TARİHİN EN GÜÇLÜ "SÜPER EL NİNO"SU KAPIDA: SICAKLIKLARDA REKOR BEKLENİYOR

Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi bünyesindeki İklim Tahmin Merkezi, El Nino'nun zirve noktasına ulaştığında çok güçlü bir etki yaratma olasılığını yüzde 66 olarak açıkladı.

Pasifik Okyanusu'nun ekvator kuşağındaki su sıcaklıklarının ortalamanın 2 santigrat derece üzerine çıkmasıyla tetiklenen bu küresel iklim döngüsü, dünya genelinde rüzgar koridorlarını değiştirerek devasa bir zincirleme reaksiyona yol açıyor.

Uzmanlar, okyanusun derinliklerinde biriken büyük sıcak su kütlesinin yüzeye doğru hareketlendiğini ve bu durumun El Nino'nun kış aylarını da kapsayacak şekilde sürme ihtimalini yüzde 96'ya çıkardığını belirtiyor.

SICAKLIK REKORLARI ALTÜST OLABİLİR

Hızla güçlenen bu hava dalgası, halihazırda insan eliyle tetiklenen küresel iklim değişikliğinin etkilerini daha da keskinleştirerek küresel sıcaklıkların rekor seviyelere ulaşmasına neden olacak.

En son 2015-2016 yıllarında yaşanan benzer bir Süper El Nino dalgası dünyanın pek çok bölgesini kavurmuştu. Mevcut veriler ışığında, önümüzdeki dönemin dünya tarihinin en sıcak yılları olacağına kesin gözüyle bakılıyor.

DÜNYA GENELİNDE ASİMETRİK HAVA OLAYLARI KAPIDA

Süper El Nino'nun küresel çapta yaratacağı asimetrik hava olayları, bazı bölgelerde aşırı kuraklık ve orman yangınlarına yol açarken, bazı bölgeleri ise sel felaketleriyle karşı karşıya bırakacak. Yaz aylarında Hindistan ve Güneydoğu Asya'da muson yağmurlarını azaltması beklenen bu hava dalgası, Karayıpler ve Güney Afrika'da ise şiddetli kuraklık tehlikesini büyütecek.

Kuzey Amerika'da daha ılıman bir kışa neden olacak bu akım, Atlantik'teki kasırga sezonunu baskılasa da Pasifik'teki fırtına hareketliliğini artırarak küresel tarım, su kaynakları ve enerji altyapıları üzerinde ciddi bir baskı oluşturacak.

• Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 19-20 Mayıs'ta Çin'e resmi bir ziyaret gerçekleştirecek.
• Ziyarette, iki ülke arasındaki stratejik işbirliğini derinleştirme adımları ele alınacak.
• ABD Başkanı Trump, geçtiğimiz günlerde 8,5 yıl sonra Çin'e ilk ziyaretini yapmıştı.

Son dakika haberi: Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in, 19-20 Mayıs'ta Çin'e resmi ziyaret düzenleyeceği bildirildi.

Kremlin Sarayından yapılan açıklamada, Putin'in Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in daveti üzerine 19-20 Mayıs'ta Pekin'i ziyaret edeceği belirtildi.

Ziyarette, Putin ve Şi'nin, Rusya ile Çin arasındaki kapsamlı ortaklık ve stratejik işbirliğinin daha da derinleştirilmesine yönelik adımları ele alacağı kaydedilen açıklamada, uluslararası ve bölgesel meseleler hakkında da görüş alışverişinde bulunacakları aktarıldı.

Açıklamada, Putin ve Şi'nin "2026-2027 Rusya ve Çin Eğitim Yılları" adlı etkinliğin açılış törenine katılacağı ve görüşmelerin ardından üst düzey ortak bildiri ile hükümetler arası, kurumlar arası ve diğer bazı ikili belgelerin imzalanmasının planlandığı ifade edildi.

Putin ve Şi, son olarak Şanghay İşbirliği Örgütü Zirvesi kapsamında Eylül 2025'te Çin'de görüşmüşlerdi.

TRUMP'IN ÇİN ZİYARETİ

Donald Trump, 8,5 yıl sonra gerçekleştirdiği Çin ziyaretinde Devlet Başkanı Xi Jinping ile bir araya gelerek ticaret, enerji güvenliği ve Tayvan başlıklarını görüştü. Görüşmelerde özellikle ABD ile Çin arasındaki ticaret geriliminin azaltılması, Çin’in Amerikan tarım ve enerji ürünlerinden daha fazla satın alması ve iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin yeniden dengelenmesi konuları öne çıktı. Trump, ziyaret boyunca ilişkilerde “yeni bir dönem” mesajı verirken, taraflar doğrudan büyük bir anlaşma açıklamasa da diyalog kanallarının açık tutulacağı vurgulandı.

Ziyarette ayrıca İran ve Hürmüz Boğazı üzerinden enerji güvenliği konusu da gündeme geldi. Trump, Çin’den İran üzerinde daha fazla baskı kurmasını isterken, Tayvan konusunda ise daha temkinli bir dil kullanıldı. Çin yönetimi Tayvan’ın kendi kırmızı çizgisi olduğunu yeniden vurgularken, ABD tarafından yeni bir askeri adım açıklanmadı. Büyük beklentilerle takip edilen ziyaret sonrası piyasalar somut sonuçların sınırlı kalması nedeniyle temkinli bir hava gösterdi.

"ABD PETROLÜNÜ ALMAYI KABUL ETTİLER"

Çin lideriyle yaptığı görüşmeler hakkında konuşan Trump, “Amerika Birleşik Devletleri’nden petrol almak istediklerini kabul ettiler. Teksas’a gidecekler. Çin gemilerini Teksas’a, Louisiana’ya ve Alaska’ya göndermeye başlayacağız” dedi.

BAE'nin nisan ayında ateşkes sırasında İran'ın Basra Körfezi'ndeki Lavan Adası'nda bulunan bir rafineriyi hedef aldığı iddiasına yer verilen haberde, söz konusu saldırının büyük bir yangına yol açarak rafinerinin kapasitesinin büyük bölümünü aylarca devre dışı bıraktığı belirtildi.

Habere göre, kaynaklar o tarihte ateşkes henüz tam olarak yürürlüğe girmediği için ABD'nin saldırıya tepki göstermediğini ve BAE dahil savaşa katılmak isteyen diğer Körfez ülkelerinin katılımını memnuniyetle karşıladığını aktardı.

BAE'nin İran'ın misilleme saldırılarından sonra Körfez bölgesinde "çatışmacı tutum sergilediğine" işaret eden kaynaklar, savaş boyunca ABD ile BAE'nin güçlü askeri işbirliği sürdürdüğü iddiasında bulundu.

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) ve BAE Dışişleri Bakanlığı saldırılar hakkında herhangi bir yorum yapmadı.

Beyaz Saray ise savaş sırasında BAE'nin rolüne ilişkin sorulara yanıt vermedi ancak ABD Başkanı Donald Trump'ın elinde tüm seçeneklerin bulunduğunu ve ABD'nin İran üzerinde azami baskı gücüne sahip olduğunu savundu.

ATEŞKES SIRASINDA HAVA SALDIRISI DÜZENLEDİ

ABD ve İsrail’in İran'a 28 Şubat'ta başlattığı saldırıların ardından İran'ın misillemeleri ile bazı bölge ülkelerine düzenlediği saldırılarla savaşa dönüşen süreçte, ABD Başkanı Donald Trump, 8 Nisan'da 01.30 sularında ateşkesi kabul ettiğini duyurmuştu.

İran Ulusal Petrol Rafineri Şirketi ise 8 Nisan'da Basra Körfezi'nde İran'a ait Lavan Adası'ndaki petrol rafinerisinde meydana gelen patlamanın "düşman saldırısından" kaynaklandığını ve rafineride yangın çıktığını açıklamıştı.

Saldırının ardından rafineride çıkan yangına itfaiye ekiplerinin müdahale ettiği, çalışanların zamanında tahliyesi sayesinde herhangi bir can kaybı bildirilmediği aktarılmıştı.

İran Ulusal Petrol Rafineri Şirketi, ülkenin yakıt tedarik ve dağıtım ağının istikrarlı olduğunu bildirmiş ve halka yakıt tüketimini kontrol altında tutmaları çağrısında bulunmuştu.

Hürmüz'de gerilim ve ABD ablukası devam ederken, ABD Merkezi Haberalma Teşkilatı (CIA), Trump yönetimine "İran'ın dayanma süresine" ilişkin analizini sundu.

