Ulaştırma Ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Mersin-Adana-Osmaniye- Gaziantep Hızlı Tren Hattı Projesi hakkında yazılı açıklama yaptı.

"SEYAHAT SÜRESİNİ 2 SAAT 15 DAKİKAYA DÜŞÜRECEĞİZ"

Projeyle, Mersin-Adana-Osmaniye- Gaziantep güzergahında mevcutta 361 kilometre olan mesafeyi, yük için yüksek standarda ve yolcu treni için 200 kilometre hıza uygun yeniden inşa ettiklerine işaret eden Uraloğlu, "Yeni durumda yolu 312,5 kilometreye indireceğiz. Projeyle, Mersin- Gaziantep güzergahında 6 saat 23 dakika olan seyahat süresini 2 saat 15 dakikaya düşüreceğiz. Saatte 200 kilometre tasarım hızı ile bu hatta yılda ortalama 3,1 milyon yolcu ve yaklaşık 37,1 milyon ton yük taşımayı hedefliyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

"YÜZDE 85 İLERLEME SAĞLADIK, 2028'DE TAMAMLAMAYI HEDEFLİYORUZ"

Bakan Uraloğlu, bu hatla birlikte Gaziantep'in sanayi üretiminin, Mersin Limanı üzerinden çok daha hızlı şekilde dünya pazarlarına ulaşacağına dikkati çekti. Hat kapsamında 13 tünel, 32 köprü ile toplam 6 bin 396 metre uzunluğunda 11 viyadük inşa ettiklerini kaydeden Uraloğlu, "Hat genelinde yüzde 85 ilerleme sağladık. Çukurova Havalimanı bağlantısında yüzde 90 ilerleme sağladık. Tarsus geçişinde yüzde 80 seviyesindeyiz. Toprakkale-Mamure güzergahındaki 17 kilometrelik kesimi de tamamladık. Proje genelindeki yapım çalışmalarımızı 2028 yılında tamamlamayı hedefliyoruz." ifadelerini kullandı.

Baykar’ın geçtiğimiz yıl satın aldığı Defenceturk'te yer alan habere göre Piaggio Aerospace şirketi, Japonya merkezli Nakanihon Air’e uçak teslimatı gerçekleştirdi. Bu bağlamda ilk P.180 Avanti EVO uçağının teslim edildiği bilgisi paylaşıldı.

#2

Uçak, Cenova’dan yaptığı teslimat uçuşunun ardından 16 Ocak 2026’da Nagoya Havalimanı pistine iniş yaptı. Uçuş, Yunanistan, Mısır, Suudi Arabistan, Umman, Hindistan ve Vietnam semalarında gerçekleşti. Aynı zamanda, Japon Sivil Havacılık Bürosu (JCAB), P.180 Tip Sertifikasyonunu Japon pazarı için resmen tanıdı.

#3

Piaggio Aerospace CEO’su Giovanni Tomassini, konuyla ilgili yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı: “P.180 Avanti’nin Japonya’da kullanılacak olmasından özellikle heyecan duyuyoruz Avanti halihazırda çeşitli görevlerde kullanan çok sayıda operatör tarafından hizmette olup, uçağın özel görevlerdeki çok yönlülüğünü vurgulamaktadır. Avanti EVO sadece üç ay içinde iki yeni pazara girdi. Önce Türkiye’deki bir müşteriye iki uçak satışı, şimdi de Japonya’ya bir uçak teslimatı. Her iki kilometre taşı da, yıllık üretimi 25-30 adede çıkarmayı planladığımız bu dönemde uçağa yönelik devam eden güçlü uluslararası talebi teyit ediyor.”

#4

Bu teslimatla Nakanihon Air, Japonya’da P.180 Avanti’yi kullanan ilk havayolu şirketi oldu. Piaggio Aerospace tarafından yapılan açıklamada bahse konu tedarikin, havayolunun filo modernizasyonuna ve hizmet genişletmesine olan bağlılığını yansıttığını belirtti.

#5

Nakanihon Air, charter uçuşları, ulaşım, acil tıbbi hizmetler ve hava araştırmaları gibi görevler için 57 helikopter ve 7 sabit kanatlı uçaktan oluşan bir filoya sahip.

BITCOIN MAKİNELERİ GİDİYOR, GPU'LAR GELİYOR

Bu dönüşüm tek bir şirketle sınırlı değil. Son 18 ayda Bitfarms, Core Scientific, Riot, IREN, TeraWulf, CleanSpark, Bit Digital, MARA Holdings ve Cipher Mining gibi en az dokuz halka açık Bitcoin madencilik şirketi, faaliyetlerinin tamamını ya da önemli bir bölümünü yapay zekâ hizmetlerine kaydıracağını duyurdu.

Nedeni basit: AI sektörünün devasa veri merkezlerine ve çok yüksek enerji tüketimini kaldırabilecek altyapıya ihtiyacı var. Bitcoin madencilerinin yıllardır inşa ettiği tesisler ise bunun için biçilmiş kaftan.

Crucible Capital'den Meltem Demirors, 'Bitcoin madenciliği modern veri merkezleri için modeli oluşturdu' diyor. Şirketlerin, yatırım maliyetlerinin AI alanına kaymaları hâlinde çok daha düşük olduğunu fark ettiğini belirten Demirors, 'Tesisi zaten kurdular, madencilik makinelerini çıkarıp yerine kiracının getirdiği GPU'ları koyuyorlar' ifadelerini kullanıyor.

MADENCİLİK KÂRLILIĞI DÜŞÜYOR

Bitcoin madenciliğinde gelir, karmaşık bir matematiksel bulmacayı çözen ilk şirket olmaya bağlı. Ancak rekabet yıllar içinde katlanarak arttı; aynı ödülü kazanmak için çok daha fazla hesaplama gücü gerekiyor.

2024'te gerçekleşen halving ile blok ödülünün yarıya düşmesi, kârlılığı daha da azalttı. Üstelik Bitcoin fiyatındaki gerileme —2025 zirvesine göre yüzde 30 düşüşle yaklaşık 85 bin dolar civarında seyretmesi— madencilik gelirlerini baskılıyor.

BlockSpaceForce'tan Charles Chong durumu şöyle özetliyor: 'Eğer bugün bir Bitcoin madencilik makinesi alırsam, parasını geri kazanıp kazanamayacağımı bile bilmiyorum.'

CoinShares'in analizine göre, kasım ortasında yalnızca az sayıda büyük madencilik şirketi kârlı kalabilmiş durumda. Buna karşılık yapay zekâ sektörü, çok daha yüksek kâr marjları ve büyük teknoloji şirketleriyle yapılan uzun vadeli sözleşmeler sayesinde öngörülebilir gelir sunuyor. Bu nedenle Bitcoin madencilik şirketleri, son aylarda toplam değeri 43 milyar doları aşan AI ve HPC sözleşmeleri imzaladı.

'YAPAY ZEKA, ENERJİ BAŞINA ÇOK DAHA FAZLA DEĞER YARATIYOR'

Bitfarms CEO'su Ben Gagnon, Bitcoin madenciliğinin hâlâ kârlı olduğunu savunuyor ancak HPC'nin 'birim enerji başına çok daha büyük değer yarattığını ve bunu yıllarca öngörülebilir şekilde sağladığını' vurguluyor. Bu nedenle şirket, madencilik cihazlarına yeni yatırım yapmayı artık mantıklı bulmuyor.

Kripto madenciliğinden yapay zekâya doğru yaşanan bu hızlı dönüşüm, sektörün geleceğine dair önemli bir işaret veriyor: Yüksek enerji tüketebilen büyük tesisler için asıl kârlı alan artık madencilik değil, yapay zekâ.

