SGK, yalnızca aylıkları durdurmakla yetinmiyor. Tespit edilen kişilerden bugüne kadar yapılan tüm ödemeler yasal faiziyle birlikte geri talep edilirken, ilgili dosyalar savcılıklara iletilerek adli süreç başlatılıyor.

Denetimler hem dijital veri analizi hem de saha çalışmalarıyla yürütülüyor. Adres kayıtları, sosyal incelemeler ve yerinde kontroller birlikte değerlendirilerek, resmi kayıtlarda boşanmış görünmesine rağmen fiilen aynı adreste yaşamaya devam eden kişiler tespit ediliyor.

SGK Başuzmanı İsa Karakaş, söz konusu uygulamanın basit bir usulsüzlük olmadığını belirterek, bunun “nitelikli dolandırıcılık” kapsamında değerlendirildiğini ifade etti. Karakaş ayrıca, bu tür vakalarda “resmi belgede sahtecilik” suçlamasıyla da adli işlem başlatıldığını vurguladı.

Sahte boşanma vakalarının ortaya çıkarılmasında ihbar mekanizması önemli rol oynuyor. “Alo 170” hattına yapılan başvuruların büyük kısmının akraba, komşu ve yakın çevreden geldiği belirtilirken, bu ihbarlar doğrultusunda başlatılan incelemelerin kısa sürede sonuç verdiği kaydedildi.

Denetimlerde özellikle İstanbul, Ankara ve Zonguldak öne çıkan iller arasında yer aldı. Bu şehirlerde çok sayıda dosya incelemeye alındı.

Öte yandan, hileli boşanma tespit edilen kişiler yalnızca aylıkları değil, devlet tarafından karşılanan Genel Sağlık Sigortası (GSS) kapsamındaki sağlık giderlerini de faiziyle birlikte geri ödemek zorunda kalıyor.

Uzmanlar, mevzuata aykırı bu tür işlemlerin ciddi mali yük ve ceza yaptırımları doğurduğuna dikkat çekerek, vatandaşların hak kaybı yaşamamak adına yasal çerçevede hareket etmeleri gerektiğini vurguluyor.

Kaynaklar: Reuters, Anadolu Ajansı, Hürriyet, SGK verileri
Florya Gazetesi Haber Merkezi

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, ABD Başkanı Donald Trump’ın 8 Nisan’da duyurduğu iki haftalık ateşkes kararını memnuniyetle karşıladıklarını belirtirken, bunun sadece bir başlangıç olduğunun altını çizdi. Sanchez, sosyal medya platformu üzerinden yaptığı açıklamada, ateşkeslerin umut verici olduğunu ancak tek başına yeterli olmadığını ifade etti.

Sanchez, “Ateşkesler her zaman iyi haberdir, özellikle de adil ve kalıcı bir barışa giden yolu açıyorsa. Ancak bu anlık rahatlama, yaşanan kaosu, yıkımı ve kaybedilen hayatları unutturamaz” sözleriyle sürecin ciddiyetine dikkat çekti.

İspanyol lider ayrıca, mevcut gelişmeler karşısında uluslararası toplumun daha sorumlu davranması gerektiğini belirterek, “Dünyayı ateşe verip sonra söndürmeye çalışanları alkışlamayacağız. Şimdi ihtiyaç duyulan şey; diplomasi, uluslararası hukuk ve barıştır” ifadelerini kullandı.

İspanya Dışişleri Bakanı José Manuel Albares de yaptığı açıklamada ateşkesi desteklediklerini vurguladı. Albares, yaklaşık 40 gün süren çatışmaların ardından gelen bu kararın hem Orta Doğu hem de küresel istikrar açısından kritik olduğunu belirtti.

Albares, özellikle arabuluculuk süreçlerine dikkat çekerek, Pakistan başta olmak üzere diplomatik girişimlerin önemine işaret etti. “Bu ateşkes, telafisi mümkün olmayan sonuçlara yol açabilecek bir tırmanmayı önledi” diyen Albares, tüm taraflara sorumluluk çağrısında bulundu.

İspanyol basınında yer alan analizlerde de benzer bir yaklaşım öne çıktı. El País ve El Mundo gibi önde gelen gazeteler, ateşkesin kısa vadede tansiyonu düşürdüğünü ancak bölgedeki yapısal sorunlar çözülmeden kalıcı barışın mümkün olmayacağını yazdı. Analizlerde, özellikle Hürmüz Boğazı gibi kritik enerji ve ticaret hatlarının güvenliğinin küresel ekonomi açısından hayati olduğu vurgulandı.

Öte yandan, ateşkesin sadece İran ve ABD ile sınırlı kalmaması gerektiğini belirten Albares, sürecin Lübnan başta olmak üzere bölgedeki diğer kriz alanlarını da kapsayacak şekilde genişletilmesi gerektiğini ifade etti.

İspanya’nın yaklaşımı, Avrupa Birliği içinde de genel eğilimi yansıtıyor: Ateşkes memnuniyetle karşılanıyor ancak kalıcı çözüm için çok taraflı diplomasi, uluslararası hukuk ve sürdürülebilir barış mekanizmalarının devreye girmesi gerektiği vurgulanıyor.