Analizde, Tahran yönetiminin ülkedeki ekonomik kriz derinleşmeden söz konusu ablukaya en az 3-4 ay kadar daha dayanabileceği yazıldı.

Öte yandan, Tahran'ın, ABD ve İsrail bombardımanına rağmen önemli balistik füze yeteneklerini koruduğu tespitine yer verildi.

İran'ın mobil fırlatma rampalarının yaklaşık yüzde 75'ini ve füze stoklarının yaklaşık yüzde 70'ini hala elinde bulundurduğu; yeraltı depolama tesislerinin neredeyse tamamını kurtardığı ve hasar gören bazı füzeleri onarılabildi belirtildi.

ABD ve İran arasında anlaşma ihtimali yeniden zora girdi. İran'da Bender Abbas kenti yakınlarında ve Keşm Adası'nda ve ülkenin güneyindeki Minab'da patlama sesleri duyuldu.

Fars haber ajansı, İran silahlı kuvvetleri ile düşman kuvvetler arasındaki çatışma sırasında Keşm Adası'ndaki Bahman İskelesi'nin ticari bölümünün bazı kısımları vurulduğunu açıkladı.

İran basını, Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) Keşm kentindeki iskeleye düşmanca bir eylemde bulunduğuna dair işaretler olduğunu ifade etti. Bender Abbas ve Keşm Adası üzerinde iki dronun düşürüldüğü kaydedildi.

ABD'NİN SAVAŞ GEMİLERİNE SALDIRI

Tasnim Haber Ajansı, Hürmüz Boğazı yakınındaki 3 ABD savaş gemisinin İran donanması tarafından hedef alındığını kaydetti. ABD basınından CBS de Boğaz'dan geçen üç savaş gemisinin saldırıya uğradığını aktardı. Birleşik Arap Emirlikleri'nde Dubai kentinden patlama seslerinin geldiği belirtildi.

İRAN: ABD ATEŞKESİ İHLAL ETTİ

İran ordusu, ABD'nin bir İran petrol tankerini ve Hürmüz Boğazı'na giren bir başka gemiyi hedef alarak ateşkesi ihlal ettiğini açıkladı. Öte yandan ABD'nin bazı bölgesel ülkelerin işbirliğiyle sivil alanlara hava saldırıları düzenlediği belirtildi. Açıklamada, “İran herhangi bir saldırıya en ufak bir tereddüt göstermeden, güçlü bir şekilde karşılık verecektir" denildi.

CENTCOM'DAN AÇIKLAMA: İRAN ASKERİ TESİSLERİ VURULDU

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Hürmüz Boğazı'ndan geçen savaş gemilerine yapılan saldırıların engellendiğini ve meşru müdafaa saldırılarıyla karşılık verildiğini açıkladı. İran kuvvetleri tarafından çok sayıda füze, İHA ve küçük botla saldırı düzenlendiği ifade edilen açıklamada, hiçbir ABD unsurunun isabet almadığı belirtildi. Açıklamada, “ABD kuvvetlerine saldırmaktan sorumlu olan; füze ve İHA fırlatma sahaları, komuta kontrol merkezleri ile istihbarat, gözetleme ve keşif noktaları dahil olmak üzere İran askeri tesislerini hedef alınmıştır.” ifadeleri kullanıldı.

“GERİLİMİ TIRMANDIRMAK NİYETİNDE DEĞİLİZ”

"7 Mayıs'ta, ABD Donanması'na ait güdümlü füze muhripleri Hürmüz Boğazı'ndan geçerek Umman Körfezi'ne doğru ilerlerken, ABD kuvvetleri kışkırtma olmaksızın gerçekleştirilen İran saldırılarını engellemiş ve meşru müdafaa saldırılarıyla karşılık vermiştir." denilen açıklamada şu ifadeler yer aldı: "USS Truxtun (DDG 103), USS Rafael Peralta (DDG 115) ve USS Mason (DDG 87) uluslararası su yolundan geçiş yaptığı sırada, İran kuvvetleri çok sayıda füze, İHA ve küçük botla saldırı düzenlemiştir. Hiçbir ABD unsuru isabet almamıştır.

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), yaklaşan tehditleri imha etmiş ve ABD kuvvetlerine saldırmaktan sorumlu olan; füze ve İHA fırlatma sahaları, komuta kontrol merkezleri ile istihbarat, gözetleme ve keşif noktaları dahil olmak üzere İran askeri tesislerini hedef almıştır. CENTCOM gerilimi tırmandırma niyetinde olmadığını, ancak Amerikan kuvvetlerini korumak için hazırlıklı ve hazır konumda beklediğini belirtmektedir."

TRUMP: HAFİFÇE BİR TOKATTI, ATEŞKES DEVAM EDİYOR

ABD Başkanı Trump, Hürmüz çevresindeki saldırılara ilişkin ABC'ye konuştu. Misilleme saldırısının meşru müdafaa kapsamında olduğunu ve "hafifçe bir tokat" olduğunu belirtip ateşkesin devam ettiğini söyledi. Trump "Üç adet Amerikan muhribi ateş altında Hürmüz Boğazı'ndan çok başarılı bir şekilde geçiş yaptı. ÜÇ destroyerde hiç hasar olmadı ama İranlı saldırganlar zarar gördü. Destroyerlere saldıran İran'ın küçük tekneleri hızlı ve etkili bir şekilde batırıldı. İran'ı deliler yönetiyor. Anlaşmayı hemen imzalamazsa İran'ı çok sert vuracağız." dedi.

“İRAN'LA GÖRÜŞMELER SÜRÜYOR”

Trump, saldırılara rağmen Tahran yönetimi ile görüşmelerin sürdüğünü söyledi. İran'la anlaşmanın yakın olup olmadığı sorusuna ise "Bu her an olabilir. Belki de olmaz, ama her an olabilir. Onların bu anlaşmayı benden daha çok istediğine inanıyorum." yanıtı verdi. Hürmüz Boğazı'ndan geçen 2 ABD destroyerine İran'ın saldırı düzenlediğini ancak bu saldırılarda destroyerlerinin hiç hasar almadığını dile getiren ABD Başkanı, "Onlar bize ateş ediyordu, biz de onlara karşılık verdik." ifadesini kullandı.

Trump, İran'la ilgili temel beklentisinin "İran'ın nükleer silaha sahip olmaması" olduğunu, İranlıların da aslında bunu kabul ettiklerini ancak henüz anlaşmaya imza atmadıklarını savunarak, "Onlara nükleer silaha sahip olma hakkı vermeyeceğiz, bunun şansı sıfır ve onlar da bunu biliyorlar ve bunu kabul ettiler. Bakalım imzalamaya istekli olacaklar mı? Anlaşmayı çabucak imzalasalar iyi olur. Eğer imzalanmazsa, çok acı çekecekler." diye konuştu.

"ÖZGÜRLÜK PROJESİ"

Trump, Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemilerin geçişine yönelik "Özgürlük Projesini" neden pazartesi başlatıp 36 saat sonra durdurduğunu da anlattı. O süreçte Pakistan'ın kendilerine "müzakereler devam ederken bu tür bir operasyonun fayda getirmeyeceğini" ifade ettiğine değinen Trump, şunları söyledi: "Mareşal (Asım Munir) ve Başbakan (Şahbaz Şerif) bizden bunu yapmamamızı istediler. Gerekirse bunu yapmaya geri döneriz. Ancak onlar, müzakereler sırasında bizden bunu yapmamamızı istediler."

İRAN'IN “BATIRILAMAZ UÇAK GEMİSİ” SAYILIYOR

Keşm Adası , İran’ın askeri stratejisinde kilit bir rol oynuyor. Uzmanlara göre ada, “batırılamaz uçak gemisi” olarak görülüyor. Adanın altına inşa edilen geniş tünel ve sığınak ağlarında füze sistemleri, hızlı saldırı botları ve kıyı savunma unsurlarının bulunduğu değerlendiriliyor. Bu yapıların temel amacı ise dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nı kontrol altında tutmak ve gerektiğinde kapatabilmek.

PEZEŞKİYAN, HAMANEY İLE GÖRÜŞTÜ

İran Devlet Başkanı Mesud Pezeşkiyan, savaşın başlangıcında ağır yaralanan dini lider Mücteba Hameney ile yakın zamanda görüştüğünü söyledi. Bu görüşme Pezeşkiyan'ın Hameney ile yaptığı görüşmeye dair ilk kamuoyu açıklaması oldu. Pezeşkian'ın, görüşmenin "alçakgönüllü ve son derece samimi" bir atmosferde geçtiğini söyledi.