Bu kara delikler bir atomdan bile küçük olabiliyor ancak Güneş kadar kütle barındırabiliyor. Buna rağmen, bugüne kadar varlıkları kanıtlanamamıştı.

Ancak bilim insanları, uzay-zamanda oluşan dalgaları - yani kütleçekim dalgalarını - inceleyerek bu gizemli nesnelere işaret eden 'dumanı tüten silah' niteliğinde bir sinyal yakaladıklarını düşünüyor.

SIRA DIŞI BİR SİNYAL ALINDI

12 Kasım'da ABD'deki LIGO ile Avrupa'daki Virgo gözlemevleri, uzayın derinliklerinden gelen alışılmadık bir kütleçekim dalgası tespit etti. Sinyal, iki kara deliğin çarpışmasına benziyordu ancak bilinen hiçbir kara delikte bu kadar küçük bir kütle olamazdı.

Eğer bu sinyal bir sistem hatası değilse, bilim insanlarına göre geriye kalan tek ihtimal ilkel kara deliklerin çarpışması.

Durham Üniversitesi'nden astro-parçacık teorisyeni Dr. Djuna Croon, Daily Mail'e yaptığı açıklamada: 'Eğer gerçekse, bu çok büyük bir keşif olur.' dedi.

NEDEN BU KADAR ÖNEMLİ?

Kara delikler normalde dev yıldızların yakıtı bitince çökmesiyle oluşur. Ancak ilkel kara delikler, evrenin ilk anlarında oluşan aşırı yoğun bölgelerin çökmesiyle ortaya çıkmış olabilir.

Bu nedenle bir yıldızın çökmesiyle açıklanamayan kadar küçük ve kompakt kütleler, bilim insanlarının dikkatini çekiyor.

Dr. Croon şöyle açıklıyor:

'Bu sinyaldeki kütleler, bildiğimiz hiçbir astrofiziksel süreçle oluşamayacak kadar küçük ama inanılmaz derecede yoğun.'

KARANLIK MADDEYE IŞIK TUTABİLİR

Bu keşif doğrulanırsa, ilkel kara deliklerin evrenin yaklaşık dörtte birini oluşturan karanlık maddenin en güçlü adaylarından biri olduğu fikrine büyük destek verecek.

Çünkü ilkel kara delikler ışıkla etkileşmeyen, ancak çok fazla kütle barındıran yapılar. Bu, evrendeki 'görünmeyen kütle' problemini açıklayabilir.

LIGO ekibinden Dr. Christopher Berry, BlueSky'da:

• 'Bu birleşme doğrulanırsa, ilkel kara delikleri gösteren ilk açık kanıt olabilir.' ifadelerini kullandı.
• Bilim insanları temkinli: Daha fazla sinyal gerekli Buna rağmen araştırmacılar, sinyalin doğrulanması için daha fazla gözlem yapılması gerektiğini belirtiyor.
• Şu an için bu tespit, yılda bir kez yaşanabilecek 'yanlış alarm' olasılığına sahip. Bu nedenle bilim insanları henüz kesin konuşmuyor.

LIGO ve Virgo'nun büyük modernizasyonlarının ardından bu tür sinyallerin tekrar tespit edilmesi bekleniyor.

Dr. Croon, geleceğe dair umutlu:

'Eğer bu sinyal gerçekse, benzerlerini çok daha fazla göreceğiz. Böylece ilkel kara deliklere dair çok daha fazla şey öğrenebiliriz.'

Türkiye’nin insansız savaş uçağı Kızılelma, Karadeniz’de Sinop açıklarında gerçekleştirilen testte yerli Gökdoğan füzesi ve ASELSAN üretimi Murad AESA radarıyla hedefi tespit ederek tam isabetle vurdu. Böylece radar, füze ve platform olmak üzere üç yerli sistem ilk kez aynı görevde kullanıldı.

Kızılelma testi sırasında beş F-16 uçağıyla birlikte beşli kol uçuşu yaparak insanlı-insansız ortak operasyon konseptini de başarıyla sergiledi. Ardından fırlatılan yüksek hızlı jet motorlu hedef uçak, Kızılelma’nın radar kilidi ve Gökdoğan füzesiyle yüzde 100 doğrulukla imha edildi. Testi Türk Hava Kuvvetleri ve Baykar’dan üst düzey yetkililerin de aralarında bulunduğu geniş bir teknik heyet sahadan canlı olarak takip etti.

ABD merkezli Interesting Engineering, haberi “dünyada bir ilk” ifadeleriyle manşetine taşırken, Arap dünyasının önemli yayın organlarından Alquds ise Kızılelma’nın F-16 ile gerçekleştirdiği hava-hava simülasyonunu “havacılık tarihinde yeni bir dönem” olarak değerlendirdi. Uluslararası savunma analistleri, insansız bir platformun BVR angajmanında jet hedefi vurabilmesinin geleceğin muharebe konseptlerini önemli ölçüde değiştireceğini belirtiyor.

Uzmanlara göre yerli radar, yerli füze ve insansız savaş uçağının aynı anda başarıyla kullanılması, Türkiye’nin hava gücünde teknoloji bağımsızlığı hedefi açısından kritik bir eşik niteliği taşıyor. Akademik çevreler bu testi “insansız hava muharebesinde yeni jenerasyonun başlangıcı” olarak yorumluyor.

• Resmî açıklamalara göre, KIZILELMA, Karadeniz’de yapılan 30 Kasım 2025 tarihli testte, jet motorlu bir hedefi “görüş ötesi (BVR) hava-hava füzesiyle” vurarak başarıyla imha etti. Bu, hem füze (Gökdoğan) hem radar (Aselsan’ın geliştirdiği MURAD 100‑A AESA radar) hem de uçak (KIZILELMA) açısından “yerli ve özgün” donanım zincirinin tam anlamıyla işletildiğini gösteriyor.

• Bu test, savunma sanayi açısından bir kilometre taşı olarak değerlendiriliyor ve Türkiye’nin “insansız muharebe” yeteneklerinde önemli bir sıçrama yaptığı vurgulanıyor.

• Hükûmet yetkililerince bu başarı “havacılık tarihinde bir ilk” ve “ulusal savunma sanayiinin geldiği noktanın somut kanıtı” olarak nitelendirildi.

Dış Basından & Uluslararası Tepkiler

Dünya medyası ve uluslararası savunma-iletişim kanallarında KIZILELMA’nın başarısı geniş yankı buldu. Öne çıkan yorumlardan bazıları şöyle:

• Rus devlet ajansı TASS, “KIZILELMA, görüş ötesi havadan-havaya füze kullanarak süpersonik jet hedefini imha eden ilk insansız savaş uçağı” olarak dünya havacılık tarihine geçtiğini yazdı.

• Rusya merkezli başka bir haber kaynağı RIA Novosti, KIZILELMA’yı “hava-hava muharebe kabiliyetini kanıtlayan ilk ve tek insansız platform” olarak tanımladı.

• Çin menşeli haber ajansı Xinhua, bu başarının sadece tek bir uçak/füze testinden ibaret olmadığını — sensör füzyonu, radar, uçuş kontrol algoritmaları ve füze entegrasyonundan oluşan kapsamlı bir mühendislik sürecinin somut sonucu olduğunu vurguladı.

• Bazı uluslararası savunma haber siteleri — örneğin Defense News — bu testi, insansız hava saldırı/dövüş kavramlarının (unmanned air-to-air combat) teoriden operasyona geçtiğini gösteren dönüm noktası olarak değerlendirdi; bu, sadece Türkiye için değil, küresel havacılık ve savunma dengeleri açısından “yeni bir çağ” anlamına geliyor.