Kaynaklar: Reuters, El País, El Mundo, Politico Europe
Florya Gazetesi Haber Merkezi

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, yeni modelle anne adaylarının gebelik sürecinde yalnız bırakılmayacağını belirterek, ebelerin hem tıbbi hem de psikososyal destek sunacağını ifade etti. Buna göre ebe, gebeliğin son üç ayında anne adayının yanında olacak, doğum sürecine hazırlık, beslenme, psikolojik destek ve doğum sonrası süreçlerde aktif rol üstlenecek.

Doğurganlık hızı kritik eşik altında

Türkiye’de toplam doğurganlık hızı, nüfusun kendini yenileme seviyesi olarak kabul edilen 2,1’in oldukça altına gerilemiş durumda. Resmi verilere göre bu oran 2009 yılında 2,1 iken, 2025 itibarıyla 1,36 seviyesine düştü. Bu düşüş, yaklaşık yüzde 35’lik bir gerilemeye işaret ediyor.

Demografi uzmanları, bu seviyenin uzun vadede nüfusun yaşlanması, iş gücü daralması ve sosyal güvenlik sisteminde baskı gibi sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.

Doğum sayısında son 20 yılda sert düşüş

Toplam doğum sayısındaki gerileme de dikkat çekici boyutlara ulaştı. 2001 yılında yaklaşık 1 milyon 323 bin olan yıllık doğum sayısı, 2024 itibarıyla 937 bine düştü. Bu, yaklaşık 386 binlik bir azalma anlamına geliyor.

Uzmanlar, ekonomik koşullar, kentleşme, eğitim düzeyindeki artış ve kadınların iş gücüne katılımı gibi faktörlerin doğum oranları üzerinde etkili olduğunu değerlendiriyor.

Ebeler doğum sürecinde daha aktif rol alacak

Sağlık Bakanlığı verilerine göre Türkiye genelinde 61 bin 414 ebe görev yapıyor. Yeni düzenlemelerle birlikte ebelerin yalnızca doğum anında değil, gebelik sürecinin tamamında daha aktif rol alması hedefleniyor.

“Her Gebeye Ebe” uygulamasıyla birlikte ebe; anne adayının danışmanı, rehberi ve doğum sürecindeki ilk temas noktası olacak. Bu modelin, özellikle ilk kez anne olacak kadınlarda kaygıyı azaltması ve sağlık hizmetlerine erişimi kolaylaştırması bekleniyor.

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu

Sezaryen oranları politika gündeminde

Sağlık Bakanlığı’nın üzerinde durduğu bir diğer başlık ise sezaryen doğum oranları. Türkiye’de sezaryen oranlarının dünya ortalamasının üzerinde olduğu belirtiliyor.

Yetkililer, sezaryenin yalnızca tıbbi gereklilik durumlarında uygulanması gerektiğini vurgularken, normal doğumun teşvik edilmesi için farkındalık çalışmaları yürütüyor. Bu kapsamda anne adaylarına doğru bilgi aktarımı ve doğum sürecine yönelik eğitimler artırılıyor.

“Normal Doğum Eylem Planı” ile bütüncül yaklaşım

“Her Gebeye Ebe” uygulaması, Emine Erdoğan’ın himayelerinde yürütülen “Normal Doğum Eylem Planı” ile birlikte ele alınıyor. Bu plan çerçevesinde, sağlık personelinin eğitimi, hastanelerdeki doğum süreçlerinin iyileştirilmesi ve anne adaylarının bilinçlendirilmesi hedefleniyor.

Sağlık otoriteleri, bu tür uygulamaların yalnızca doğum oranlarını artırmayı değil, aynı zamanda anne ve bebek sağlığını iyileştirmeyi amaçladığını vurguluyor.

Uzmanlara göre uzun vadeli bir süreç

Demografi ve halk sağlığı uzmanları, doğum oranlarındaki düşüşün kısa vadede tersine çevrilmesinin zor olduğunu ancak bu tür politikaların uzun vadede etkili olabileceğini belirtiyor.

Yeni uygulamanın, özellikle ilk gebelikte yaşanan belirsizlik ve kaygıyı azaltarak doğum deneyimini iyileştirmesi ve bu sayede doğurganlık kararlarını dolaylı olarak etkileyebileceği ifade ediliyor.

ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat'ta başlayan savaşın 39. gününde ateşkes konusunda anlaşmaya varıldı.

ABD ile İran'ın gece saatlerinde ateşkes üzerinde anlaştığının duyurulması, küresel ölçekte olumlu yankı buldu.

TÜRKİYE

Dışişleri Bakanlığı tarafından yayınlanan açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Bölgedeki savaşta ilan edilen geçici ateşkes kararını memnuniyetle karşılıyoruz.

Geçici ateşkesin sahada tam olarak uygulanması gerektiğini vurguluyor ve tüm tarafların varılan mutabakata bağlı kalmasını ümit ediyoruz.