TRUMP'TAN "SAVAŞ BİTECEK" MESAJI

ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı ve Tahran'ın nükleer programı konusundaki çıkmazı sona erdirecek bir anlaşma arayışında olduğunu belirterek, İran'daki savaşın hızla sona ereceğini söyledi. Trump, "Yaşananlara baktığınızda, bunu çok önemli bir nedenden dolayı yapıyoruz: Onların nükleer silaha sahip olmasına izin veremeyiz. Bunun kısa sürede biteceğini anlıyorlar," dedi.

İran'ın Körfez ülkelerinde yeniden başladığı füze ve İHA saldırıları, savaş endişelerini zirveye taşıdı. Saldırıların ardından güvenlik alarmına geçen Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar, sivil havacılık güvenliğini korumak amacıyla hava sahalarını uçuş trafiğine kapattıklarını duyurdu.

BAE HAVA TRAFİĞİNİ KISMEN KAPATI

BAE havacılık makamları tarafından yayımlanan A1722/26 numaralı NOTAM (havacılara bildiri) kararında konuya ilişkin bilgi verildi. Emirates hava yollarına ait FIR hattının (Flight Information Region - Uçuş Bilgi Bölgesi) 4-11 Mayıs tarihleri arasında kısmen kapatıldığı belirtildi.

Karar doğrultusunda, ticari uçuşların yalnızca belirlenen özel geçiş noktaları üzerinden ve dar koridorlar aracılığıyla gerçekleştirilmesine izin verileceği aktarıldı. Kısıtlama kararına rağmen, ABD tarafından kullanılan Dafra Hava Üssü'nün operasyonel kalmaya devam edeceği, ancak üsse yönelik uçuşların da kısıtlı rotalar üzerinden kontrollü şekilde sağlanacağı kaydedildi.

KATAR'DAN DA HAVA SAHASINI KAPATMA KARARI

Katar'dan da benzer karar geldi. Katar, saldırıların ardından ülke hava sahasının kapatıldığını açıkladı.

BAE'YE 12 FÜZE ATILDI

Öte yandan BAE Savunma Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, ülkenin hava sahasında tespit edilerek müdahale edilen füze ve İHA'larla ilgili bilgi verildi.

Hava savunma sistemlerinin İran'dan atılan 12 balistik füzenin yanı sıra 3 seyir füzesi ve 4 İHA'ya müdahale ettiği aktarılan açıklamada, söz konusu saldırılar sonucu 3 kişinin orta derece yaralandığı ifade edildi.

Açıklamada, " İran'ın BAE'ye yönelik saldırıları başlattığı ilk günden bu yana müdahale edilen balistik füze sayısı 549, seyir füzesi 29 ve İHA sayısı 2 bin 260'e ulaştı." denildi.

İran kaynaklı saldırılar sonucu BAE'de yaralananların sayısının 227'ye ulaştığı, hayatını kaybedenlerin sayısının ise 13 olduğu belirtildi.

PETROL TESİSİ HEDEF ALINDI

Fuceyra Emirliği, İran kaynaklı İHA saldırısıyla hedef alınan Fuceyra Petrol Sanayi Bölgesi'nde yangın çıktığı ve Hindistan uyruklu 3 kişinin yaralandığını açıkladı

BAE Savunma Bakanlığı, "İran'dan ülkeye yaklaşan 4 seyir füzesi tespit edildi. Bunlardan 3'ü ülkenin kara suları üzerinde başarıyla önlendi, bir tanesi ise denize düştü." açıklamasını yaptı:

İçişleri Bakanlığı da kısa süre önce, ülkeye yönelik muhtemel füze tehditlerine karşı cep telefonlarına uyarı mesajları gönderdi.

UZAKTAN EĞİTİME GEÇİLDİ

Ayrıca Birleşik Arap Emirlikleri, ülke topraklarına yönelik İran kaynaklı olduğu iddia edilen saldırıların ardından, tüm yükseköğretim kurumlarında eğitimin 3 gün süreyle uzaktan yapılmasını kararlaştırdı.

Rusya Savunma Bakanlığından yapılan açıklamada, Putin'in Ukrayna'da ateşkes kararı aldığı belirtildi.

ZAFER GÜNÜNÜN YIL DÖNÜMÜNDE ATEŞKES KARARI

Açıklamada, “Başkomutanın aldığı karar doğrultusunda, Zafer Günü vesilesiyle 8-9 Mayıs’ta ateşkes ilan ediliyor. Ukrayna tarafının ateşkese uyacağını umuyoruz.” ifadelerine yer verildi.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin 9 Mayıs Zafer Günü’nde Moskova’ya saldırı tehdidinde bulunduğuna değinilen açıklamada, Rusya Silahlı Kuvvetlerinin Zafer Günü vesilesiyle düzenlenecek etkinliklerde güvenliğin sağlanmasına yönelik gerekli tedbirleri alacağı vurgulandı.

Açıklamada, şunlar kaydedildi: “Kiev yönetiminin suç içerikli planlarını gerçekleştirme girişiminde bulunması durumunda, Rusya Silahlı Kuvvetleri buna karşılık olarak başkent Kiev’in merkezine yoğun füzeli saldırı düzenleyecek. Rusya, elindeki tüm imkanlara rağmen insani açıdan bu tür eylemlerden daha önce kaçındı. Kiev sakinlerini ve yabancı diplomatik misyon temsilcilik çalışanlarını zamanında şehri terk etmeleri gerektiği konusunda uyarıyoruz.”

UKRAYNA DA ATEŞKES İLAN ETTİ

Konuya ilişkin Ukrayna'dan da açıklama geldi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, 6 Mayıs'ta yerel saatle 00.00'dan itibaren geçici ateşkes ilan ettiklerini belirterek, Rusya'nın da söz konusu karara uymasını istedi.

Zelenski, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımında, eski Sovyetler Birliği'nin 2. Dünya Savaşı'nda Nazi Almanyası'nı mağlup etmesinin kutlandığı Zafer Günü vesilesiyle Rusya'nın 8-9 Mayıs'ta Ukrayna'da ateşkes ilan etme kararını değerlendirdi.

Geçici ateşkesin sağlanması konusunda bugüne kadar Ukrayna'ya resmi olarak bir çağrının yapılmadığını aktaran Zelenski, "İnsan hayatının, herhangi bir yıl dönümünün 'kutlanmasından' kıyaslanamayacak kadar daha değerli olduğuna inanıyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

6 Mayıs'ta başlayacak olan geçici ateşkesin ne zaman sonlanacağına dair bir paylaşımda bulunmayan Zelenski, Rusya'nın geçici ateşkesi ihlal etmesi durumunda karşılık vereceklerini ifade etti.

Meksika'nın Chihuahua eyaletinde pazar günü meydana gelen trafik kazasında ölen iki Amerikalının "gizli görevdeki" Merkezi İsithbarat Teşkilatı (CIA) ajanları olduğu iddia edildi. Amerikan gazetesi New York Times'ın haberine göre iki Amerikalı ve iki Meksikalı görevli, dağlık bir bölgedeki yasa dışı metamfetamin laboratuvarlarının hedef alındığı operasyonun dönüşünde şüpheli bir araba kazası sonrası hayatını kaybetti.

ABD'YE NOTA VERİLDİ

Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum, Chihuahua eyaletinde suç örgütlerine yönelik operasyonda 2 ABD'li ve 2 Meksikalı yetkilinin hayatını kaybetmesine ilişkin ABD'ye diplomatik nota verildiğini açıkladı.

Ulusal Saray'daki günlük basın toplantısında konuşan Sheinbaum, olayın ulusal egemenliğin ihlali anlamına gelip gelmediğinin soruşturulduğunu söyledi.

Sheinbaum, "Bu durumun açıklığa kavuşturulması gerekiyor. Dışişleri Bakanlığı, tüm bilgilerin sağlanması için ABD Büyükelçisine bir mektup gönderdi. Bu, ulusal güvenlik ve egemenlik meselesidir, dolayısıyla yaşananlar hafife alınacak bir durum değildir." ifadelerini kullandı.

SORUŞTURMA BAŞLATILDI

Federal yetkililerin iki yabancı ajanın saha operasyonlarına katıldığından haberdar olmadığını aktaran Sheinbaum, Meksika'daki hiçbir eyalet yönetiminin federal kanallar dışında yabancı makamlarla güvenlik işbirliği kuramayacağını vurguladı.