• Diğer bazı kaynaklar ise, bu gelişmenin insansız savaş uçağı konseptlerinin yalnızca hava-yer saldırısı (UCAV) değil, hava-hava muharebesi bağlamında da geçerli hâle geldiğini; bundan sonra hava üstünlüğü ve eskort görevlerinde de insansız platformların “sessiz ama etkili” bir rol alabileceğini yazdı.

Değerlendirme (Florya Gazetesi Tarzı)

KIZILELMA’nın test başarıları; salt bir teknik zafer değil — ulusal savunma sanayiinin, radar, kontrol sistemleri, füze ve platform entegrasyonunu bir araya getirmede ulaştığı seviyenin kanıtı olarak görülmeli.

Dış basında yayılan yorumlar, bu olayın “propaganda” değil — eğer test belgeleri teyit ediliyorsa — gerçekten havacılık tarihinde bir milât olduğunu; insansız hava araçlarının (İHA/UCAV) sadece gözlem ya da kara saldırısı için değil, hava-hava muharebesi düzeyine eriştiğini gösterdiğini savunuyor.

Bu bağlamda, Türkiye için hem saygınlık hem de stratejik caydırıcılık anlamında önemli bir kazanım. Ancak bu tür iddiaların uzun vadede “saha gerçekliği”, “operasyonel güvenilirlik” ve “uluslararası kabul/gözlem” üzerinden de test edilmesi gerekecek — zira herhangi bir sistemin peş peşe başarı testleriyle “gerçek kabiliyete” dönüştüğü görülür.

BAYRAKTAR KIZILELMA'NIN ÖZELLİKLERİ

Baykar tarafından geliştirilen Kızılelma, Türk hava kuvvetlerinin gelecek dönem ihtiyaçlarını karşılayacak insansız savaş uçağı olarak tasarlanıyor. Başlıca teknik özellikleri şöyle:

• Uzunluk: 14,5 metre
• Kanat açıklığı: 10 metre
• Yükseklik: 3,5 metre
• Maksimum taşıma kapasitesi: 1,5 ton
• Azami kalkış ağırlığı: 8,5 ton
• Motor: Turbofan
• Azami hız: Mach 0,9
• Seyir hızı: Mach 0,6
• Gelecekte supersonik versiyon planlanıyor
• Harekat yarıçapı: 500 deniz mili (575 mil)
• Dayanım süresi: 3+ saat
• Servis tavanı: 45.000 ft
• Operasyon irtifası: 25.000 ft
• Düşük radar izi (stealth)

Uçak gemilerinden kısa pist kalkış/iniş kabiliyeti

Kızılelma; lazer güdümlü mühimmatlar, hava-hava füzeleri, seyir füzeleri ve farklı türde mühimmatlarla görev yapabiliyor.

Geçtiğimiz ay platforma, düşük görünürlüğe sahip yerli Toygun EOTS (elektro-optik hedefleme sistemi) entegre edildi. Bu teknoloji daha önce yalnızca F-35 gibi beşinci nesil savaş uçaklarında bulunuyordu.

Kaynaklar: Reuters, Interesting Engineering, Alquds, AA, Baykar açıklamaları
Florya Gazetesi Haber Merkezi

5G'de abone başı en yüksek kapasite kullanım hakkına sahip olan Türk Telekom, cihaz kampanyaları ile müşterilerini 5G ile tanıştırmaya hazırlanıyor.

Türk Telekom, Apple, Samsung, Xiaomi ve Tecno markalarının 5G uyumlu akıllı telefonların yanı sıra tablet, akıllı saat ve bluetooth kulaklık gibi birçok teknolojik ürünü avantajlı fiyatlar ve taksitli ödeme seçenekleriyle Türk Telekom mağazaları ve eMağaza'da satışa sunuyor.

Türkiye'yi 5G ve ötesine hazırlayan teknoloji şirketi Türk Telekom, müşterilerinin yenilikçi teknolojileri deneyimleyebilmesi için hayata geçirdiği kampanyalar ile zengin ürün portföyünü avantajlı fiyatlarla sunuyor.

Türk Telekom, 5G uyumlu akıllı telefonları ve yeni nesil aksesuarları Kasım Fırsatları Kampanyası dahilinde Türk Telekom mağazalarında ve eMağaza'da avantajlı fiyatlarla müşterilerle buluşturuyor.

5G UYUMLU CİHAZLARDA AVANTAJLI ÖDEME KOŞULLARI

Türk Telekom mağazalarında ve online satış kanalı olan eMağaza'da; 5G uyumlu akıllı telefonlar arasında Apple, Samsung, Tecno markalarının birden fazla modelinde Kasım Fırsatları Kampanyasına özel avantajlı teklifler yer alıyor.

Yeni nesil aksesuarlarda ise Hifiture, Lecoo, S-Link, İnteya, TCL ve Hiking'in ürünleri satışa sunuluyor.

30 Kasım'a kadar geçerli olacak kampanya kapsamında 12 aya varan taksit imkânının yanı sıra cihazlarda 5 bin TL'ye varan indirim avantajı ve peşin ödeme seçeneklerinde çeşitli indirim fırsatları yer alıyor.

Musk, Tesla’nın önümüzdeki dönemde “ilk kullanışlı insansı robotları” üreteceğini belirterek bu gelişmeyi “büyük bir endüstriyel devrim” olarak nitelendirdi. İnsansı robotların dünya ekonomisinin en büyük sektörlerinden birine dönüşeceğini kaydeden Musk, “Yapay zeka ve insansı robotlar yoksulluğu ortadan kaldıracak. Herkesi zengin etmenin tek yolu teknolojiyle üretkenliği artırmaktır.” ifadelerini kullandı.

Geleceğe yönelik öngörüsünü paylaşan Musk, 10–20 yıl içinde çalışmanın tamamen “isteğe bağlı” hale gelebileceğini söyledi. Üretimin büyük bölümünün robotlar tarafından karşılanacağı bir dünyada insanların yalnızca “istek ve ilgi alanlarına göre” çalışmayı tercih edeceğini belirtti. Musk, teknolojik ilerleme devam ettikçe paranın öneminin de giderek azalacağını ifade etti.

Musk ayrıca xAI’ın Suudi Arabistan’ın ulusal yapay zeka girişimi Humain ve Nvidia ile birlikte 500 megavat kapasiteli bir veri merkezi kuracağını duyurdu. Nvidia CEO’su Jensen Huang ise Riyad yönetimiyle yüksek kapasiteli süper bilgisayarlar geliştirmek üzere çalıştıklarını açıkladı.

Kaynaklar: Reuters, BBC, Financial Times, Al Arabiya, Bloomberg
Florya Gazetesi Haber Merkezi

Anlık mesajlaşma platformu WhatsApp, kullanıcıların yıllardır en çok istediği özelliği son güncelleme ile sunmaya başladı. Geçtiğimiz aylarda kullanıcı adları özelliği test edilirken, bunun yanında aynı telefonda birden fazla hesabı kullanabilme işlevi de resmiyet kazandı.

Meta, yeni beta güncellemesini daha önceden beta programına katılan TestFlight kullanıcılarına yayınladı. Bu güncellemeyle birlikte kullanıcılar çoklu hesap doğrulması geldiğini de resmi olarak doğruladı. Peki bu özellik nasıl kullanılabilecek, iki ayrı hesap nasıl çalışacak

Wabetainfo'da yer alan bilgilere göre tek bir cihazda iki WhatsApp hesabını senkronize şekilde kullanmayı mümkün kılıyor ve ayarlar menüsüne eklenen yeni 'Hesap Listesi' bölümü veya QR kod simgesinin yanında konumlanan özel bir düğme ile aktif ediliyor.