Kalıcı barışa giden yol ancak diyalog, diplomasi ve karşılıklı güvenle mümkün olacaktır.

İslamabad’da yapılacak müzakerelerin başarıyla sonuçlanması için her türlü desteği vermeyi sürdüreceğiz.

Bu süreçte üstlendiği rolden dolayı kardeş Pakistan’ı tebrik ediyor, barışa katkı sunan tüm girişimlerin devamını diliyoruz."

İSPANYA: ALKIŞLAMIYORUZ

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadelere yer verdi:

"Ateşkesler her zaman iyi haberdir, özellikle de adil ve kalıcı bir barışa yol açıyorsa. Ancak bu anlık rahatlama, kaosu, yıkımı ve kaybedilen hayatları unutturamaz. İspanya hükümeti, dünyayı ateşe verenleri bir kova suyla geldikleri için alkışlamayacak"

MISIR

Mısır Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, ateşkes adımının müzakerelere, diplomasiye ve yapıcı diyaloğa alan açmak için değerlendirilmesi gereken çok önemli bir fırsatı temsil ettiği bildirildi.

Açıklamada, "Ateşkes, askeri operasyonların durdurulması ve uluslararası seyrüsefer özgürlüğüne saygı gösterilmesine tam bağlılık temelinde ilerletilmelidir. Mısır, bölgede istikrarı teşvik etme çabalarını Pakistan ve Türkiye ile birlikte sürdürecektir" denildi.

Bakanlık açıklamasında, ABD ile İran arasındaki görüşmelerin Körfez ülkelerinin "meşru güvenlik kaygılarını" dikkate alması gerektiği ifade edildi.

IRAK

Irak Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada da, ateşkesin memnuniyetle karşılandığı, ancak kalıcı bir çözüm için hem ABD'nin hem de İran'ın anlaşmaya bağlı kalması gerektiği vurgulandı.

Açıklamada, "Irak, bölgesel ve uluslararası düzeyde krizlerin kontrol altına alınması ve diyalog ile diplomasi dilinin ilk sıraya konulmasına verdiği desteği vurgularken, ateşkese tam bağlılık gösterilmesi ve herhangi bir gerilimin tırmandırılmasından kaçınılması gerektiğinin altını çizer" denildi.

ENDONEZYA

Endonezya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Yvonne Mewengkang, tüm taraflara egemenliğe, toprak bütünlüğüne ve diplomasiye saygı gösterme çağrısında bulundu.

UMMAN

Umman Dışişleri Bakanlığı ise ateşkesin memnuniyetle karşılandığını belirterek, "Krizi kökünden sona erdirecek ve bölgede savaş ve çatışma halinin kalıcı olarak sona ermesini sağlayacak çözümler bulmak için çabaların şimdi yoğunlaştırılmasının önemini teyit ediyoruz" açıklamasını yaptı.

İSRAİL

İsrail ordusu, İran'a karşı ateşkes ilan edildiğini, Lübnan'a ise saldırıların süreceğini duyurdu.

İsrail Savunma Kuvvetlerinden (IDF) yapılan açıklamada ""Siyasi kademeden gelen talimatlar doğrultusunda İsrail Savunma Kuvvetleri, İran'a karşı operasyonda ateşkesi ilan etti ve herhangi bir ihlale karşı savunma amaçlı karşılık vermeye son derece hazır durumda" denildi.

LÜBNAN'A SALDIRMAYA DEVAM

Açıklamada ayrıca Lübnan'a saldırıların süreceği mesajı verildi. İsrail ordusunun Hizbullah'a karşı kara operasyonlarına devam ettiği ifade edildi.

JAPONYA

Japonya Baş Kabine Sekreteri Minoru Kihara, Tokyo'nun ABD ile İran arasında iki haftalık ateşkes haberini "olumlu bir adım" olarak karşıladığını söyledi.

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in Sözcüsü Stephane Dujarric'e göre Guterres, tüm taraflara "bölgede kalıcı ve kapsamlı bir barışın önünü açmak için" ateşkes şartlarına uymaları çağrısında bulundu.

Guterres, "sivil hayatları korumak ve insani acıları hafifletmek için çatışmaların sona ermesinin acil olarak gerekli olduğunu" vurgulayarak, ateşkesin sağlanmasına katkıda bulunan Pakistan ve diğer ülkelere teşekkür etti.

İNGİLTERE

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Birleşik Krallık'ın "bu ateşkesi desteklemek ve sürdürmek için elinden gelen her şeyi yapacağını" söyledi.

Starmer, "Gece boyunca varılan ateşkes anlaşmasını memnuniyetle karşılıyorum. Bu, bölge ve dünya için bir nebze rahatlama sağlayacaktır. Ortaklarımızla birlikte bu ateşkesi desteklemek ve sürdürmek, bunu kalıcı bir anlaşmaya dönüştürmek ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak için elimizden gelen her şeyi yapmalıyız" ifadelerini kullandı.

