişte hukuki sorunlar yaşadığını bildiğini ancak işlediği suçların boyutunu tam olarak kavrayamadığını belirten Gates, "Görüşmelerimizi kendi çıkarları için kullanmaya çalıştı. En başından beri onunla görüşmemeliydim. Bu büyük bir hataydı" dedi.

"ÜZERİMDE BASKI KURMAYA ÇALIŞTI"

Gates, daha sonra Epstein'dan uzaklaşmaya çalıştığını ancak Epstein'ın geçmişine ilişkin bazı bilgileri kullanarak yeniden iletişim kurmak için baskı yaptığını öne sürdü.

Milyarder iş insanı, "Epstein, ortaya attığı birçok yalanın yanı sıra geçmişteki sadakatsizliklerimle ilgili bilgileri kullanarak benim üzerimde baskı kurmaya çalışıyordu" ifadelerini kullandı.

Epstein dosyalarından çıkan fotoğraflar

MAĞDURLARA DESTEK MESAJI

Temsilciler Meclisi Gözetim Komitesi'ne verdiği ifadenin mağdurların adalet arayışına katkı sağlamasını umduğunu belirten Gates, "Umarım Epstein'ın suçlarının mağdurları hak ettikleri adalete kavuşur" dedi.

EPSTEIN DOSYASINDA ADI GEÇMİŞTİ

ABD'li finansçı Jeffrey Epstein, 2002-2005 yılları arasında reşit olmayan kız çocuklarına yönelik cinsel istismar ağı kurduğu suçlamasıyla yargılanmıştı. Epstein, 2019 yılında tutulduğu cezaevinde ölü bulunmuş, yetkililer ölüm nedeninin intihar olduğunu açıklamıştı.

ABD Adalet Bakanlığı tarafından kamuoyuyla paylaşılan milyonlarca sayfalık Epstein belgesinde Bill Gates'in adı ve Epstein ile çekilmiş bazı fotoğraflar da yer almıştı. Gates ise daha önce yaptığı açıklamalarda Epstein'ın yasa dışı faaliyetlerinden haberdar olmadığını ve herhangi bir suça karışmadığını savunmuştu.

ABD Başkanı Donald Trump, Oval Ofis'te düzenlediği bir etkinliğin ardından dış politika ve İran gündemini değerlendirdi.

İran'la bir anlaşma yapmaya yakın olduklarını kaydeden Trump, anlaşma sağlanması halinde İran'ın nükleer silaha sahip olmamayı kabul edeceğini ve Hürmüz Boğazı'nın hemen açılacağını belirtti.

Hürmüz Boğazı'ndaki mayınların büyük kısmının zaten temizlendiğini anlatan Trump, anlaşma sağlanır sağlanmaz boğazın gemi trafiğine açılacağını vurguladı.

Trump, İran'la anlaşma noktasında ülkenin lideri Mücteba Hamaney ile görüşmeye açık olup olmadığı yönündeki bir soruya, "Onunla görüşmek istemiyorum, ama görüşürsem, onunla tanışmaktan onur duyarım; bir anlaşmaya varabilir miyiz bunu görmek isterim. Eğer anlaşırsak, onunla görüşmem mümkün olabilir." şeklinde yanıt verdi.

Olası bir Trump-Hamaney görüşmesinin Beyaz Saray'da olup olmayacağı yönündeki soruyu ise Trump, bu konuları henüz görüşmediklerini ifade ederek yanıtladı.

"YA ANLAŞMA YA SAVAŞ" MESAJI

ABD Başkanı, İran'ın askeri ve siyasi kapasitesini büyük ölçüde yok ettiklerini savunarak, "Bir şekilde kazanacağız, ya kağıt üzerinde (anlaşma yoluyla) kazanacağız ya da askeri olarak kazanacağız." dedi.

Bununla beraber İran'ı Venezuela ile kıyaslayan Trump, İran'ın çok daha zor bir başlık olduğunu ve askeri açıdan Venezuela'daki gibi olmadığını vurguladı.

"Burası (İran) Venezuela gibi değil; oraya girip biraz kalıp çıkarsın, burası ise farklı." diyen Trump, İran'da kapsamlı askeri operasyon yapabilmenin çok daha ağır bir askeri sevkiyatı gerektirdiğini ifade etti.