Buna ek olarak beta sürümünü indiren kullanıcılar, artık ikinci bir hesabı direkt olarak uygulama içinden ekleyebiliyor. Yani aktif etmek istediğiniz ikinci numara yeni bir telefon numarasıyla uygulamaya eklenebiliyor.

Ayrıca daha önce WhatsApp Business'ta veya başka bir cihazda kullanılan mevcut bir hesap olarak da eklemek mümkün. Daha önce başka bir telefonda aktif olan hesapla QR kod taramasıyla bağlanarak mesaj ve ayarların otomatik senkronizasyonunu sağlayabiliyor.

Kafa karıştıran bir diğer konu ise bildirim yönetimi. Kullanıcılar iki numaradan gelen bildirimlerin nasıl yönetilebileceğini merak ediyor. Son güncellemeden de anlaşılacağı üzere her hesap; sohbet geçmişi, yedekleme seçenekleri ve bildirim sesleri gibi kişisel tercihlerini bağımsız olarak koruyor. Bu sayede bir hesabın ayarları diğerini de etkilemiyor. Bildirimlerde ise karışıklığı önlemek amacıyla mesajın hangi hesaptan geldiği açıkça gösteriliyor.

WHATSAPP ÇİFT HESAP DESTEĞİ NE ZAMAN HERKESE GELECEK?

Söz konusu özellik TestFlight üzerinden beta kullanıcılarına yayınlandı. Eğer WhatsApp, bir özelliği TestFlight ile kullanıcılara sunuyorsa, kısa süre içinde bu özelliği herkese açık yapması da yüksek ihtimal.

Ancak Barchart'ın haberine göre yapay zekâ rallisi enerji krizine duvarına çarpıyor olabilir. Zira tüm veri merkezleri, her bir GPU çipi ve her yapay zekâ eğitim modeli, aniden kıtlaşan bir kaynağa bağımlı: elektrik.

Yapay zekâ altyapısı genişledikçe, enerji talebi Wall Street'in yeni kırmızı çizgisi haline geldi. Ve ortaya çıkan bir sonraki büyük yatırım teması şimdiden 'BYOP Trade' (Bring Your Own Power), Türkçesiyle 'Kendi Enerjini Getir' modeli oldu.

'KENDİ ENERJİNİ GETİR' DÖNEMİ

ABD'nin Pennsylvania, Maryland, New Jersey ve Virginia eyaletlerinde dört vali, yeni veri merkezlerinin hızlı onay alması için destek verdikleri bir öneriyi açıkladı. Şart şu: Veri merkezleri kendi enerjilerini üretmeli ve fazla enerjiyi şebekeye geri vermeli.

Bu politika, ABD'nin en büyük elektrik şebekesi PJM Interconnection üzerindeki baskıyı azaltmayı amaçlıyor. Diğer bir deyişle, gelecekteki dev veri merkezleri hem teknoloji hem de enerji şirketi gibi hareket etmek zorunda kalacak. Yani yapay zekâ firmaları artık sadece veri işlemeyecek, onu çalıştıracak enerjiyi de yanlarında taşıyacak.

BÜYÜK TEKNOLOJİ ŞİRKETLERİ HAREKETE GEÇTİ

Meta, Amazon ve Microsoft gibi dev yapay zekâ şirketleri şimdiden bu dönüşümün ön saflarında.

Meta Platforms, Engie North America'nın 900 milyon dolarlık güneş enerjisi projesinden elde edilen enerjinin tamamını satın almak için anlaşma imzaladı. Amazon ise Kuzeybatı Pasifik veri merkezleri için Avangrid ile uzun vadeli bir güneş enerjisi tedarik anlaşması yaptı.

Üstelik tüm bu haberler artık bu yalnızca bir ESG konu başlığı değil, operasyonel bir zorunluluk haline geldi. Veri merkezlerinin kesintisiz ve güvenilir enerji kaynaklarına ihtiyacı var ve şu anda yalnızca yenilenebilir enerji tek başına bu yükü karşılayamıyor.

NÜKLEER ENERJİNİN GERİ DÖNÜŞÜ

Nükleer enerji, piyasada 'eski teknolojiyle yeni teknoloji buluşuyor' trendinin en çok konuşulan alanlarından biri hâline geliyor.

Amazon, Alphabet ve Microsoft, küçük modüler reaktörler (SMR) de dahil olmak üzere nükleer enerji teknolojilerindeki gelişmelere yatırım yapıyor. Söz konusu SMR reaktörler daha hızlı inşa edilebiliyor ve enerjiye ihtiyaç duyulan yerlere daha yakın konuşlandırılabiliyor.

BarChart'ın haberine göre SMR teknolojilerine odaklanan enerji şirketi NuScale Power, savunma sanayii tesislerini ve gelecekteki veri merkezi merkezlerini desteklemek için çalışıyor. Firma SMR'ler için ABD hükümetinden ihale almayı hedefleyen kilit bir oyuncu olarak öne çıkıyor. Yine GE Vernova ve Hitachi ise Kanada'da BWRX-300 reaktörleri inşa ediyor ve ABD'de gerekli başvuruları yapıyor.

Tennessee Valley Authority, GE Vernova ve Hitachi ile iş birliği yaparak yeni SMR'lerden üretilen enerjiyi şebekeye kazandıracak. Duke Energy ve American Electric Power da projeye yatırım yaptı. Microsoft ise belki de en büyük hamleyi yaptı: ABD'nin en meşhur nükleer sahalarından Three Mile Island'daki reaktörü Constellation Energy firmasıyla birlikte ile yeniden faaliyete geçirecek.

Bir analistin de belirttiği üzere. Burası, 'yapay zekâ ile atomun buluştuğu yer' olacak.

BUGÜNÜN ENERJI SORUNU NASIL ÇÖZÜLECEK?

Bu nükleer ve yenilenebilir projeler tamamen devreye girene kadar yıllar geçecek. Bu süreçte yatırımcılar, uzmanların 'bridge trade' dediği alana yöneliyor: mevcut şebekeyi modernize eden ve ABD'nin yaşlanan enerji altyapısını sürdürülebilir hale getiren şirketler.

Hitachi Energy, yakın zamanda ABD'de elektrik bakım ve test hizmetleri sunan Shermco'nun hisselerini aldı. Amaçlarıysa basit: Yeni enerji kapasitesi devreye girene kadar şebekeyi çalışır tutmak.

Hitachi Energy'ye göre, ABD'deki iletim hatlarının üçte ikisi kullanım ömrünü tamamlamış veya aşmış durumda. Bu nedenle şebeke modernizasyonu artık bir seçenek değil; piyasadaki en büyük altyapı hikâyesi hâline geldi.

YATIRIMCILAR İÇİN ENERJİ HAMLESİ

Yapay zekâ rallisinin bir sonraki aşaması artık çiplerden ibaret değil. Zira konu artık teknolojiyi besleyen tüm sistemin enerjisini sağlamakla ilgili.

Dolayısıyla GE Vernova, Hitachi ve NuScale Power gibi hisseler, yapay zekâ enerji ekosisteminde takip edilmesi gereken kritik şirketler olarak öne çıkıyor. Bu şirketler modern dijital ekonomiyi sürükleyen üç temel unsur olan veri, enerji ve altyapının kesişim noktasında yer alıyor.