STARMER'DEN DİKKAT ÇEKEN ZİYARET

İngiltere Başbakanlık Ofisi 10 Downing Street'ten yapılan açıklamada, "Başbakan, ön safta yer alan ülkelerin liderleriyle görüşmek üzere Körfez'e seyahat edecek ve yeni varılan ateşkese tam desteğini ortaya koyacak. Bölgesel liderlerle yapacağı görüşmelerde, Birleşik Krallık'ın sarsılmaz desteğini ve ateşkesin kalıcı bir anlaşmaya dönüşmesini sağlamak için uzun vadeli diplomatik bir çözüme duyulan ihtiyacı yineleyecek. Ayrıca Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının kalıcı olmasını sağlama konusunda görüşmeler yapacak; Birleşik Krallık bu süreçte uluslararası çabalara liderlik etmeyi sürdürecek" denildi.

FRANSA: HÜRMÜZ İÇİN HAREKETE GEÇTİK

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ABD ile İran arasında ateşkes ilan edilmesinin ardından Hürmüz Boğazı’nda trafiğin yeniden başlatılmasını sağlamak amacıyla yaklaşık 15 ülkenin Fransa liderliğinde harekete geçtiğini söyledi.

Macron, İran ile ABD arasındaki ateşkesi memnuniyetle karşıladığını belirtti.

Fransız lider, ABD ile İran arasında ateşkes ilan edilmesinin ardından dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda trafiğin yeniden başlatılmasını sağlamak amacıyla yaklaşık 15 ülkenin harekete geçtiğini söyledi.

Macron, "Yaklaşık 15 ülke, şu anda Fransa’nın liderliğinde seferber olmuş durumda ve İran ile koordinasyon içinde ‘tamamen savunma amaçlı’ görevin hayata geçirilmesini ve trafiğin yeniden başlamasını sağlamak için planlamalara katılıyor" dedi.

ALMANYA

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, çatışmanın kesin olarak sona erdirilmesi çağrısında bulunarak, "Amaç artık önümüzdeki günlerde savaşın kalıcı olarak sona ermesi için müzakere etmektir. Bu ancak diplomasiyle sağlanabilir" dedi.

Ateşkes anlaşması için arabuluculuk rolü üstlenen Pakistan'a teşekkür eden Merz, "Almanya, Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğünün sağlanmasına uygun şekilde katkıda bulunacaktır" şeklinde konuştu.

UKRAYNA

Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, ABD ile İran arasında varılan ateşkesi ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını memnuniyetle karşıladıklarını ifade etti.

Sybiha, "ABD kararlılığı işe yarıyor. Moskova'yı ateşkese zorlamak ve Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaşı sona erdirmek için yeterli kararlılığın gösterilme zamanının geldiğine inanıyoruz" dedi.

AVUSTRALYA

Avustralya Başbakanı Anthony Albanese ve Dışişleri Bakanı Penny Wong, ABD-İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaşın çözümü için müzakerelere fırsat tanıyacak iki haftalık ateşkesi memnuniyetle karşıladıklarını belirten ortak bir açıklama yayımladı.

Açıklamada, "İran'ın fiili olarak Hürmüz Boğazı'nı kapatması ve ticari gemilere, sivil altyapıya ve petrol ile gaz tesislerine yönelik saldırıları, eşi benzeri görülmemiş enerji arz şoklarına yol açmakta ve petrol ile yakıt fiyatlarını etkilemektedir. Savaş ne kadar uzun sürerse küresel ekonomi üzerindeki etkisinin o kadar büyük olacağını ve insani maliyetin artacağını açıkça ifade ettik" denildi.

Albanese ve Wong, Pakistan, Mısır, Türkiye ve Suudi Arabistan dahil arabuluculara teşekkür ederek, Avustralya'nın "ateşkesin korunmasını ve çatışmanın çözüme kavuşturulmasını görmek istediğini" belirtti.

MALEZYA

Malezya Dışişleri Bakanlığı, "Ateşkes, gerilimi azaltma ile Orta Doğu'ya ihtiyaç duyulan barış ve istikrarı yeniden kazandırma yönünde kritik bir adım teşkil etmektedir" açıklamasını yaptı.

Bakanlık ayrıca tüm tarafları ateşkesin tüm şartlarına iyi niyetle tam olarak uymaya ve herhangi bir çatışmaya geri dönüşü önlemeye çağırdı.

Açıklamada, "Bölgenin kırılgan istikrarını olumsuz etkileyebilecek veya küresel ekonomik ve enerji güvenliğini tehlikeye atabilecek provokatif eylemlerden ya da tek taraflı adımlardan kaçınılmalıdır" denildi.

RUSYA

Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitriy Medvedev, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, ABD ile İran arasındaki çatışmada sağduyunun kazandığını belirtti.

Medvedev, ABD ile İran arasındaki çatışmaların durdurulduğunu hatırlatarak "Her iki taraf da zafer ilan etti. Peki kim kazandı? Beyaz Saray'ın İran medeniyetini yok edeceğine yönelik açıklamaların zedelediği sağduyu kazandı. Bununla birlikte Trump'ın 10 maddelik planı istişare etmeyi kabul etmesi, İranlıların başarısı." ifadelerini kullandı.