Yabancı ülke ajanlarının ulusal topraklardaki faaliyetlerinin Anayasa ve Ulusal Güvenlik Yasası ile düzenlendiğini hatırlatan Sheinbaum, "İşbirliğinin mutabakat çerçevesi ve yasalar dahilinde yürütülmesi gerektiği hem ABD hem de eyalet hükümetleri için net olmalıdır." değerlendirmesinde bulundu.

Sheinbaum, 21 Nisan'daki açıklamasında, ülkenin kuzeyindeki Chihuahua eyaletinde 2 ABD'li ve 2 Meksikalı yetkilinin öldüğü operasyonun federal hükümete önceden bildirilmediğini ve bu operasyonun yasa ihlali oluşturup oluşturmadığının soruşturulacağını söylemişti.

Chihuahua Eyalet Savcısı Cesar Jauregui Moreno ise 19 Nisan'daki açıklamasında, 2 Meksikalı yerel yetkili ve 2 ABD'li büyükelçilik çalışanının, suç örgütlerine ait olduğu belirlenen bir tesise yönelik imha operasyonundan dönüşte kamyonlarının uçuruma yuvarlanması sonucu hayatını kaybettiğini duyurmuştu.

ÖLEN 2 ABD'LİNİN CIA PERSONELİ OLDUĞU İDDİASI

New York Times'ın (NYT) haberine göre, ismini vermek istemeyen konuyla ilgili bilgi sahibi kişiler, ölen ABD'lilere ilişkin açıklamada bulundu.

Buna göre, yetkililer, ölen 2 ABD vatandaşının, ABD Merkezi Haberalma Teşkilatı (CIA) personeli olduğunu ileri sürdü.

Sabah saatlerinde Umman açıklarında seyreden bir konteyner gemisine, İran Devrim Muhafızları’na ait silahlı bir bot tarafından uyarı yapılmadan ateş açıldı. Henüz bu olayın ateşi düşmeden İran Devrim Muhafızları Ordusu, deniz güvenliğini tehlikeye atan biri İsrail ile bağlantılı iki yabancı gemi ele geçirildiğini ve İran kıyılarına yönlendirildiğini duyurdu.

"BİR GEMİ İSRAİL İLE BAĞLANTILI"

Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri Komutanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamada, "Gerekli izinleri olmadan ve navigasyon sistemlerini manipüle ederek deniz güvenliğini tehlikeye atan" "MSC-Francesca" ve "Epaminodes" adlı iki gemiye müdahale edildiği belirtildi.

Açıklamada, "MSC-Francesca" gemisi "İsrail ile bağlantılı" olarak tanımlandı.

Müdahale edilen iki geminin de ele geçirilerek İran kıyılarına yönlendirildiği aktarılırken müdahalenin tam olarak hangi konumda gerçekleştirildiği bilgisi verilmedi.

Açıklamada, Hürmüz Boğazı'nın güvenliğinin ihlalinin İran'ın "kırmızı çizgisi" olduğu belirtildi.

ABD, İRAN BAĞLANTILI İKİ GEMİYİ ELE GEÇİRMİŞTİ

İran'a "deniz ablukası" kararı alan ABD, İran'a ait 2 ticari gemiye saldırarak ele geçirmişti. İranlı yetkililer, "korsanlık eylemi" şeklinde nitelendirdikleri saldırılara karşılık verileceğini duyurmuştu.

HÜRMÜZ'DE 3 TANKER HEDEF ALINDI

İran ve ABD arasındaki müzakere gerginliği sürerken Hürmüz Boğazı'nda üç tanker hedef alındı.

İngiltere Deniz Ticaret Organizasyonu'ndan (UKMTO) yapılan açıklamada en az üç konteyner gemisinin saldırıya uğradığı belirtildi.

Liberya bandıralı bir konteyner gemisi, Umman’ın kuzeydoğusunda silah ateşi ve roketatarlarla hedef alındı. Saldırı sonucu geminin köprü kısmında hasar oluştu.

UKMTO'ya göre geminin kaptanı, Devrim Muhafızları'na ait bir botun kendilerine yaklaştığını ve ardından ateş açıldığını bildirdi. Olayda mürettebatın güvende olduğu aktarıldı. Söz konusu botta üç kişinin bulunduğu ifade edildi.

Yunanistan tarafından işletilen geminin kaptanı ise saldırı öncesinde herhangi bir telsiz iletişimi kurulmadığı ve gemiye boğazdan geçiş izni verildiğinin bildirildiğini ifade etti.

UKMTO daha sonra yaptığı açıklamada İran'ın yaklaşık sekiz deniz mili batısında ikinci bir konteyner gemisine daha ateş açıldığını duyurdu. Panama bandıralı geminin hasar almadığı ve mürettebatın güvende olduğu bildirildi.

İran'ın yine yaklaşık sekiz deniz mili batısında, boğazdan çıkış yapan üçüncü bir konteyner gemisinin de hedef alındığı açıklandı. Liberya bandıralı bu geminin hasar almadığı ancak saldırı sonrası durduğu ve mürettebatın güvende olduğu belirtildi.

TRUMP, ATEŞKESİ SÜRESİZ UZATMIŞTI

ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan'ın da talebi üzerine, İran'ın anlaşmaya yönelik önerisini sunana kadar ateşkesi uzatma kararı aldığını duyurdu.

ABD Başkanı Trump, İran'la müzakereler konusundaki belirsizlik sürerken, Truth Social hesabından önemli bir açıklama yaptı.

Trump, İran yönetiminin "bölünmüş" olduğunu savunarak, Pakistan'ın da ateşkesle ilgili talebini dikkate alarak, bugün sona erecek olan geçici ateşkesi uzattığını açıkladı.

ABD Başkanı Trump, açıklamasında, şu ifadeleri kullandı:

"İran yönetiminin ciddi bir bölünme içinde olduğu gerçeği ve Pakistan'dan Mareşal Asım Münir ile Başbakan Şahbaz Şerif'in de talebi üzerine, liderleri ve temsilcileri ortak bir öneri sunana kadar İran'a yönelik saldırımızı askıya almamız istendi. Bu nedenle ordumuza ablukayı sürdürme ve her açıdan hazır kalmaları talimatı verdim; dolayısıyla (İran'ın) önerisi sunulana ve müzakereler bir şekilde sonuçlanana kadar ateşkesi uzatacağım."

İRAN'DAN ABD'NİN ATEŞKES KARARINA İLK YORUM

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD’nin tek taraflı olarak ateşkesi uzatma kararına ilişkin, “İran’ın çıkarlarını yerine getirmek ve İran halkının kazanımlarını pekiştirmek açısından mantıklı ve gerekli zeminin oluştuğu sonucuna vardığımızda adım atacağız.” dedi.

İran basınına göre Bekayi, ateşkesin uzatılmasına ilişkin açıklamalarda bulundu.

İran’ın sahadaki gelişmeleri yakından izlediğini ve ulusal çıkarlarını korumak için gerekli tedbirleri alacağını dile getiren Bekayi, “İran Silahlı Kuvvetleri de her türlü tehdit ve saldırıya karşı ülkeyi korumak için hazır. Diplomasi ulusal çıkarların ve güvenliğin temin edilmesinin bir aracıdır. Bu aracı kullanmanın, İran’ın çıkarlarını yerine getirmek ve İran halkının kazanımlarını pekiştirmek açısından mantıklı ve gerekli zeminin oluştuğu sonucuna vardığımızda adım atacağız.” ifadelerini kullandı.

Bekayi ayrıca ülkesinin, “saldırganlardan ve savaş suçlularından” hesap sorulması ve tazminat alınması için tüm fırsat ve imkanlardan faydalanacağını kaydetti.

"ABLUKA KALKARSA GÖRÜŞME OLABİLİR"

İran'ın Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilcisi Emir Said İravani, ABD'nin "deniz ablukasını" durdurmaya hazır olduğuna dair işaret aldıklarını ve ABD'nin ablukayı sona erdirmesi halinde bir sonraki görüşme turunun Pakistan'da yapılabileceğini belirtti.

İran resmi haber ajansı IRNA'ya göre İravani, Pakistan'ın başkenti İslamabad'da yapılması planlanan ancak ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukası nedeniyle gerçekleştirilmeyen görüşmeleri değerlendirdi.

ABD'nin ateşkes anlaşmasını ihlal ettiğini dile getiren İravani, "Biz onlara ablukayı kaldırmaları gerektiğini söyledik. Onlardan ablukayı durduracaklarına dair işaret aldık. Böylece İslamabad'da ikinci tur müzakereler gerçekleşebilir." dedi.