F-16 gibi platformlarda hedefleme podlarının dışarıda taşındığı bilinirken, KIZILELMA’nın bu sistemi gövde içine yerleştirebilmesi düşük radar izi kabiliyetini koruyarak hedefi hassas şekilde işaretleme imkânı sağlıyor. Savunma uzmanlarına göre bu başarı, Türkiye'nin insansız muharebe konseptinde küresel rekabeti etkileyebilecek stratejik bir adım niteliği taşıyor.

Dünya Basınında Geniş Yankı

KIZILELMA’ya TOYGUN entegrasyonu, uluslararası medyada dikkat çeken değerlendirmelere konu oldu. Birçok basın kuruluşu, Türkiye’nin beşinci nesil seviyesindeki sensör füzyonu teknolojilerini insansız bir savaş uçağına başarıyla uygulayan sayılı ülkeler arasına girdiğini vurguladı.

Bazı yayın organları bu entegrasyonun “yeni bir eşiğin aşıldığı” ve Türkiye’nin havacılıkta “yüksek teknoloji kulübüne” dahil olduğu yorumlarını yaptı.

Yunan Basınında ‘Geride Kaldık’ İtirafı

KIZILELMA’daki teknolojik sıçrama, komşu ülke Yunanistan’da geniş yankı uyandırdı.

Newsbreak gazetesi, Yunanistan’ın kendi İHA projelerinde ilerleme kaydedemediğini belirterek “Türkiye askeri İHA endüstrisinde gelişirken, Yunanistan çok geride kaldı” ifadesini kullandı. Haberde, TOYGUN’un KIZILELMA’ya gövde içine yerleştirilmesinin düşük görünürlük açısından kritik bir mühendislik hamlesi olduğu vurgulandı.

On Alert ise entegrasyonun KIZILELMA’nın taktik kabiliyetlerini önemli ölçüde artırdığını, test sonuçlarının Baykar’ın iddia ettiği tüm operasyonel yetenekleri doğruladığını yazdı. Yunan basını, Türkiye’nin insansız muharebe konseptini güçlendiren teknoloji yatırımlarını yakından izlediklerini belirtti.

IN GR ise Türkiye’nin savunma sanayisine yaptığı uzun vadeli yatırımların Avrupa güvenlik mimarisi açısından stratejik önem taşıdığını ve Ankara’nın 111 ülkeye 7,1 milyar doları aşan savunma ihracatıyla bölgesel dengelerde giderek daha etkili bir aktör hâline geldiğini aktardı.

Azerbaycan ve Almanya’dan Öne Çıkan Analizler

Azerbaycan basını, KIZILELMA’nın beşinci prototipi üzerinde gerçekleştirilen testlerde TOYGUN EOTS’nin platforma F-35 benzeri dahili hedefleme yetenekleri kazandırdığını vurguladı. Bu teknoloji sayesinde Türkiye’nin bu seviyede sistemlere sahip “üç ülkeden biri hâline geldiği” bilgisi paylaşıldı.

Almanya merkezli Militaer Aktuell, entegrasyonun Türkiye’nin ilk insansız gizli savaş uçağı geliştirme programında önemli bir aşamaya işaret ettiğini belirterek, “Türkiye insansız savaş uçağı projesinde hızla ilerliyor” yorumunu yaptı.

Hindistan Basını: Türkiye Yüksek Teknoloji Sınıfında

Hindistan’da yayımlanan Defence Mirror, TOYGUN’un KIZILELMA’ya başarıyla uygulanmasıyla Türkiye’nin yüksek teknoloji sınıfında konumlandığını yazdı. Haberde, bu sistemin normalde yalnızca beşinci nesil savaş uçaklarında kullanıldığı hatırlatılarak, Türkiye’nin bu yapıyı insansız bir platformda uygulayan ilk ülke olduğu vurgulandı.

Analiz: Türkiye Savunma Teknolojilerinde Yeni Bir Eşik Aşıyor

Uzmanlara göre KIZILELMA–TOYGUN entegrasyonu, Türkiye’nin hem İHA ekosistemindeki liderliğini pekiştiriyor hem de insansız hava muharebe doktrininde yeni bir döneme geçiş yaptığını gösteriyor. Dahili EOTS sayesinde platform:

• Düşük radar izi avantajını korurken gelişmiş hedefleme yapabiliyor,

• Sensör füzyonu ve durumsal farkındalık kabiliyetlerini genişletiyor,

• Beşinci nesil savaş uçaklarına yaklaşan teknoloji seviyesine ulaşıyor.

Türkiye’nin bu alandaki ilerleyişi, uluslararası savunma çevreleri tarafından “yakın takip edilmesi gereken stratejik bir dönüşüm” olarak tanımlanıyor.

Kaynaklar:

Reuters, BBC, Militaer Aktuell, Defence Mirror, Newsbreak (Yunanistan), On Alert (Yunanistan), IN GR (Yunanistan), Caliber Az (Azerbaycan)

Florya Gazetesi Haber Merkezi

NASA’nın 2016’da yayımladığı çalışmalar, su kütlesi dağılımının Dünya’nın dönme şeklini etkilediğini göstermişti. Yeni çalışma ise bu etkinin büyüklüğünü ilk kez net rakamlarla ortaya koyuyor. Verilere göre, orta enlemlerden çekilen yeraltı suyunun okyanuslara taşınması, eksen kaymasında en büyük rolü oynuyor. Özellikle Batı Kuzey Amerika ve Kuzeybatı Hindistan gibi yoğun yeraltı suyu kullanımının olduğu bölgeler dikkat çekiyor.

Araştırmacılar, Dünya’nın eksen kaymasının tamamen geri döndürülemez bir süreç olduğunu, ancak küresel su yönetimi iyileştirilirse kaymanın gelecekte yavaşlatılabileceğini belirtiyor. Eksen kayması kısa vadede günlük yaşamı etkilemese de, deniz seviyesi, iklim modelleri ve su döngüsü gibi uzun vadeli süreçlerde ciddi sonuçlar doğurabiliyor. Seo, çalışmayla ilgili olarak, “Bir araştırmacı olarak bulgudan memnunum, ama bir baba ve Dünya sakini olarak endişeliyim” ifadelerini kullandı.

Kaynaklar:
Seul Ulusal Üniversitesi
NASA
ScienceAlert
Nature Geoscience
Florya Gazetesi Haber Merkezi

• 'TÜBİTAK 2214-A Yurt Dışı Doktora Sırası Araştırma Burs Programı' kapsamında desteklenen Yalçınkaya, tez çalışmalarının bir kısmını Belçika'daki Liege Üniversitesinde yürüttü.

Burada ve Türkiye'de çalışmalarına devam eden Yalçınkaya, aralarında Nobel ödüllü bilim adamının da bulunduğu uluslararası gök bilimcilerden oluşan ekibiyle, gezegen keşfinde sık kullanılan 'geçiş yöntemi'ni kullanarak, Güneş'ten küçük ve soğuk 'TOI-5799' yıldızının etrafında 2, 'TOI-1743' ve 'TOI-6223' yıldızlarının etrafında da birer olmak üzere 4 ötegezegeni ilk kez tespit etti.

AÜ Kreiken Rasathanesi (AUKR) ve Türkiye Ulusal Gözlemevi (TUG) teleskoplarının da kullanıldığı çalışmada yaklaşık 90 ışık yılı uzaklıktaki 'TOI-5799' yıldızının etrafında keşfedilen ötegezegenlerden biri olan 'TOI-5799c'nin, yıldızın yaşanabilir bölgesinin iç sınırında yer aldığı belirlendi.