Trump, "İran, Amerikan askerlerini öldürürse bu ülkeye yeniden saldırır mısınız?" şeklindeki bir soruya ise, "Eğer (İran) askerlerimizi öldürseydi, sanırım hiç tereddüt etmeden saldırılara yeniden başlardım." diye yanıt verdi.

"LÜBNAN'DA OLUMLU GELİŞMELER YAŞANACAK"

Öte yandan Trump, Lübnan konusunda hem Hizbullah tarafıyla hem de İsrail tarafıyla görüştüğünü ve barış anlaşmasına yönelik olumlu bir sürecin içinde olduklarını dile getirdi.

"Hizbullah bizi aradı ve artık durmaya ne dersiniz dediler. Bence orada bazı olumlu gelişmeler yaşanacak. Lübnan'da biraz barışın sağlanabilmesi gerçekten çok güzel olurdu." diyen Trump, bu konuda İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile de net bir şekilde konuştuğunu söyledi.

URANYUM TARTIŞMASI

Diğer yandan Trump, İran'daki zenginleştirilmiş uranyumun çıkarılması için ABD askerlerini İran topraklarına gönderme fikrini tartıştıklarını, ancak bu tür bir askeri operasyonun "çok riskli" olduğuna karar verip bundan vazgeçtiklerini anlattı.

Trump, bununla beraber, İran'daki nükleer kalıntıların çıkarılması konusunda İran'ın kendileri ile işbirliği yapacağını düşündüğünü belirtti.

HAMANEY MÜZAKERE MASASINDA

Diplomatik kulislerde geniş yankı uyandıran bu gelişmeyi duyuran ABD Başkanı, sürecin en kritik aktörlerinden birinin de devrede olduğunu vurguladı. Trump, iki ülke arasındaki görüşmelerin en üst düzeyde ilerlediğine dikkat çekerek durumu şu sözlerle özetledi:

"İran, nükleer silah edinmeme konusunda anlaşmaya vardı. İran Dini Lideri Hamaney de Amerika Birleşik Devletleri ile yürütülen müzakerelere bizzat katılıyor."

TRUMP: HAMANEY İLE DOĞRUDAN GÖRÜŞEBİLİRİM

"İran'daki durum hızla değişiyor çok iyi olacak" diyen Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Trump, "Bir noktada İran'ın dini lideri Mücteba Hamaney ile görüşebilirim" ifadelerine yer verdi.

Abd Başkanı Donald Trump’ın İran ile yürütülen müzakere sürecine ilişkin nihai kararı vermek üzere Beyaz Saray'da gerçekleştirdiği kritik toplantıdan sonuç çıkmadı. Amerikan medyasının önde gelen yayın organlarından The New York Times, Trump’ın kurmaylarıyla Durum Odası'nda (Situation Room) yaptığı iki saatlik görüşmenin ardından anlaşma taslağına ilişkin hiçbir karar almadan masadan kalktığını öne sürdü. İran kanadı ise Trump'ın şartlarına sert tepki gösterdi.

DURUM ODASI’NDA İKİ SAATLİK SESSİZLİK

The New York Times gazetesinin üst düzey bir ABD'li yetkiliye dayandırdığı kulis bilgisine göre, Başkan Donald Trump, İran ile üzerinde mutabakata varılması beklenen anlaşma taslağını değerlendirmek üzere danışmanlarını Beyaz Saray'da topladı. Oldukça gergin geçtiği belirtilen ve yaklaşık iki saat süren toplantının ardından Trump, nihai bir karara varmadan odadan ayrıldı. Yaşanan bu belirsizliğe ve toplantının detaylarına ilişkin Beyaz Saray resmi bir açıklama yapmaktan kaçındı.

TRUMP’IN AĞIR ŞARTLARI: URANYUMU BİZ ÇIKARIP İMHA EDECEĞİZ

Toplantı öncesinde sosyal medya hesabı üzerinden adeta bir ültimatom yayımlayan Trump, Washington'ın masadaki kırmızı çizgilerini şu sert maddelerle sıralamıştı:

Nükleer Silah Yasağı: İran, nükleer silah sahibi olmayacağını kesin surette taahhüt edecek.