İran'a "deniz ablukası" kararı alan ABD, İran'a ait 2 ticari gemiye saldırarak ele geçirmişti.

"OYUN OYNAMAYIN"

Bu karmaşıklık sürerken ABD Başkanı Trump'tan İran'a dikkat çeken bir çağrı geldi. Trump, "İran ile anlaşma bugün imzalanacak. Görüşmeleri yapmamız gerekiyor. Bu nedenle şu anda kimsenin oyun oynamadığını varsayıyorum." dedi.

TRUMP’TAN DOĞRUDAN GÖRÜŞME SİNYALİ

Trump, şartların oluşması halinde İranlı liderlerle yüz yüze görüşmeye açık olduğunu belirterek, "Onlarla görüşmekte hiçbir sorunum yok. Eğer görüşmek isterlerse… Çok yetenekli insanlarımız var ama ben de görüşebilirim" dedi.

NÜKLEER ŞARTI

Müzakerelerin temelinde "değişmeyecek tek bir talebin" olduğunu belirten Trump "Nükleer silahlarını ortadan kaldırsınlar. Bu çok basit. Nükleer silaha yer yok" diye konuştu. İran'ın bu şartı kabul etmesi halinde ülkenin gelişme potansiyeli taşıdığını belirterek "Yoksa harika bir ülke olabilir" ifadelerini kullandı.

MASA ÇÖKERSE NE OLUR?

İran'ın bu şartı kabul etmemesi ya da müzakere masasının çökmesi durumunda ise ne olacağı konusunda detay vermekten kaçınan Trump "Tahmin edersiniz ki hoş şeyler olmaz" dedi.

ABD'nin İran tarafında kiminle muhatap olduğuna ilişkin soruya ise Trump, "Oldukça iyi bir fikrimiz var ve doğru kişilerle görüştüğümüzü düşünüyoruz" yanıtını verdi.

"ARTIK İYİ ADAM YOK"

Truth Social hesabından da açıklamalarda bulunan Trump, "İran dün Hürmüz Boğazı'nda ateş etmeye karar verdi. Ateşkes anlaşmasının tam bir ihlali! Çoğu mermi bir Fransız ve bir İngiliz gemisini hedef aldı. Hoş değildi, değil mi? Temsilcilerim Pakistan'ın İslamabad kentine gidiyor. Müzakereler için yarın akşam orada olacaklar. İran kısa süre önce Boğazı kapatacağını duyurdu, ki bu tuhaf, çünkü bizim donanmamız zaten boğazı kapatmış durumda. Farkında olmadan bize yardım ediyorlar ve boğazın kapanmasıyla günde 500 milyon dolar kaybedenler de onlar! ABD ise hiçbir şey kaybetmiyor. Aslında, şu anda birçok gemi, her zaman “sert adam” olmak isteyen Devrim Muhafızları'nın nezaketi sayesinde, yük almak üzere ABD'ye, Teksas'a, Louisiana'ya ve Alaska'ya doğru yol alıyor! Çok adil ve makul bir anlaşma sunuyoruz ve umarım bunu kabul ederler çünkü eğer etmezlerse, ABD İran'daki her bir elektrik santralini ve her bir köprüyü yerle bir edecek. Artık iyi adam yok! Hızla ve kolayca yıkılacaklar ve eğer anlaşmayı kabul etmezlerse, son 47 yıldır diğer başkanlar tarafından İran'a yapılması gerekeni yapmak benim için bir onur olacaktır. İran ölüm makinesinin sona erme zamanı geldi" ifadelerini kullandı.

İRAN MÜZAKERELERE KATILACAK MI? ÇELİŞKİLİ AÇIKLAMALAR DİKKAT ÇEKTİ

ABD heyetinin İslamabad’a hareket etmesinin ardından gözler İran’ın müzakereye katılıp katılmayacağına çevrildi. Anadolu Ajansı’na konuşan kaynaklar, Hürmüz’deki gerilime rağmen İran heyetinin ikinci tur görüşmeler için Pakistan’a gitmeye hazırlandığını aktardı.

Pakistan yönetiminin, 21 Nisan Salı günü yapılması planlanan görüşmelerin gerçekleşmesi için yoğun diplomatik temas yürüttüğü belirtildi.

Ancak İran cephesinden gelen açıklamalar bu iddialarla çelişti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD ile ikinci tur müzakerelere ilişkin şu an için bir plan bulunmadığını söyledi. Bekayi, Washington yönetiminin diplomatik sürece ciddi yaklaşmadığını savunarak, ABD’nin saldırgan adımlar attığını ve ateşkes şartlarını ihlal ettiğini öne sürdü.

Bekayi ayrıca ABD’nin tekliflerini “ciddiyetsiz” olarak nitelendirirken, İran’ın taleplerinde geri adım atmayacağını vurguladı. Tahran’ın nükleer programına ilişkin kazanımlarını koruma konusunda kararlı olduğunu belirten Bekayi, nükleer stokların kaldırılmasının müzakere konusu olmadığını ifade etti.

Reuters’a konuşan üst düzey bir İranlı yetkili de iki ülke arasında nükleer program konusundaki anlaşmazlıkların sürdüğünü dile getirdi. Yetkili, İran’ın füze programı dahil savunma kapasitesinin müzakereye kapalı olduğunu söyledi.

Öte yandan Pakistan Kara Kuvvetleri Komutanı Asım Münir’in ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı görüşmede, Hürmüz’deki ablukanın barış görüşmelerini zorlaştırdığını ilettiği belirtildi. Pakistanlı güvenlik kaynakları, Trump’ın bu değerlendirmeyi dikkate alacağını ifade etti.

PEZEŞKİYAN: SAVAŞI ONURLU BİR ŞEKİLDE BİTİRMEK İSTİYORUZ

Öte yandan geçtiğimiz saatlerde açıklama yapan İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Tahran yönetiminin savaş peşinde olmadığını belirterek, mevcut savaşı onurlu bir şekilde sonlandırmaya çalıştıklarını bildirdi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın Tahran'ın nükleer programını durdurmaya yönelik çabalarının herhangi bir hukuki veya meşru zemini olmadığını ifade eden Pezeşkiyan, ülkelerinin savaş istemediğini, yalnızca kendi haklarını talep ettiklerini kaydetti. Savaşın fitilini ateşleyen tarafın İran olmadığını dile getiren Pezeşkiyan, süregelen bu savaşı onurlu bir çerçevede noktalamak için gayret gösterdiklerinin altını çizdi.

HÜRMÜZ’DE GERİLİM YENİDEN TIRMANIYOR

ABD’nin İran bayraklı bir gemiye müdahalesi ve İran’ın buna İHA’larla karşılık vermesi bölgede tansiyonu yeniden yükseltti.

20 Nisan sabahı konuşan İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, savaşın hiçbir tarafın çıkarına olmadığını vurguladı. Gerilimin düşürülmesi için diplomatik ve akılcı yolların devreye alınması gerektiğini belirten Pezeşkiyan, “Düşmana güvenmemek ve temaslarda dikkatli olmak kaçınılmaz bir gereklilik” ifadelerini kullandı.

Öte yandan İran ordusu, ABD’nin gemiye yönelik müdahalesinin ardından yaptığı açıklamada, olası bir çatışmaya hazır olduklarını duyurdu. Yetkililer, gemide bulunan mürettebat ve ailelerinin güvenliği sağlandıktan sonra ABD’ye karşı gerekli adımların atılacağını bildirdi.

ABD ile İran arasındaki tansiyonun yükselmesi, İran’dan yeni bir göç dalgası ihtimalini güçlendiriyor.

Yaklaşık 90 milyona yaklaşan nüfusa sahip İran’da, halkın kayda değer bir kısmı artık yurt dışında yaşamını sürdürüyor.

İŞTE EN FAZLA İRANLININ OLDUĞU ÜLKELER!

25) İSPANYA

24) YENİ ZELANDA

23) HİNDİSTAN

22) GÜRCİSTAN

21) BELÇİKA

20) İSVİÇRE

19) NORVEÇ

18) KATAR

17) MALEZYA

16) İTALYA

15) DANİMARKA

14) AVUSTURYA

13) HOLLANDA

12) AVUSTRALYA

11) IRAK

10) BİRLEŞİK KRALLIK

9) FRANSA

8) TÜRKİYE

7) İSVEÇ

6) israil

5) KANADA

4) ALMANYA

3) BİRLEŞİK ARAP EMİRLİĞİ

2) KUVEYT

1) ABD

“Önümüzdeki iki gün boyunca inanılmaz olaylara tanık olacaksınız” diyen Trump’ın bu sözleri, bölgede yeni askeri hamleler ya da yoğun diplomatik temasların yaşanabileceği şeklinde yorumlandı.