AZERBAYCAN

Azerbaycan Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, 2 haftalık ateşkesin memnuniyetle karşılandığı belirtilerek arabuluculuk yapan tüm tarafların çabalarının takdir edildiği vurgulandı.

Açıklamada, bu gelişmenin bölgede gerginliğin azaltılmasına katkı sağlayacağı ifade edilerek taraflara mevcut sorunların çözümü ve karşılıklı güvenin güçlendirilmesi amacıyla yapıcı diyalog çağrısında bulunuldu.

AVRUPA BİRLİĞİ

AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, ateşkesin bir fırsat olduğunu ancak sorunun temel nedenlerinin çözülmediğini, arabuluculuk çabalarının sürmesi gerektiğini belirtti.

Kallas, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan yaptığı açıklamada, ABD-İran ateşkesiyle ilgili "Bu, tehditleri azaltmak, füze saldırılarını durdurmak, deniz taşımacılığını yeniden başlatmak ve kalıcı bir anlaşmaya yönelik diplomasi için alan oluşturmak adına çok ihtiyaç duyulan bir fırsat yaratıyor." ifadelerini kullandı.

KAZAKİSTAN

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, ateşkesi memnuniyetle karşıladı.

Kazakistan Cumhurbaşkanlığı sosyal medya hesabından yapılan açıklamaya göre Tokayev, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile Pakistan Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı Mareşal Asim Munir'in arabuluculuğunda sağlanan ateşkesin önemine dikkati çekti.

FİNLANDİYA

Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, X hesabından yaptığı paylaşımda, geçici ateşkesi memnuniyetle karşıladıklarını belirtti.

Cumhurbaşkanı Stubb, savaşın sona erdirilmesine yönelik tüm çabaları desteklemeye ve bu ateşkesin Hürmüz Boğazı ile Orta Doğu'da daha kalıcı bir düzenlemeye dönüşmesi için çalışmaya devam ettiklerini vurguladı.

LETONYA VE NORVEÇ

Letonya Başbakanı Evika Silina, X'ten yaptığı paylaşımda, ABD ile İran arasındaki iki haftalık ateşkes anlaşmasını memnuniyetle karşıladıklarını bildirdi.

Norveç Dışişleri Bakanı Espen Barth Eide, X hesabından yaptığı paylaşımda, ABD-İran geçici ateşkesini memnuniyetle karşıladıklarını belirtti.

DANİMARKA

Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Lokke Rasmussen, ciddi bir küresel ekonomik gerilemeyi önleyebilecek olan ABD-İran geçici ateşkesini memnuniyetle karşıladığını açıkladı. Rasmussen, X'ten yaptığı paylaşımda, şunları kaydetti:

"Dünya bugün dünden daha iyi bir yer mi? Tartışmasız. Peki 40 gün öncesine göre? Bu, oldukça şüpheli. Zamanda geri gidemeyiz. Bu yüzden, Hürmüz Boğazı’nda serbest geçişi yeniden tesis edebilecek ve ciddi bir küresel ekonomik gerilemeyi önleyebilecek olan ateşkesi memnuniyetle karşılıyorum."

GÜNEY KORE

Yonhap ajansının haberine göre, Güney Kore Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Park Il, 2 haftalık ateşkesi memnuniyetle karşıladıklarını söyledi.

Sözcü Park, söz konusu adımın, küresel enerji tedariki açısından öneme sahip Hürmüz Boğazı'nda seyrüseferin yeniden başlaması açısından zemin hazırladığını belirterek gemilerin boğazdan güvenli geçişine yönelik beklentilerini dile getirdi.

HİNDİSTAN

Hindistan Dışişleri Bakanlığının ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yapılan açıklamada, "Ateşkesi memnuniyetle karşılıyoruz ve bunun Batı Asya bölgesinde kalıcı barışa yol açmasını umuyoruz." ifadesi kullanıldı.

Çatışmaların sona erdirilmesi ve gerilimin azaltılması için, diyalog ve diplomasinin önemine vurgu yapılan açıklamada, Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer serbestisinin kesintisiz şekilde sürmesinin ve küresel ticaret akışının devam etmesinin beklendiği kaydedildi.

Trump’ın açıklamalarında dikkat çeken bir diğer başlık ise ekonomik yaptırımlara yönelik yeni düzenlemeler oldu. Buna göre, İran’a silah satan ülkelere yüzde 50 oranında gümrük vergisi uygulanacağı ve bu uygulamanın herhangi bir istisna olmaksızın derhal yürürlüğe gireceği bildirildi. Bu adımın, İran’ın askeri kapasitesine yönelik dolaylı bir ekonomik baskı mekanizması olarak değerlendirildiği belirtiliyor.

Trump ayrıca İran ile ilişkilerde yeni bir döneme girildiğini ima ederek, “ABD, rejim değişikliği sürecinden geçtiğine karar verdiğimiz İran ile yakın iş birliği içinde çalışacaktır” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, Washington’ın Tahran ile ilişkilerinde hem baskı hem de diplomasi eksenli çift yönlü bir strateji izlediğine işaret ediyor.