Bu doğrultuda ötegezegenin yaşanabilir bölgede yer almasına bağlı olarak atmosferinin bulunması olasılığı, James Webb Uzay Teleskobu (JWST) ile yaşam bulgularına dair gözlem yapılabilme ihtimalini öne çıkarıyor.

'DÜNYA'DAN YAKLAŞIK YÜZDE 70 DAHA BÜYÜK VE KARASAL GEZEGEN'

Yalçınkaya, çalışmaya ilişkin keşfettikleri ötegezegenlerin önceden TESS Uzay Teleskobu'nun incelemeleri sonucu 'ötegezegen adayı' olduklarını söyledi.

Teleskobun uzayda 30 günlük sürelerle ötegezegen adayların yıldızlarında neden oldukları ışık kayıplarından hareketle 'geçiş sinyali' aradığını anlatan Yalçınkaya, 'Daha sonra bu geçiş sinyalinin o bölgedeki hangi yıldızdan geldiğini bizim rasathanemizde bulunan 80 santimlik teleskoplar gibi Dünya'nın dört bir yanında bulunan teleskoplarla gözleyip o sinyalin gerçekten oradaki yıldızdan mı geliyor yoksa yanındaki başka bir yıldızlardan mı geliyor, onu tespit ediyoruz. Ardından yine farklı türden gözlemsel deneyler yaparak bu sinyalin doğasını araştırıyoruz ve bu şekilde keşfi gerçekleştiriyoruz.' diye konuştu.

Farklı ülkelerdeki teleskoplarının yanı sıra AUKR ve TUG'daki teleskoplarla da çalışmalarını sürdürdüklerini anlatan Yalçınkaya, TÜBİTAK'tan aldığı destekle çalışmaların bir kısmını yurt dışında gerçekleştirdiğini söyledi.

Çalışmaların sonucunda 'TOI-5799' yıldızında 2, 'TOI-1743' ve 'TOI-6223' yıldızlarında da birer olmak üzere 4 ötegezegeni tespit ettiklerini dile getiren Yalçınkaya, şunları kaydetti:

'Bunlardan bir tanesi 'TOI-6223b', Neptün büyüklüğünde bir gezegen ancak kendi yıldızına çok yakın. Dolayısıyla sıcak-Neptün diye adlandırılan bir gezegen. Yarıçapı olarak Neptün'e benziyor ama gerçekte ona benzeyip benzemediğini şu an için bilmiyoruz. Bunun için atmosferinde ne gibi gazlar var, buna bakılması gerekiyor. Diğer gezegen 'TOI-1743b' Süper-Dünya türünden bir gezegen. Dünya'dan yaklaşık yüzde 70 daha büyük ve bir karasal gezegen. Muhtemelen atmosferinde uçucu gazları tutamıyor.'

'TOI-1743b'nin, yıldızına çok yakın bir gezegen olduğunu, Dünya Güneş etrafındaki bir turunu 365 günde tamamlarken bu ötegezegenin ise turunu 4 günde tamamladığını ifade eden Yalçınkaya, 'Dolayısıyla ötegezegen, çok yakın ve sıcak. Yıldızından gelen yüksek enerjili maddelere maruz kaldığı için muhtemelen bir atmosferi yok, atmosferi soyulmuş. Bizim Dünya'mızın manyetik alanı, bizi bu tür etkilere karşı koruyor. Çok büyük ihtimalle atmosferini kaybetmiş Süper-Dünya türünden bir gezegen.'

'İLERİDE ATMOSFERİ GÖZLEN,P YAŞAM VAR MI, YOK MU BUNA BAKILABİLİR'

Yalçınkaya, bir diğer yıldız olan 'TOI-5799' sisteminin ilginç olduğunu, burada 'TOI-5799b' ve 'TOI-5799c' olmak üzere 2 ötegezegen keşfettiklerini, ikisinin de Dünya'dan yüzde 70 büyük olduğunu söyledi.

• Bu sebeple ötegezegenlerin 'Süper-Dünya' kategorisinde olduklarının altını çizen Yalçınkaya, karasal olma ihtimallerinin yüksek olduğunu dile getirdi.

Bu ötegezegenlerden 'TOI-5799b'nin yıldızına yakın ve sistemin iç kısmında yer aldığını ve yıldızının etrafında 4 günde bir turunu tamamladığını belirten Yalçınkaya, yıldıza çok yakın olması nedeniyle gezegenin sıcaklığından dolayı yaşam bulunma ihtimalinin çok düşük olduğunu söyledi.

'TOI-5799c'nin ise yıldızın yaşanabilir bölgesinde yer aldığını ve bir turunu 14 günde tamamladığını ifade eden Yalçınkaya, şu bilgileri paylaştı:

'Gezegen, yıldızının yaşanabilir bölgesinde yer alıyor. Bu yaşanabilir bölge şu demek, yıldızından öyle bir uzaklıkta olacak ki yüzey sıcaklığı suyun sıvı halde kalabilmesine imkan sağlayacak. Bu gezegenin yaklaşık 63 derece yüzey sıcaklığına sahip olması bekleniyor ama atmosfer de işleri biraz değiştirebiliyor. Bu gezegenin nasıl bir atmosferinin olduğunu bilmiyoruz. Mesela bizim Güneş Sistemi'mizdeki Venüs gibi sera etkisi çok yüksek olan gazları içeriyor olabilir. Dolayısıyla beklediğimizden çok daha sıcak olabilir ya da atmosferin üst katmanlarında yansıtıcılığı yüksek bulutlar olabilir. Kendi yıldızından gelen ışığını geri yansıttığı için beklenenden soğuk da olabilir. Bunu henüz bilmiyoruz ama bu gezegen, atmosfer çalışmalarına müsait. Dolayısıyla gelecekte nasıl bir atmosferinin olduğuna dair bilgiler edinebiliriz.

Şimdiye kadar böyle karasal bir gezegen etrafında bir atmosferin varlığı keşfedilemedi çünkü bunu yapmak çok zor çünkü gezegen zaten çok küçük. Atmosferi daha da ince olduğu için gezegenin atmosferinin varlığını tespit etmek çok zor ama keşfettiğimiz 'TOI-5799c' buna müsait. Aynı zamanda bu gezegen yıldızın yaşanabilir bölgesinin iç sınırında yer alıyor ama yaşam olup olmadığını bilmiyoruz. Eğer yaşam varsa atmosferinde buna dair bazı biyoizler olabilir. İleride atmosferi gözlenip yaşam var mı, yok mu buna bakılabilir.'

Atmosferi gözlenebilecek yaşanabilir bölgedeki karasal gezegenlerin arasında en favorinin 'TOI-5799c'nin olduğuna işaret eden Yalçınkaya, 'Birçok gezegende yaşam olabilir ama bu gezegende yaşam varsa bulunmasına müsaitlik gösteriyor' dedi.

'ATMOSFERINDE YAŞAMA DELİL SAYILABİLECEK ÖZELLİKLER VAR'

Çalışmada yer alan ve tezin danışmanlığını yürüten AÜ Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü Genel Astronomi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Özgür Baştürk de öğrencisinin doktora tezi çalışması kapsamında 4 ötegezegenin keşfini gerçekleştirdiğini söyledi.

Bu tarz çalışmaları yapabilmek için uluslararası takımla çalışmak gerektiğini, birçok teleskopla yerden gözlemlerin yapılmasına ihtiyaç duyulduğunu belirten Baştürk, bu kapsamda Şili'den Türkiye'ye, Meksika'dan Kanarya Adaları'na kadar 20'ye yakın teleskopla gözlemlerin gerçekleştirildiğini anlattı.