ABD yönetiminin mevcut ateşkesi uzatmama yönündeki yaklaşımı, sahadaki gelişmelere göre hızlı ve sert kararların alınabileceği ihtimalini güçlendiriyor. Washington’un bu tavrı, İran ile ilişkilerde yeni bir kırılma noktası olabileceği değerlendirmelerine yol açtı.

Savaşın nasıl sonuçlanacağına ilişkin soruya da yanıt veren Trump, iki ihtimali açık şekilde dile getirdi: “Bu süreç ya bir anlaşmayla biter ya da İran’ın kapasitesinin tamamen yok edilmesiyle. Ancak bir anlaşma daha iyi olur, çünkü o zaman yeniden inşa edebilirler.” Bu açıklama, ABD’nin hem diplomatik çözümü hem de askeri seçeneği masada tuttuğunu ortaya koydu.

Trump ayrıca İran’daki iç siyasi yapıya ilişkin dikkat çekici bir iddiada bulunarak, yönetimde değişim yaşandığını ve radikal unsurların etkisinin azaldığını öne sürdü. Bu değerlendirme, Washington’un yalnızca dış politikayı değil, İran’ın iç dinamiklerini de yakından izlediğini gösteriyor.

Küresel dengeye ilişkin açıklamalarında ise Trump, kendi liderliğinin önemine vurgu yaptı ve “Eğer ben başkan olmasaydım dünya paramparça olurdu” ifadelerini kullandı.

Uzmanlar, ateşkesin uzatılmayacağı yönündeki mesajın ve “48 saat” vurgusunun, bölgede tansiyonu yeniden yükseltebileceğine dikkat çekiyor. Bu süreçte özellikle Orta Doğu’daki askeri hareketlilik, enerji hatlarının güvenliği ve küresel piyasalardaki dalgalanmaların yakından izleneceği belirtiliyor.

Kaynaklar: Reuters, BBC, ABC News, Al Jazeera
Florya Gazetesi Haber Merkezi

Trump’ın açıklamalarında dikkat çeken bir diğer başlık ise ekonomik yaptırımlara yönelik yeni düzenlemeler oldu. Buna göre, İran’a silah satan ülkelere yüzde 50 oranında gümrük vergisi uygulanacağı ve bu uygulamanın herhangi bir istisna olmaksızın derhal yürürlüğe gireceği bildirildi. Bu adımın, İran’ın askeri kapasitesine yönelik dolaylı bir ekonomik baskı mekanizması olarak değerlendirildiği belirtiliyor.

Trump ayrıca İran ile ilişkilerde yeni bir döneme girildiğini ima ederek, “ABD, rejim değişikliği sürecinden geçtiğine karar verdiğimiz İran ile yakın iş birliği içinde çalışacaktır” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, Washington’ın Tahran ile ilişkilerinde hem baskı hem de diplomasi eksenli çift yönlü bir strateji izlediğine işaret ediyor.

Nükleer program konusuna da değinen Trump, uranyum zenginleştirilmesine kesinlikle izin verilmeyeceğini vurguladı. ABD’nin İran ile iş birliği içinde, yer altına derinlemesine gömülü nükleer altyapının tamamen ortadan kaldırılması için çalışmalar yürüteceğini ifade etti. Bu açıklama, nükleer faaliyetlerin uluslararası denetim altında sınırlandırılması yönündeki taleplerin sürdüğünü gösteriyor.

Uzmanlara göre, açıklanan çerçeve hem ekonomik yaptırımlar hem de nükleer kısıtlamalar açısından İran üzerinde çok boyutlu bir baskı oluştururken, aynı zamanda sınırlı bir diplomatik iş birliği alanı da açıyor. Sürecin, bölgesel dengeler ve küresel enerji güvenliği açısından etkiler doğurabileceği değerlendiriliyor.

Kaynaklar: Reuters, BBC, Associated Press, Financial Times, Al Jazeera

Florya Gazetesi Haber Merkezi

Anlaşma kapsamında İran, küresel enerji ticaretinin kilit noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nı geçici olarak yeniden açmayı kabul etti. Bu adım, özellikle petrol arzı ve deniz ticareti açısından uluslararası piyasalarda olumlu karşılandı.

İRAN’IN 10 MADDELİK YOL HARİTASI

İran yönetimi, ateşkesi kalıcı hale getirmek amacıyla 10 maddelik bir plan sundu. Uluslararası basına yansıyan detaylara göre plan; Boğaz’da yeni bir güvenlik mekanizması kurulması, İran’ın bölgedeki müttefiklerine yönelik saldırıların durdurulması ve ABD askerlerinin Orta Doğu’dan çekilmesi gibi başlıkları içeriyor.

Bu teklifin, taraflar arasındaki uzun süredir devam eden temel anlaşmazlıkları kapsaması nedeniyle müzakereler için önemli bir çerçeve sunduğu değerlendiriliyor.

ATEŞKES SONRASI KIRILGAN DENGE

Ateşkesin ilan edilmesinin ardından en çok tartışılan başlıklardan biri ise İsrail’in tutumu oldu. Binyamin Netanyahu hükümetinin sürece yaklaşımı, uluslararası gözlemciler tarafından yakından izleniyor. Uzmanlar, olası bir “sabotaj” riskinin bölgedeki kırılgan dengeyi yeniden bozabileceği uyarısında bulunuyor.

ÇİN VE PAKİSTAN FAKTÖRÜ

Süreçte Çin ve Pakistan’ın pozisyonu da dikkat çekiyor. Her iki ülkenin, bölgedeki gelişmeleri yakından takip ettiği ve özellikle nükleer bir tırmanış ihtimaline karşı temkinli bir duruş sergilediği ifade ediliyor.

Çinli stratejist Victor Zhikai Gao, nükleer silah kullanımının “geri dönüşü olmayan sonuçlar doğuracağını” vurgulayarak, böyle bir senaryonun yalnızca bölgeyi değil küresel sistemi de sarsacağını belirtti.

Öte yandan The Young Turks programında konuşan Cenk Uygur, Çin ve Pakistan’ın olası bir nükleer saldırıya karşılık verebileceğini öne sürdü. Ancak bu tür açıklamaların resmi devlet politikası değil, yorum niteliği taşıdığına dikkat çekiliyor.

ABD YÖNETİMİNE ELEŞTİRİLER

Uygur, Trump yönetiminin Orta Doğu politikalarını sert sözlerle eleştirerek, ABD’nin bölgedeki askeri harcamalarının sürdürülebilir olmadığını savundu. Bu görüşler, ABD iç kamuoyunda dış politika tartışmalarının devam ettiğini gösteriyor.

KÜRESEL EKONOMİ VE GÜVENLİK ETKİLERİ

Uzmanlara göre ateşkes kararı kısa vadede enerji piyasalarını rahatlatırken, uzun vadede kalıcı bir anlaşmaya dönüşüp dönüşmeyeceği belirleyici olacak. Küresel güç dengeleri açısından bakıldığında, büyük aktörlerin sürece dahil olması, krizin bölgesel olmaktan çıkıp uluslararası bir boyut kazandığını ortaya koyuyor.

Sonuç olarak, ABD-İran ateşkesi dünya için önemli bir nefes alma alanı oluştururken, nükleer riskler ve bölgesel rekabetin devam etmesi sürecin hassasiyetini koruduğunu gösteriyor. Diplomatik girişimlerin başarısı, önümüzdeki günlerde küresel güvenlik açısından belirleyici olacak.

Kaynaklar: BBC, Reuters, The New York Times, Global Times, Axios

Florya Gazetesi Haber Merkezi

• Tahran’daki Rafieinia Sinagogu, ABD-İsrail koalisyonunun hava saldırıları sırasında vuruldu ve İran Yahudi toplumu saldırıyı sert şekilde kınadı.
• Başhaham Younes Hammami Lalezar, saldırının Hamursuz Bayramı sırasında gerçekleştiğini vurgulayarak bunun büyük bir acıya yol açtığını ifade etti ve İran halkıyla birlik mesajı verdi.
• İran yönetimi ve Yahudi toplumu saldırıyı “savaş suçu” olarak nitelendirirken, taraflar arasındaki savaş ateşkesle geçici olarak durduruldu.

HABER7

ABD - İsrail koalisyonu, İran'da yürüttükleri işgal savaşında "ateşkese" giderken, 6 Nisan'da, Tahran'da bulunan bir sinagog hava saldırıları sırasında hedef alındı.