Hürmüz Boğazı : Hürmüz Boğazı, herhangi bir geçiş ücreti talep edilmeden tamamen özgür bir şekilde uluslararası deniz ulaşımına açılacak. Karşılığında ABD, İran limanlarına yönelik ablukasını kaldıracak.

Uranyuma El Konulması: İran'ın yer altındaki tüm zenginleştirilmiş uranyumu bizzat ABD tarafından çıkartılacak ve bu nükleer materyaller imha edilecek.

İRAN’DAN ÇOK SERT YANIT: "BÖYLE BİR DİL KULLANMA HAKKINIZ YOK"

Trump'ın müzakere şartlarını tamamen tahakkümcü olarak nitelendiren Tahran yönetimi ise gecikmeden rest çekti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD Başkanı’nın ifadelerini sert bir dille eleştirerek şu açıklamayı yaptı:

"Batılıların bize karşı 'şöyle olmalı, böyle olmalı' şeklinde dikte edici bir dil kullanma hakkı kesinlikle yoktur."

Kritik zirveden bir sonuç çıkmaması, iki ülke arasındaki nükleer ve ekonomik gerilimin bir süre daha tırmanarak devam edeceğinin sinyali olarak yorumlanıyor.

"YAPTIRIMLAR YAVAŞ BİR ŞEKİLDE KALDIRILACAK"

Öte yandan ABD Hazine Bakanı Scott Bessent katıldığı Reagan Ulusal Ekonomi Forumu’nda ABD-İran arasındaki gelişmelere ilişkin açıklama yaptı.

Bessent, İran’a yönelik yaptırımların ve İran limanlarına uygulanan ablukanın kaldırılmasına ilişkin bir soruyu cevapladı. Bessent, İran’a uygulanan yaptırımların geri çekilmesinin kademeli bir şekilde gerçekleşeceğini kaydetti. Bessent, söz konusu ablukanın kaldırılmasına ilişkin bir soru üzerine, "Kaldırılacak herhangi bir yaptırım yavaş bir şekilde kaldırılacak" ifadelerini kullandı.

Bessent ayrıca, ABD’nin Başkan Donald Trump öncülüğünde İran’a karşı başlattığı ekonomik kampanya kapsamında İran ile bağlantılı 1 milyar dolarlık kripto varlığa el koyulduğunu açıkladı.

ABD Başkanı Donald Trump bugün yaptığı açıklamada, İran limanlarına yönelik ABD ablukasının kaldırılmasına yönelik planlara ilişkin, "Kaldırılacak olan deniz ablukamız nedeniyle boğazda mahsur kalan gemiler artık ‘evlerine dönme' sürecine başlayabilir" ifadelerini kullanmıştı.

RUS BÜYÜKELÇİ BAKANLIĞA ÇAĞIRILDI

Açıklamada, "Hafta sonu büyük çaplı saldırılar ve Ukraynalı siviller ve yabancı diplomatlara baskı oluşturan tehditler karşısında, Avrupa ve Dışişleri Bakanlığı, Bakan'ın (Jean-Noel Barrot) talimatıyla Rusya'nın Fransa Büyükelçisi'ni (Meshkov) çağırdı." ifadesi kullanıldı.

'TEHDİTLER KABUL EDİLEMEZ'

Açıklamada, söz konusu "tehditlerin" kabul edilemez olduğu değerlendirmesine yer verilirken, "Rusya, eylemleriyle her gün uluslararası hukuka karşı duyduğu alaycılığı ve saygısızlığı gözler önüne seriyor." denildi.

Vladimir Putin (solda) ve Emmanuel Macron (sağda)

Fransa'nın Rusya'nın gözdağı verme girişimlerini kınadığı belirtilen açıklamada, bunun söz konusu ülkenin askeri bir çıkmaz karşısında olduğunu gösterdiği değerlendirmesinde bulunuldu.

Açıklamada, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın son bulması çağrısı yapılırken, Fransa'nın Avrupa'nın güvenliğini savunmak ve Ukrayna'yı desteklemek için seferber olmayı sürdüreceği kaydedildi.