Nükleer program konusuna da değinen Trump, uranyum zenginleştirilmesine kesinlikle izin verilmeyeceğini vurguladı. ABD’nin İran ile iş birliği içinde, yer altına derinlemesine gömülü nükleer altyapının tamamen ortadan kaldırılması için çalışmalar yürüteceğini ifade etti. Bu açıklama, nükleer faaliyetlerin uluslararası denetim altında sınırlandırılması yönündeki taleplerin sürdüğünü gösteriyor.

Uzmanlara göre, açıklanan çerçeve hem ekonomik yaptırımlar hem de nükleer kısıtlamalar açısından İran üzerinde çok boyutlu bir baskı oluştururken, aynı zamanda sınırlı bir diplomatik iş birliği alanı da açıyor. Sürecin, bölgesel dengeler ve küresel enerji güvenliği açısından etkiler doğurabileceği değerlendiriliyor.

Kaynaklar: Reuters, BBC, Associated Press, Financial Times, Al Jazeera

Florya Gazetesi Haber Merkezi

Anlaşma kapsamında İran, küresel enerji ticaretinin kilit noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nı geçici olarak yeniden açmayı kabul etti. Bu adım, özellikle petrol arzı ve deniz ticareti açısından uluslararası piyasalarda olumlu karşılandı.

İRAN’IN 10 MADDELİK YOL HARİTASI

İran yönetimi, ateşkesi kalıcı hale getirmek amacıyla 10 maddelik bir plan sundu. Uluslararası basına yansıyan detaylara göre plan; Boğaz’da yeni bir güvenlik mekanizması kurulması, İran’ın bölgedeki müttefiklerine yönelik saldırıların durdurulması ve ABD askerlerinin Orta Doğu’dan çekilmesi gibi başlıkları içeriyor.

Bu teklifin, taraflar arasındaki uzun süredir devam eden temel anlaşmazlıkları kapsaması nedeniyle müzakereler için önemli bir çerçeve sunduğu değerlendiriliyor.

ATEŞKES SONRASI KIRILGAN DENGE

Ateşkesin ilan edilmesinin ardından en çok tartışılan başlıklardan biri ise İsrail’in tutumu oldu. Binyamin Netanyahu hükümetinin sürece yaklaşımı, uluslararası gözlemciler tarafından yakından izleniyor. Uzmanlar, olası bir “sabotaj” riskinin bölgedeki kırılgan dengeyi yeniden bozabileceği uyarısında bulunuyor.

ÇİN VE PAKİSTAN FAKTÖRÜ

Süreçte Çin ve Pakistan’ın pozisyonu da dikkat çekiyor. Her iki ülkenin, bölgedeki gelişmeleri yakından takip ettiği ve özellikle nükleer bir tırmanış ihtimaline karşı temkinli bir duruş sergilediği ifade ediliyor.

Çinli stratejist Victor Zhikai Gao, nükleer silah kullanımının “geri dönüşü olmayan sonuçlar doğuracağını” vurgulayarak, böyle bir senaryonun yalnızca bölgeyi değil küresel sistemi de sarsacağını belirtti.

Öte yandan The Young Turks programında konuşan Cenk Uygur, Çin ve Pakistan’ın olası bir nükleer saldırıya karşılık verebileceğini öne sürdü. Ancak bu tür açıklamaların resmi devlet politikası değil, yorum niteliği taşıdığına dikkat çekiliyor.

ABD YÖNETİMİNE ELEŞTİRİLER

Uygur, Trump yönetiminin Orta Doğu politikalarını sert sözlerle eleştirerek, ABD’nin bölgedeki askeri harcamalarının sürdürülebilir olmadığını savundu. Bu görüşler, ABD iç kamuoyunda dış politika tartışmalarının devam ettiğini gösteriyor.

KÜRESEL EKONOMİ VE GÜVENLİK ETKİLERİ

Uzmanlara göre ateşkes kararı kısa vadede enerji piyasalarını rahatlatırken, uzun vadede kalıcı bir anlaşmaya dönüşüp dönüşmeyeceği belirleyici olacak. Küresel güç dengeleri açısından bakıldığında, büyük aktörlerin sürece dahil olması, krizin bölgesel olmaktan çıkıp uluslararası bir boyut kazandığını ortaya koyuyor.

Sonuç olarak, ABD-İran ateşkesi dünya için önemli bir nefes alma alanı oluştururken, nükleer riskler ve bölgesel rekabetin devam etmesi sürecin hassasiyetini koruduğunu gösteriyor. Diplomatik girişimlerin başarısı, önümüzdeki günlerde küresel güvenlik açısından belirleyici olacak.

Kaynaklar: BBC, Reuters, The New York Times, Global Times, Axios

Florya Gazetesi Haber Merkezi

Saldırılarda İran lideri Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili yaşamını yitirdi.