İran'daki Meşhedi Yahudilerinin Başhahamı Younes Hammami Lalezar, enkaza dönen Rafieinia Sinagogu'nun başında yaptığı açıklamada, "Burası, bölgenin en eski ibadethanelerinden biriydi" dedi.

Saldırı, Yahudilerin Hamursuz Bayramı'nı (1 Nisan - 9 Nisan) kutladıkları bir dönemde gerçekleşti.

Başhaham Lalezar, Hamursuz Bayramı'na atıf yaparak, "Düşmanın (İsrail) bize bundan daha iyi bir hediye vermesi beklenemezdi" dedi ve arkasındaki enkazı göstererek ekledi:

"Bakın, hayvan derisine elle yazılmış kutsal Tevrat hala gömülü. İnsanlar, onu kurtarmaya çalışıyor. Sabah saatlerinden beri İran Yahudi Toplumu büyük bir üzüntü içerisinde."

Başhaham Lalezar, İsrail'in bombaladığı Rafieinia Sinagogu'nun çevresinde Müslümanların yoğunlukta olduğunu belirterek, topluluklar arasındaki kuvvetli bağlara dikkat çekti ve ilk "geçmiş olsun" mesajlarını yine aynı kimselerden aldığını vurguladı:

"Bu olay, sivil bir yerleşim alanında bir sinagogun yıkılması, İran halkına karşı yayılan yalanları ve asıl meseleleri gölgelemeyi amaçlıyor. Biz Yahudi toplumu olarak kendimizi her zaman İran ulusunun bir parçası gördük. Sevinçte ve bu üzücü günde de bir aradayız."

İsrail bombardımanında yıkılan Rafieinia Sinagogu'nun 80 yıllık bir geçmişinin olduğu düşünülüyor.

"TERÖR DEVLETİNE KARŞI ÜLKEMİZİ SAVUNACAĞIZ"

Lalezar'ın enkaz başındaki bu sözleri sonrası İran Yahudileri Toplumu yazılı bir açıklama yayınlayarak İsrail'in sinagog saldırısını kınadı:

“Biz İran Yahudileri olarak, Amerikan-Siyonist düşmanın sevgili vatanımıza ve Rafiei-Nia Sinagogu’na yönelik barbar saldırılarını şiddetle kınıyoruz. Dini Lider, sistem, halk ve İran’ın cesur savaşçılarıyla tarihsel birlikteliğimizi ilan ediyoruz. 'Terör devletine' karşı yüksek sesle beyan ederiz ki, sevgili ülkemizi savunmak adına sonuna kadar halkın ve kutsal İran İslam Cumhuriyeti’nin yanında duracağız.”

İran'daki Yahudilerin Başhahamı Younes Hammami Lalezar, yıkılan sinagogun enkazının başında beklerken.

Ayrıca, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, söz konusu saldırıyı "savaş suçu" olarak değerlendirdi.

Bekayi, “Camilere, kiliselere, okullara ve hastanelere yönelik saldırılar gibi bu sinagoga yapılan saldırı da tüm İranlılar tarafından kınanmaktadır" dedi.

Anadolu Ajansı'nın 2020 tarihli bir haberine göre, İran'da 8 bin 500 ila 10 bin Yahudi'nin yaşadığı öngörülüyor.

ABD - İsrail koalisyonunun İran'a karşı 28 Şubat'ta başlattığı işgal savaşı, 8 Nisan Çarşamba günü gecesi varılan bir ateşkesle geçici süreliğine sona ermiş oldu.

Savaş sırasında İran'ın liderliği hedef alınırken, Dini Lider Ali Hamaney dahil binlerce insan hayatını kaybetti.

Tahran'ın "misilleme" kapsamında doğrudan Körfez'deki ABD hedeflerine yönelik saldırıları, bunun zamanla sivil otelleri, altyapıyı ve petrol - doğal gaz tesislerini içerecek şekilde genişletilmesi, savaşın tarafı olmayan ülkeleri "balistik şiddet" gerçeğiyle yüzleştirdi.

İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün (HRW) 26 Mart 2026 tarihli raporunda, İran'ın "savaş suçları" işlemiş olabileceği vurgulandı.

Pekin yönetimine yakın analizlerde, bölgede nükleer silah kullanımının “küresel güvenlik mimarisini geri dönülmez şekilde sarsacağı” vurgulanırken; Çinli uzmanlar, tüm taraflara “maksimum itidal” çağrısında bulundu. Çin Dışişleri çevrelerinden yansıyan değerlendirmelerde, özellikle Hürmüz Boğazı’nın açık tutulmasının yalnızca bölge için değil, dünya ekonomisi için hayati önemde olduğu ifade edildi.

İslamabad kanadında ise daha doğrudan güvenlik vurgusu öne çıktı. Şahbaz Şerif hükümetine yakın güvenlik kaynakları, bölgede nükleer bir çatışma ihtimalinin “kırmızı çizgi” olduğunu belirterek, bu tür bir senaryonun yalnızca Orta Doğu’yu değil, Güney Asya’yı da doğrudan etkileyeceğini dile getirdi. Aynı çerçevede, Asım Münir liderliğindeki askeri çevrelerin de gelişmeleri yakından takip ettiği ifade ediliyor.

Öte yandan ABD merkezli medya platformlarında yapılan yorumlar, kamuoyundaki tartışmaları daha da alevlendirdi. The Young Turks programında konuşan Cenk Uygur, Çin ve Pakistan’ın olası bir nükleer saldırıya karşılık verebileceği yönündeki iddiaları gündeme taşıdı. Ancak bu tür açıklamaların resmi devlet politikalarını yansıtmadığı, daha çok yorum ve analiz düzeyinde değerlendirilmesi gerektiği uluslararası uzmanlar tarafından vurgulanıyor.

Diplomatik kaynaklar, ateşkesin ardından en kritik başlığın İsrail’in tutumu olduğunu belirtiyor. Binyamin Netanyahu hükümetinin anlaşmaya temkinli yaklaşımı, sürecin kırılganlığını artıran unsurlar arasında gösteriliyor. Bölgesel gözlemciler, herhangi bir “sabotaj” ihtimalinin ateşkesi hızla sona erdirebileceği uyarısında bulunuyor.

ABD tarafında ise Donald Trump yönetiminin, ateşkesi kalıcı bir anlaşmaya dönüştürme hedefi doğrultusunda diplomasiye ağırlık verdiği görülüyor. 10 Nisan’da İslamabad’da başlaması planlanan müzakereler, yalnızca ABD-İran ilişkileri açısından değil, bölgesel güvenlik dengeleri açısından da belirleyici olacak.

Uzmanlara göre, Çin ve Pakistan’ın sürece dahil olması, krizin artık yalnızca bölgesel değil küresel bir güç dengesi meselesine dönüştüğünü gösteriyor. Bu durum, ateşkesin korunmasının uluslararası toplum için ortak bir sorumluluk haline geldiğine işaret ediyor.

Sonuç olarak, ateşkes kısa vadede tansiyonu düşürmüş olsa da, nükleer söylemler ve karşılıklı güvensizlik ortamı sürecin hassasiyetini koruduğunu ortaya koyuyor. İslamabad’daki diplomatik temasların başarısı, yalnızca Orta Doğu’nun değil, küresel güvenliğin geleceğini de şekillendirebilir.

Kaynaklar: Xinhua, Global Times, Dawn, BBC Monitoring, Reuters

Florya Gazetesi Haber Merkezi

ABD ve İran, iki haftalık bir ateşkes konusunda salı günü anlaşmaya vardı. Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı’nı geçici olarak yeniden açmayı kabul etti. Anlaşma, ABD Başkanı Donald Trump’ın ateşkes için belirlediği sürenin dolmasına 1 saat kala tamamlandı. İran, müzakerelerde kalıcı ateşkes sağlanması için 10 maddelik bir plan hazırladı. Plan, Hürmüz Boğazı'nda yeni bir düzen oluşturulması, İran'ın müttefiklerine yönelik saldırılara son verilmesi ve ABD ordusunun Orta Doğu'dan çekilmesi gibi şartlar içeriyor.

ATEŞKES SONRASI SABOTAJ ENDİŞESİ

Yapılan anlaşmanın ardından İsrail’in ateşkesi sabote etme ihtimali kamuoyunda tedirginlik yaratmaya başladı. Bölgedeki kırılgan dengeye dikkat çekilirken, gelişmeler uluslararası kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.