Öğrencisinin, bu doğrultuda uluslararası takıma öncülük ettiğini, birçok ülkeden gök bilimci ve astrofizikçinin ekipte yer aldığını dile getiren Baştürk, 'Burada 2 gezegen var. Daha yakın olan 'TOI-5799b' gezegeni, yıldızın etrafında bir turunu 4 günde tamamlıyor. Daha uzakta olan 'TOI-5799c' gezegeni ise 14 günde bir turunu tamamlıyor ve yıldıza uzaklığı, üzerinde sıvı suyun bulunabileceği koşulların sağlandığı bir durum yaratıyor. Bu ötegezegenin bulunduğu bölgeye de yaşanabilir bölge diyoruz. 'TOI-5799c', yaşanabilir bölgede bir gezegen ancak bu yaşamın olduğu anlamına henüz gelmiyor' diye konuştu.

Baştürk, şunları kaydetti:

'Her şeyden önce 'TOI-5799c'nin bir atmosferinin olup olmadığını öğrenmek istiyoruz. Selçuk'un bir sonraki aşamada yapmak istediği çalışma da böyle bir çalışma. James Webb Uzay Teleskobu'yla, bu ötegezegenin geçişlerini gözleyip bir atmosferi var mı, atmosferinde yaşama delil sayılabilecek özellikler var mı, buna bakmak istiyoruz. Bu anlamda karasal gezegen olup da atmosferi bulunan bir gezegen yok ama bu gezegen buna sahip olabilecek az sayıda aday arasında yer alıyor. Az sayıda aday arasında yer aldığı için de James Webb Uzay Teleskobu'nun zaman içinde gözlemek isteyeceği adaylardan biri olacak.'

Bu kampta gençler, takımlar halinde dijital oyunlar geliştirerek Filistin'in özgürlük ve direniş mücadelesini anlatacak.

DİJİTAL OYUNLARLA BİLİNÇ VE HAFIZA İNŞASI

Bu kamp, dijital oyunların sadece eğlence değil, aynı zamanda gençlerin hafızalarını ve zihin dünyalarını şekillendiren güçlü araçlar olduğunu vurguluyor.

• Geliştirilen oyunlar, hem oyun geliştiricilerin Filistin mücadelesini daha iyi idrak etmesine hem de bu oyunları oynayacak çocukların direniş ve özgürlük mücadelesini daha iyi anlamalarına katkı sunacak.
• Esenler Belediye Başkanı Tevfik Göksu'nun vizyonuyla hayata geçen bu proje, Oyunla Gelecek ve Üretken Akademi'nin oyun geliştirme konusundaki tecrübesini gençlerle buluşturuyor.
• Aynı zamanda Genç İDSB, üye dernekleriyle birlikte bu programa katkı sunarak, İslam dünyasındaki sivil toplumun bu tür etkinliklerdeki rolünü de pekiştiriyor.

FİLİSTİNLİ GENÇLER OYUN GELIŞTIRMEK İÇIN GELİYOR

Özellikle Filistin'den gelecek üç genç oyun geliştirici de kampta yer alacak. Onlar da kendi zorlu koşulları altında ürettikleri oyunları Türkiye'deki gençlerle paylaşarak, hem kendi deneyimlerini aktaracak hem de bu dayanışmayı uluslararası bir boyuta taşıyacaklar.

ÖZGÜR FİLİSTİN PANELİ VE ÖDÜL TÖRENİ

Programın sonunda, pazar günü saat 16:00'da aktivist yazar Said Ercan, araştırmacı yazar İhsan Aktaş ve Genç İDSB Başkanı Ceyhun Demirkol'un katılımıyla bir 'Özgür Filistin Paneli' gerçekleşecek. Panelde Filistin'deki mücadele, özgürlük ve barış konuları ele alınacak.

Moderatörlüğü ise Hasan Ustaosmanoğlu üstlenecek. Ayrıca panel sonrasında kamp boyunca geliştirilen oyunlar arasından seçilen en başarılı oyunlara ödüller takdim edilecek.

Etkinlik Bilgileri

Tarih: 14-16 Kasım 2025

Yer: Esenler 15 Temmuz Millet Bahçesi, Esenler Gençlik Merkezi

5G ilk olarak İstanbul, İzmir, Ankara ve Konya gibi nüfus yoğunluğu fazla olan illerde kullanılacak.

Türkiye'de ilk 5G sinyalleri ise 2026 Nisan'da alınacak.

Peki, hangi telefonlar 5G destekleyecek. İşte 5G destekleyen iPhone, Samsung ve Xiaomi telefon modelleri...

5G UYUMLU TELEFONLAR NELERDİR?

Türkiye'de ortalama 85 milyon telefon kullanıcısı var ve bu telefonların yüzde 26'sı 5G uyumlu modeller.

Günümüzde ise son 4 yıl içerisinde çıkan tüm telefonlar 5G desteği bulunuyor.

İşte 5G destekleyen iPhone, Samsung ve Xiaomi telefon modelleri...

5G DESTEKLEYEN İPHONE TELEFONLAR

Apple'ın iPhone 12 ve sonrası tüm telefonlarında 5G desteği bulunmaktaıdr. İşte o modeller:

• iPhone 17 serisi
• iPhone 16 serisi
• iPhone 15 serisi
• iPhone 14 serisi
• iPhone 13 serisi
• iPhone 12 serisi
• iPhone Air
• iPhone SE (3. nesil/2020)

5G DESTEKLEYEN SAMSUNG TELEFONLAR

Samsung'un 5G destekleyen bazı telefonlar:

• Samsung Galaxy S25 serisi
• Samsung Galaxy S24 serisi
• Samsung Galaxy Z Fold7
• Samsung Galaxy Z Fold6
• Samsung Galaxy Z Flip 7
• Samsung Galaxy Z Flip 6
• Samsung Galaxy Fold 5
• Samsung Galaxy S23 serisi
• Samsung Galaxy S21 serisi
• Samsung Galaxy S22 serisi
• Samsung Galaxy A56 5G
• Samsung Galaxy A55 5G
• Samsung Galaxy A36 5G
• Samsung galaxy A73 5G

5G DESTEKLEYEN XİAOMİ TELEFONLAR

Xiaomi model 5G destekleyen telefonların listesi:

• Xiaomi 17 serisi
• Xiaomi 15 serisi
• Xiaomi 14 serisi
• Xiaomi 13 serisi
• Xiaomi Mix Flip
• Xiaomi 12 serisi
• Xiaomi Mi 11
• Redmi K80
• Xiaomi Civi5 Pro
• Redmi Note 14 Serisi
• Redmi Note 13 Pro 5G
• Redmi Note 13 serisi
• Redmi K70
• Redmi Note 12 serisi

Uzmanlara göre siber suçlar, sadece bireysel mağduriyetlere değil, devletlerin güvenlik sistemlerine ve ekonomik yapısına da ciddi tehdit oluşturuyor.
Birleşmiş Milletler’in “Küresel Siber Suç Raporu”na göre, 2024 yılında dünya genelinde siber saldırı oranı önceki yıla göre %22 arttı.
Özellikle kimlik hırsızlığı, banka hesaplarına izinsiz erişim ve sosyal medya dolandırıcılığı gibi vakalar dikkat çekici bir biçimde yükseliş gösteriyor.

Avrupa Polis Teşkilatı (Europol), genç yaşta siber suçlara yönelimin de arttığını belirtiyor. Teknolojiye erken erişim, dijital okuryazarlık eksikliği ve kolay kazanç arzusu, gençleri yasa dışı siber faaliyetlere yönlendiren faktörler arasında gösteriliyor.