İran ise İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık vererek küresel enerji ticaretinin yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı da fiilen kapattı.

Bölgedeki güvenliğin tehlikeye girmesiyle birlikte brent petrol fiyatlarında sert yükselişler görüldü.

HÜRMÜZ BOĞAZI GEÇİŞLERE AÇILIYOR

ABD ve İsrail ile sağlanan geçici ateşkesin ardından İran'da Hürmüz Boğazı'na ilişkin yeni bir karar alındı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, yaptığı yazılı açıklamada ABD ve İran arasındaki müzakerelerde diplomatik çabaları için Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir'e teşekkür ederek, "İran'a yönelik saldırıların durdurulması halinde güçlü silahlı kuvvetlerimiz savunma operasyonlarını sona erdirecektir. İki haftalık süre boyunca Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçiş, İran Silahlı Kuvvetleri ile koordinasyon sağlanarak ve teknik kısıtlamalar gözetilerek mümkün olacaktır" ifadelerini kullandı.

• Tahran’daki Rafieinia Sinagogu, ABD-İsrail koalisyonunun hava saldırıları sırasında vuruldu ve İran Yahudi toplumu saldırıyı sert şekilde kınadı.
• Başhaham Younes Hammami Lalezar, saldırının Hamursuz Bayramı sırasında gerçekleştiğini vurgulayarak bunun büyük bir acıya yol açtığını ifade etti ve İran halkıyla birlik mesajı verdi.
• İran yönetimi ve Yahudi toplumu saldırıyı “savaş suçu” olarak nitelendirirken, taraflar arasındaki savaş ateşkesle geçici olarak durduruldu.

HABER7

ABD - İsrail koalisyonu, İran'da yürüttükleri işgal savaşında "ateşkese" giderken, 6 Nisan'da, Tahran'da bulunan bir sinagog hava saldırıları sırasında hedef alındı.

İran'daki Meşhedi Yahudilerinin Başhahamı Younes Hammami Lalezar, enkaza dönen Rafieinia Sinagogu'nun başında yaptığı açıklamada, "Burası, bölgenin en eski ibadethanelerinden biriydi" dedi.

Saldırı, Yahudilerin Hamursuz Bayramı'nı (1 Nisan - 9 Nisan) kutladıkları bir dönemde gerçekleşti.

Başhaham Lalezar, Hamursuz Bayramı'na atıf yaparak, "Düşmanın (İsrail) bize bundan daha iyi bir hediye vermesi beklenemezdi" dedi ve arkasındaki enkazı göstererek ekledi:

"Bakın, hayvan derisine elle yazılmış kutsal Tevrat hala gömülü. İnsanlar, onu kurtarmaya çalışıyor. Sabah saatlerinden beri İran Yahudi Toplumu büyük bir üzüntü içerisinde."

Başhaham Lalezar, İsrail'in bombaladığı Rafieinia Sinagogu'nun çevresinde Müslümanların yoğunlukta olduğunu belirterek, topluluklar arasındaki kuvvetli bağlara dikkat çekti ve ilk "geçmiş olsun" mesajlarını yine aynı kimselerden aldığını vurguladı:

"Bu olay, sivil bir yerleşim alanında bir sinagogun yıkılması, İran halkına karşı yayılan yalanları ve asıl meseleleri gölgelemeyi amaçlıyor. Biz Yahudi toplumu olarak kendimizi her zaman İran ulusunun bir parçası gördük. Sevinçte ve bu üzücü günde de bir aradayız."

İsrail bombardımanında yıkılan Rafieinia Sinagogu'nun 80 yıllık bir geçmişinin olduğu düşünülüyor.

"TERÖR DEVLETİNE KARŞI ÜLKEMİZİ SAVUNACAĞIZ"

Lalezar'ın enkaz başındaki bu sözleri sonrası İran Yahudileri Toplumu yazılı bir açıklama yayınlayarak İsrail'in sinagog saldırısını kınadı:

“Biz İran Yahudileri olarak, Amerikan-Siyonist düşmanın sevgili vatanımıza ve Rafiei-Nia Sinagogu’na yönelik barbar saldırılarını şiddetle kınıyoruz. Dini Lider, sistem, halk ve İran’ın cesur savaşçılarıyla tarihsel birlikteliğimizi ilan ediyoruz. 'Terör devletine' karşı yüksek sesle beyan ederiz ki, sevgili ülkemizi savunmak adına sonuna kadar halkın ve kutsal İran İslam Cumhuriyeti’nin yanında duracağız.”

İran'daki Yahudilerin Başhahamı Younes Hammami Lalezar, yıkılan sinagogun enkazının başında beklerken.

Ayrıca, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, söz konusu saldırıyı "savaş suçu" olarak değerlendirdi.

Bekayi, “Camilere, kiliselere, okullara ve hastanelere yönelik saldırılar gibi bu sinagoga yapılan saldırı da tüm İranlılar tarafından kınanmaktadır" dedi.

Anadolu Ajansı'nın 2020 tarihli bir haberine göre, İran'da 8 bin 500 ila 10 bin Yahudi'nin yaşadığı öngörülüyor.