ÇİN VE PAKİSTAN HAZIR BEKLİYOR

The Young Turks (TYT) programında konuşan Türk asıllı Amerikalı gazeteci Cenk Uygur, Çin ve Pakistan’ın olası bir İsrail nükleer saldırısına karşılık vereceğini öne sürdü.

TRUMP'A SERT ELEŞTİRİ

Uygur, Donald Trump’ın seçim sürecinde Joe Biden ve Kamala Harris’in ABD’yi savaşa sürükleyeceğinden endişe ettiğini ancak kendi politikalarının da savaşa zemin hazırladığını savundu. Uygur, "Dış politikası bir felaketti. Asıl mesele savaşlara karşı olduğunu söylemişti. Özellikle Ortadoğu’daki savaşlara karşıydı ve Kamala Harris ile Joe Biden’in bizi Üçüncü Dünya Savaşı’na sokacağından endişeliydi. Peki şimdi elimizde ne var?" ifadelerini kullandı.

"GÖREVDE 'BABUN' VAR"

Uygur, ABD eski Başkanı Donald Trump’a yönelik sert ifadeler kullandı ve Netanyahu ile ilişkisini eleştirdi. Uygur, “Yani bir nükleer felaketin eşiğindeyiz çünkü görevde bu ‘babun’ var. Sürekli ‘Ah Bibi seni nasıl mutlu edebilirim?’ diyor. Bu adama katlanamıyorum. Vaat ettiği her şeyin tam tersini yapıyor.” şeklinde konuştu.

"RUSYA VE ABD TÜKETİYOR, ÇİN KAZANIYOR"

Rusya’nın Ukrayna savaşında kaynaklarını tükettiğini, ABD’nin ise Ortadoğu’da yüksek maliyetlere katlandığını söyleyen Uygur, bu süreçten en kârlı çıkan ülkenin Çin olduğunu ifade etti. Uygur, "Günde 1 ila 2 milyar dolar harcıyoruz. Hem Rusya hem de ABD kendini tüketiyor. Çin ise buna sadece gülüyor" dedi.

"BAŞA DÜRÜST BİR AMERİKALI GETİRİN"

Uygur, açıklamalarının sonunda ABD yönetimine yönelik eleştirilerini sürdürerek, ülkenin başına dürüst bir liderin gelmesi gerektiğini dile getirdi.

ABD Başkanı Donald Trump, ulusa sesleniş konuşmasında İran’daki askeri hedeflere yönelik operasyonların süreceğini belirterek, “Önümüzdeki 2-3 hafta içerisinde çok sert vuracağız” ifadelerini kullandı. Trump ayrıca, İran’ın radar sistemlerinin büyük ölçüde etkisiz hale getirildiğini öne sürdü ve petrol altyapısının da hedef alınabileceğini ima etti.

İran cephesinden ise sert bir karşılık geldi. İran Devrim Muhafızları Ordusu Sözcüsü Albay İbrahim Zülfikari, ABD’nin İran’ın askeri gücüne dair yeterli bilgiye sahip olmadığını savundu. Zülfikari, balistik füze programı, insansız hava araçları ve elektronik harp kapasitesinin hedef alınamayacak ölçüde gizli ve dağınık yapıda olduğunu ifade etti.

İranlı yetkili, ABD ve İsrail hedeflerine yönelik saldırıların “daha güçlü, daha geniş kapsamlı ve daha yıkıcı” olacağını belirterek, savaşın İran’ın geri adım atmasına kadar değil, karşı tarafın “mağlubiyetine” kadar süreceğini dile getirdi.

Öte yandan Moskova’dan dikkat çeken bir diplomatik mesaj geldi. Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov, Rusya’nın çatışmanın çözümüne katkı sunmaya hazır olduğunu açıkladı. Peskov, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in bölgesel liderlerle temaslarını sürdürdüğünü belirtti.

Uzmanlar, karşılıklı sert açıklamaların ve askeri hamlelerin, Orta Doğu’da daha geniş çaplı bir çatışma riskini artırdığına dikkat çekiyor. Enerji hatları, deniz ticaret yolları ve bölgesel güvenlik dengeleri açısından kritik öneme sahip olan bu gerilim, küresel ekonomi üzerinde de baskı oluşturma potansiyeli taşıyor.

Kaynaklar: Reuters, BBC, Al Jazeera, The Guardian
Florya Gazetesi Haber Merkezi

"Terörsüz Türkiye'yi başarıya ulaştıracağız. Amacımız ülkemizi terör prangasından kurtarmak. Sürecin akamete uğramaması lazım. Süreci tecrübemizle yürüteceğiz, sabote etmek isteyenleri engelliyoruz.

"KARŞILARINDA DEVLETİ GÖRECEKLER"

Sokak çeteleriyle etkin biçimde mücadele etmeyi sürdüreceğiz. Yılbaşından bu yana toplamda 215 sokak çetesine 581 operasyon gerçekleştirildi. Önümüzdeki dönemde de finans kaynaklarına, lojistik ağlarına ve sosyal medya uzantılarına mücadeleyi sürdüreceğiz. Sokakta suçtan dolayı güç devşiren her türlü çete, yapı karşılığında İçişleri Bakanlığımızı, devletin gücünü görecek.

Uyuşturucu birçok suçu bekleyen ana damar. Terör örgütleri buradan finansman sağlayıp büyüyor. Ailelerimiz felaketlere sürükleniyor. Organize suçlarla da etkin şekilde mücadele etmemiz gerekiyor. Yılbaşından bu tarihe kadar uyuşturucu baronlarına karşı 13 bin 115 operasyonumuz oldu. Mücadeleyi etkin şekilde yürütüyoruz. Sadece yurt içinde değil, yurt dışında da bunun mücadelesini yürütüyoruz.

TRAFİK GÜVENLİĞİ İÇİN HANGİ ÖNLEMLER DEVREDE?

Bizim hedefimiz 2030 yılına kadar trafiğe bağlı can kayıpları ve yaralanmaları yüzde 50 azaltmak. 2050 yılına kadar ise 0 can kaybı. Hedeflerimize ulaşabileceğimizi düşünüyoruz. 2019 yılını baz alacak olursak; taşıt sayısı da o yıllardan beri arttı.

"CEZA YAZMAK İSTEMİYORUZ"

İnsanımız kırmızı ışıkta geçenleri, araçtan inip yol kesenleri veya yolda halay çekenlere, cep telefonuyla araçta konuşanlara verilen cezaları son derece haklı buluyor. Ama plaka konusunda ve araç içindeki ses ve görüntü sistemiyle ilgili tepkiler var. Buradaki amaç şu: Ölümlü ve yaralanmalı kazaları azaltabilmek. Trafik cezalarından dolayı insanımızın canlarını yakmak istemiyoruz. Toplumda kurallara uyan insanlar olduğu gibi uymayan insanlar da var. Ramazan Bayramı döneminde aldığımız trafik tedbirlerine sürücülerin yüzde 87,5'i uymuş, sadece yüzde 12,5'ine ceza uygulamışız. Amacımız, kurallara uyulmasını sağlamak. İstiyoruz ki kurallara uyulsun ceza yazmayalım, vatandaşımızın canını yakmayalım istiyoruz."

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD Başkanı Donald Trump’n, "İran'ın yeni rejiminin liderinin kendisinden ateşkes istediğine" yönelik ifadesi için, “Trump’ın ateşkese dair açıklamalarının gerçekliği yok. İddialar yanlış ve asılsız” dedi.

"TRUMP'IN ATEŞKES AÇIKLAMALARININ GERÇEKLİĞİ YOK"

İran basınına göre Bekayi, Trump’ın ateşkese yönelik iddialarına ilişkin El Cezire Televizyonu’na açıklamada bulundu. ABD Başkanı Donald Trump’ın, "İran'ın yeni rejiminin liderinin kendisinden ateşkes istediğine" yönelik ifadesi için Bekayi, “Trump’ın ateşkese dair açıklamalarının gerçekliği yok.” değerlendirmesinde bulundu.

Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşa ilişkin açıklamalarda bulundu.

TRUMP: İRAN'IN YENİ BAŞKANI ATEŞKES İSTEDİ

Başkan Trump, "İran'ın, seleflerine göre çok daha az radikal ve çok daha zeki yeni rejiminin başkanı, Amerika Birleşik Devletleri'nden ateşkes istedi." diyerek, Hürmüz Boğazı güvenli biçimde geçişlere açıldığında bunu değerlendireceklerini ifade etti.

ABD-İSRAİL'İN İRAN'A SALDIRILARI

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı. İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.