NE OLMUŞTU?

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ve ABD'li mevkidaşı Marco Rubio, 25 Mayıs'ta telefonda görüşmüştü.

Rusya Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, görüşmede, diğer ülkelerle birlikte ABD'ye diplomatik misyon personelini ve diğer vatandaşlarını Kiev'den tahliye etmesi tavsiyesinde bulunulmuştu.

İSRAİL İLE İLİŞKİLERİ NORMALLEŞTİRME ÇAĞRISI

ABD basını, ABD Başkanı Donald Trump'ın bazı Müslüman ve Arap ülkelerin liderleriyle yaptığı görüşmeye ilişkin bir iddiada bulundu. Haber sitesi Axios'un haberine göre Trump, İran'la savaşın sona erdirilmesine yönelik bir anlaşma sağlanması halinde bazı ülkelerin İbrahim Anlaşmaları'na (Abraham Accords) katılmasını istedi. ABD'li iki yetkiliye dayandırılan bilgilere göre Trump, görüşmede İran savaşına ilişkin sürecin ardından Orta Doğu'da bir sonraki adımın İsrail ile ilişkilerin normalleştirilmesi olacağını ifade etti. İddialara göre Trump görüşmede, savaşın sona ermesinin ardından İbrahim Anlaşmaları'na taraf olmayan ülkelerin İsrail ile ilişkilerini normalleştirmesini beklediğini söyledi.

"HAT ÜZERİNDE SESSİZLİK OLDU, TRUMP ORADA OLUP OLMADIKLARINI SORDU"

Görüşmede Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Devlet Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayed Al Nahyan'ın da aralarında bulunduğu bazı liderlerin anlaşmaya destek verdiği belirtilirken, özellikle Suudi Arabistan, Katar ve Pakistan gibi İsrail ile resmi diplomatik ilişkisi bulunmayan ülkelerin bu talep karşısında hayrete düştüğü iddia edildi. Bir ABD'li yetkili bu duruma ilişkin, "Hat üzerinde sessizlik oldu, Trump şaka yaparak orada olup olmadıklarını sordu" dedi.

Yetkiliye göre Trump, daha sonra sürecin takibi için Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkof ve damadı Jared Kushner'i gelecek haftalarda görevlendireceğini söyledi.

"TRUMP, NETANYAHU'NUN BENZER BİR KONFERANSA DAHİL EDİLMESİNİ UMUYOR"

İddialara göre Trump, görüşme sırasında liderlere İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile de görüşeceğini ve kısa süre içinde Netanyahu'nun da benzer bir konferansa dahil edilmesini umduğunu söyledi. Haberde, Trump'ın öncelikli hedefinin Suudi Arabistan ile İsrail arasında tarihi bir normalleşme ve barış anlaşmasına varılması olduğu iddia edildi. Ancak bölgedeki mevcut siyasi atmosfer ile yaklaşan İsrail seçimlerinin kısa vadede bu yönde somut bir ilerleme sağlanmasını zorlaştırdığı değerlendirmesinde bulunuldu.

TRUMP, LİDERLERLE İRAN MESELESİNİ ELE ALMIŞTI

ABD Başkanı Donald Trump, dün yaptığı açıklamada aralarında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın da bulunduğu liderlerle telefon görüşmesi gerçekleştirdiğini duyurmuştu. Trump, "Beyaz Saray'daki Oval Ofis'te Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, BAE Devlet Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayed Al Nahyan, Katar Emiri Şeyh Tamim bin Hamad Al Thani, Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Thani ve Katarlı diplomat Ali Al-Thawadi, Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Munir, Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, Ürdün Kralı II. Abdullah ve Bahreyn Kralı Hamad bin İsa Al Khalifa ile İran ve barışa ilişkin mutabakat zaptıyla bağlantılı tüm konular hakkında oldukça verimli bir görüşme gerçekleştirdik" ifadelerini kullanmıştı.

"İSRAİL TOPLUMUNDA KORKUNÇ BİR CANAVARLAŞMA SÜRECİ YAŞANIYOR"

Herzog, fanatik Yahudilerin Müslüman ve Hristiyan Filistinlilerin kutsallarını hedef aldığına, işgal altındaki Batı Şeria'da Filistin topraklarını gasbeden İsrailli çetelerin saldırılarının "korkunç" düzeyde arttığına dikkati çekti.