Türkiye de bu küresel eğilimden bağımsız değil. Jandarma Genel Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösteren Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlıkları, dijital iz takibi ve uluslararası iş birlikleriyle bu tür suçlara karşı mücadelesini sürdürüyor.

Kaynaklar: Anadolu Ajansı (AA), DHA, Europol 2024 Siber Güvenlik Raporu, Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC)
Florya Gazetesi Haber Merkezi

İkinci, burada yaptığı konuşmada, dünyada güvenlik dengelerinin hızla değiştiği bir dönemde Türkiye'nin savunma sanayisinde geldiği stratejik konuma dikkati çekti.

Türk savunma sanayisinin bugün Türk Silahlı Kuvvetleri'nin neredeyse tüm sistem ve platform ihtiyaçlarını karşılayabilecek düzeye ulaştığını vurgulayan İkinci, 'Kendi silahını, füzesini, radarını üretebilen bir ülke, artık kendi güvenlik kaderini de kendi tayin eder hale gelir. Bu, tam bağımsızlık yolunda en kritik eşiğin aşılmasıdır.' diye konuştu.

YAPAY ZEKA, HİPERSONİK SİSTEMLER VE UZAY TEKNOLOJİLERİ

Murat İkinci, savunma sektörünü önümüzdeki 10-15 yılda derinden etkileyecek üç ana teknoloji alanına vurgu yaparak, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Yapay zeka, hipersonik teknolojiler yani mach 5 ve üzeri hızlarda hareket eden sistemlere karşı savunma çözümleri ve gözetleme, iletişim ve lazer tabanlı sistemlerin geleceği olan uzay ve sensör teknolojileri. Bu üç alan, savunma teknolojilerinde paradigma değişimi yaratacak. Özellikle sensör ve lazer teknolojilerinde yerli üretim kabiliyetimizi artırmak için yoğun çaba gösteriyoruz.'

Uzay teknolojileri ve sensör teknolojilerinin rolüne işaret eden İkinci, şunları kaydetti:

'Eğer füzeleriniz yeterince iyi sensörlere sahip değillerse görevlerini çok da iyi bir noktada yerine getiremeyebilirler. Sensör ve bunun alt teknolojilerini lazer, RF teknolojileri, dalga teknolojileri, kızılötesi algılayıcılar, gibi daha çok üzerine çalışıp geliştirmemiz gerekiyor.

Özellikle Batılı ülkelerin Türkiye'ye uyguladığı üstü açık ve kapalı ambargolar var. Konu roket ve füze olduğunda bu konu daha da üst algılara gidiyor. Roketsan bu konuda en fazla kısıtla karşı karşıya kalan kurumlardan. Ama yerlileştirme ve millileştirme faaliyetlerimizi de en üst noktaya çıkarmış şirketlerden biriyiz.'

IDEF 2025'te tanıtılan Tayfun Blok 4 hipersonik füze sisteminin Kara Kuvvetlerinin uzun menzilli ihtiyacı olan sistemleri yerli-milli gerçekleştirmek için tasarlandığını anlatan İkinci, 'Hipersonik füzeye sahip olmak ciddi bir caydırıcılık getiriyor, yerli imkanlara yapabiliyor olmak da savunma sanayisinde geldiğimiz noktayı gösteriyor. Yakıt, patlayıcı, güdüm, sinyal istihbaratı, sensör, füzyon, nanoteknoloji gibi alanlarda kabiliyetlerimizi geliştirmemiz gerekiyor.' ifadelerini kullandı.

TÜRKİYE'NİN KATMANLI HAVA SAVUNMA SİSTEMİ 'ÇELİK KUBBE'

İkinci, Türkiye'nin geliştirdiği 'Çelik Kubbe' hava savunma sistemi hakkında detaylı bilgi vererek, bu sistemin kara, deniz ve hava unsurlarını kapsayan çok katmanlı bir yapı oluşturduğunu söyledi. İkinci, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Çelik Kubbe, radarlar, sensörler, hava araçları, deniz platformları ve füzelerden oluşan entegre bir savunma ağı. Bu sistem kara savunmasını değil, deniz ve hava sahasını da eş zamanlı koruma altına alabilecek şekilde tasarlandı. Türkiye, böyle bir sistemi hayata geçiren sayılı ülkelerden biridir. ASELSAN, Roketsan, TÜBİTAK SAGE ve MKE gibi kurumların ortak çalışmasıyla yürütülen projede yapay zeka tabanlı karar destek sistemleri kilit rol üstleniyor.

Bu sistemin özünde insan hızının ötesine geçen bir tepki kapasitesi bulunuyor. Binlerce radar izini, hedef verisini ve füze rotasını insan eliyle anlık olarak yönetmek mümkün değil. Hedef önceliklendirme, tanıma, tehdit değerlendirme ve en uygun karşı tedbirin seçimi gibi süreçler, yapay zeka algoritmalarıyla yürütülüyor. Bu teknoloji, hava savunmasında karar süresini milisaniyelere düşürerek etkisiz hale getirme oranını dramatik biçimde artırıyor.'

Murat İkinci, bu teknolojileri geliştirme sürecinde yapay zekanın savunma teknolojilerinde ek bir araç değil, sistemin merkezi bileşenlerinden biri haline geldiğini vurgulayarak, 'Yapay zeka, yalnızca veriyi analiz eden bir mekanizma değil, radarın, füzenin, komuta kontrol merkezinin ve hatta mühimmatın kendi arasında kurduğu iletişimi optimize eden bir zihin. Artık sahadaki asker, uçaktaki pilot veya radar operatörü tek başına değil, arkasında devasa bir dijital zeka desteğiyle hareket ediyor. Bizim için de yapay zeka, ithal edilecek bir yazılım değil, milli olarak eğitilen bir stratejik kabiliyettir.' diye konuştu.

Türkiye, savunma ve havacılık sanayiindeki atılımlarını yeni bir başarıyla taçlandırdı. Son yıllarda geliştirilen yerli platformlar ve sistemler, hem yurt içinde hem de uluslararası pazarlarda dikkat çekmeye devam ediyor.

DENİZ PLATFORMUNDAN DİKEY FIRLATMA İLE TAM İSABET

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, milli hava savunma mimarisinin yeni kabiliyetlerle güçlendiğini belirtti.
Görgün, GÖKSUR 100-N Dikey Atım Sistemi’nden fırlatılan GÖKSUR IIR Kızılötesi Arayıcı Başlıklı Füze’nin, denize yakın ve alçak irtifada uçan hedefi tam isabetle vurduğunu duyurdu.

ASELSAN VE TÜBİTAK SAGE’DEN ORTAK BAŞARI

Sistemin, ASELSAN ve TÜBİTAK SAGE iş birliğiyle geliştirildiğini belirten Görgün, şu ifadeleri kullandı:

“Bu önemli başarıya imza atan ASELSAN ve TÜBİTAK SAGE ekiplerimiz başta olmak üzere emeği geçen tüm paydaşlarımızı yürekten tebrik ediyorum. Mavi Vatan’a güven sunan yeni teknolojilerimizi daha ileriye taşımak için gece gündüz çalışmaya devam edeceğiz.”

GÖKSUR IIR füzesinin ilk test atışı Şubat ayında, GÖKSUR 100-N Dikey Atım Sistemi üzerinden TCG Beykoz gemisinden başarıyla gerçekleştirilmişti.
Yeni sistemin, Türk Donanması’na “denizden hava savunma” alanında oyun değiştirici bir yetenek kazandırması bekleniyor.

Kaynaklar:
Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB), ASELSAN, TÜBİTAK SAGE, Anadolu Ajansı, DefenceTurk

Florya Gazetesi Haber Merkezi