Söz konusu vahşetin çevreden merkeze doğru yerleşmeye başladığına işaret eden Herzog, "İsrail toplumunun kenar mahallelerinde korkunç bir canavarlaşma süreci yaşanıyor. Tutuklanan ve sorgulananların hiçbir hakkı olmadığını düşünen bir avuç insanın vahşi davranışlarına maruz kalıyoruz." ifadelerini kullandı.

BEN-GVİR TEPKİ GÖSTERDİ

Herzog'un ifadelerine, Gazze'deki ablukayı kırmak ve insani yardım ulaştırmak için yola çıkan ve İsrail tarafından uluslararası sularda hukuk dışı şekilde alıkonulan Küresel Sumud Filosu aktivistlerine yönelik kötü muameleyi öven ve görüntülerini paylaşan İsrail aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir tepki gösterdi.

Ben-Gvir, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda, "İsrail devletinin yüz binlerce vatandaşını canavar olarak nitelendiren bir cumhurbaşkanı, cumhurbaşkanlığı görevine layık değildir." iddiasında bulundu.

Sumud Filosu aktivistlerine yönelik kötü muameleyi savunan aşırı sağcı Bakan, İsrail hapishanelerine giderek Filistinli esirlere yönelik ihlalleri kameralar önünde gözler önüne sermesi ve Filistinli esirlere yönelik kötü muameleyi desteklemesiyle biliniyor.

İnsan hakları örgütleri, Ben-Gvir'in Bakanlığı döneminde İsrail hapishanelerinde Filistinli esirlere yönelik sistematik işkencenin arttığını ve şartların kötüleştiğini aktarıyor.

YAHUDİ GÜCÜ PARTİSİ MİLLETVEKİLLERİNDEN TEPKİ

Ben-Gvir'in partisi Yahudi Gücü'nün milletvekili Yitzhak Kroizer, Herzog'u bu konuşma nedeniyle eleştirerek, "İsrailli vatandaşları 'canavar' olarak nitelemek sadece kırmızı çizgiyi aşmakla kalmaz, aynı zamanda milyonlarca İsraillinin yüzüne tükürmek anlamına gelir." ifadelerini kullandı.

Aynı partiden milletvekili Limor Son Har-Melech de İsrail toplumu için "canavar" ifadesini kullanan cumhurbaşkanının, yalnızca tek bir siyasi kampın cumhurbaşkanı olduğunu öne sürdü.

TARİHİN EN GÜÇLÜ "SÜPER EL NİNO"SU KAPIDA: SICAKLIKLARDA REKOR BEKLENİYOR

Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi bünyesindeki İklim Tahmin Merkezi, El Nino'nun zirve noktasına ulaştığında çok güçlü bir etki yaratma olasılığını yüzde 66 olarak açıkladı.

Pasifik Okyanusu'nun ekvator kuşağındaki su sıcaklıklarının ortalamanın 2 santigrat derece üzerine çıkmasıyla tetiklenen bu küresel iklim döngüsü, dünya genelinde rüzgar koridorlarını değiştirerek devasa bir zincirleme reaksiyona yol açıyor.

Uzmanlar, okyanusun derinliklerinde biriken büyük sıcak su kütlesinin yüzeye doğru hareketlendiğini ve bu durumun El Nino'nun kış aylarını da kapsayacak şekilde sürme ihtimalini yüzde 96'ya çıkardığını belirtiyor.

SICAKLIK REKORLARI ALTÜST OLABİLİR

Hızla güçlenen bu hava dalgası, halihazırda insan eliyle tetiklenen küresel iklim değişikliğinin etkilerini daha da keskinleştirerek küresel sıcaklıkların rekor seviyelere ulaşmasına neden olacak.

En son 2015-2016 yıllarında yaşanan benzer bir Süper El Nino dalgası dünyanın pek çok bölgesini kavurmuştu. Mevcut veriler ışığında, önümüzdeki dönemin dünya tarihinin en sıcak yılları olacağına kesin gözüyle bakılıyor.

DÜNYA GENELİNDE ASİMETRİK HAVA OLAYLARI KAPIDA

Süper El Nino'nun küresel çapta yaratacağı asimetrik hava olayları, bazı bölgelerde aşırı kuraklık ve orman yangınlarına yol açarken, bazı bölgeleri ise sel felaketleriyle karşı karşıya bırakacak. Yaz aylarında Hindistan ve Güneydoğu Asya'da muson yağmurlarını azaltması beklenen bu hava dalgası, Karayıpler ve Güney Afrika'da ise şiddetli kuraklık tehlikesini büyütecek.

Kuzey Amerika'da daha ılıman bir kışa neden olacak bu akım, Atlantik'teki kasırga sezonunu baskılasa da Pasifik'teki fırtına hareketliliğini artırarak küresel tarım, su kaynakları ve enerji altyapıları üzerinde ciddi bir baskı oluşturacak.

• Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 19-20 Mayıs'ta Çin'e resmi bir ziyaret gerçekleştirecek.
• Ziyarette, iki ülke arasındaki stratejik işbirliğini derinleştirme adımları ele alınacak.
• ABD Başkanı Trump, geçtiğimiz günlerde 8,5 yıl sonra Çin'e ilk ziyaretini yapmıştı.

Son dakika haberi: Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in, 19-20 Mayıs'ta Çin'e resmi ziyaret düzenleyeceği bildirildi.

Kremlin Sarayından yapılan açıklamada, Putin'in Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in daveti üzerine 19-20 Mayıs'ta Pekin'i ziyaret edeceği belirtildi.

Ziyarette, Putin ve Şi'nin, Rusya ile Çin arasındaki kapsamlı ortaklık ve stratejik işbirliğinin daha da derinleştirilmesine yönelik adımları ele alacağı kaydedilen açıklamada, uluslararası ve bölgesel meseleler hakkında da görüş alışverişinde bulunacakları aktarıldı.

Açıklamada, Putin ve Şi'nin "2026-2027 Rusya ve Çin Eğitim Yılları" adlı etkinliğin açılış törenine katılacağı ve görüşmelerin ardından üst düzey ortak bildiri ile hükümetler arası, kurumlar arası ve diğer bazı ikili belgelerin imzalanmasının planlandığı ifade edildi.

Putin ve Şi, son olarak Şanghay İşbirliği Örgütü Zirvesi kapsamında Eylül 2025'te Çin'de görüşmüşlerdi.

TRUMP'IN ÇİN ZİYARETİ

Donald Trump, 8,5 yıl sonra gerçekleştirdiği Çin ziyaretinde Devlet Başkanı Xi Jinping ile bir araya gelerek ticaret, enerji güvenliği ve Tayvan başlıklarını görüştü. Görüşmelerde özellikle ABD ile Çin arasındaki ticaret geriliminin azaltılması, Çin’in Amerikan tarım ve enerji ürünlerinden daha fazla satın alması ve iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin yeniden dengelenmesi konuları öne çıktı. Trump, ziyaret boyunca ilişkilerde “yeni bir dönem” mesajı verirken, taraflar doğrudan büyük bir anlaşma açıklamasa da diyalog kanallarının açık tutulacağı vurgulandı.

Ziyarette ayrıca İran ve Hürmüz Boğazı üzerinden enerji güvenliği konusu da gündeme geldi. Trump, Çin’den İran üzerinde daha fazla baskı kurmasını isterken, Tayvan konusunda ise daha temkinli bir dil kullanıldı. Çin yönetimi Tayvan’ın kendi kırmızı çizgisi olduğunu yeniden vurgularken, ABD tarafından yeni bir askeri adım açıklanmadı. Büyük beklentilerle takip edilen ziyaret sonrası piyasalar somut sonuçların sınırlı kalması nedeniyle temkinli bir hava gösterdi.

"ABD PETROLÜNÜ ALMAYI KABUL ETTİLER"

Çin lideriyle yaptığı görüşmeler hakkında konuşan Trump, “Amerika Birleşik Devletleri’nden petrol almak istediklerini kabul ettiler. Teksas’a gidecekler. Çin gemilerini Teksas’a, Louisiana’ya ve Alaska’ya göndermeye başlayacağız” dedi.