ABD - İsrail koalisyonunun İran'a karşı 28 Şubat'ta başlattığı işgal savaşı, 8 Nisan Çarşamba günü gecesi varılan bir ateşkesle geçici süreliğine sona ermiş oldu.

Savaş sırasında İran'ın liderliği hedef alınırken, Dini Lider Ali Hamaney dahil binlerce insan hayatını kaybetti.

Tahran'ın "misilleme" kapsamında doğrudan Körfez'deki ABD hedeflerine yönelik saldırıları, bunun zamanla sivil otelleri, altyapıyı ve petrol - doğal gaz tesislerini içerecek şekilde genişletilmesi, savaşın tarafı olmayan ülkeleri "balistik şiddet" gerçeğiyle yüzleştirdi.

İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün (HRW) 26 Mart 2026 tarihli raporunda, İran'ın "savaş suçları" işlemiş olabileceği vurgulandı.

• Altın Fiyatları Yükselişini Sürdürüyor: ABD-Iran Ateşkesi ve Fed Beklentileri Etkili Altın fiyatları, ABD ile İran arasındaki 15 günlük ateşkes ve Fed'in faiz indirim beklentileriyle gram bazında 6 bin 895 lira seviyesini test etti.
• Ateşkesin ardından altının ons fiyatı, son üç haftanın en yüksek seviyesi olan 4 bin 850 dolara çıkarak gümüş fiyatlarında da artışlara yol açtı.
• Doların zayıflaması ve makroekonomik belirsizlikler, altın fiyatlarını desteklemeye devam ederken, kripto para piyasasında bitcoin 71 bin dolar seviyesinin üzerine çıktı.

Altın fiyatları, jeopolitik gelişmeler ve makroekonomik beklentilerin etkisiyle yükselişini sürdürüyor.

Küresel piyasalarda ABD ile İran arasındaki 15 günlük ateşkes süreci ve Fed'in faiz indirim beklentileriyle yükseliş eğilimini sürdüren altın fiyatları, gram bazında 6 bin 895 lira seviyesini test etti.

Trump, Hürmüz Boğazı’nın tamamen trafiğe açılması şartıyla İran ile iki haftalık karşılıklı ateşkesi kabul ettiğini açıkladı.

Bu gelişme, Orta Doğu’daki gerilimin küresel piyasalar üzerindeki baskısını hafifletirken makroekonomik belirsizlikler altın fiyatlarını desteklemeye devam etti.

ALTININ ONSU SON ÜÇ HAFTANIN EN YÜKSEK SEVİYESİNDE

Orta Doğu'da varılan geçici ateşkesin ardından son üç haftanın en yüksek seviyesini görerek, 4 bin 840 doların üzerine çıktı. Altındaki yükselişe paralel olarak gümüş fiyatlarında da sert artışlar görüldü.

GRAM ALTIN FİYATI

Gram altın, güne yükselişle başlamasının ardından 6 bin 895 liradan işlem görüyor.

Dün ons fiyatındaki artışla paralel değer kazanan gram altın, günü önceki kapanışın yüzde 1,2 üstünde 6 bin 749 liradan tamamladı.

Güne pozitif başlayan gram altın saat 10.25 itibarıyla önceki kapanışının yüzde 2,2 üstünde 6 bin 895 lira seviyesinde bulunuyor. Aynı dakikalar itibarıyla çeyrek altın 11 bin 530 liradan, cumhuriyet altını 46 bin 480 liradan satılıyor.

ONS ALTIN FİYATI

Spot piyasada önceki gün yüzde 1,2 yükselen altının ons fiyatı, ateşkes ilanının ardından bugün yüzde 3,1 artışla 4 bin 850 doların üzerine çıkarak son üç haftanın en yüksek seviyesini gördü.

Altının onsu, önceki kapanışın yüzde 2,3 üstünde 4 bin 850 dolardan işlem görüyor.

GÜMÜŞ FİYATLARI DA YÜKSELDİ

Doların küresel para birimleri karşısındaki zayıflaması, altın fiyatlarındaki yukarı yönlü seyri destekleyen bir diğer unsur oldu. Asya pay piyasalarında endeksler yüzde 2’yi aşan kazançlar kaydetti. Orta Doğu’da savaşın başladığı 28 Şubat’tan bu yana yaklaşık yüzde 10 değer kaybeden altın, son günlerde ateşkes umutları ve küresel büyümedeki yavaşlama beklentileriyle toparlanma eğilimine girdi.

Altındaki yükselişe paralel olarak gümüş fiyatlarında da sert artışlar görüldü. Gümüşün ons fiyatı spot piyasada yüzde 5’ten fazla değer kazanarak 77 dolar seviyesinin üzerine çıktı.

BİTCOİN FİYATI 71 BİN DOLARIN ÜZERİNE ÇIKTI

Kripto para piyasalarında ise doların zayıflamasıyla birlikte karışık bir seyir izleniyor. Piyasa değeri bakımından en büyük kripto para birimi olan bitcoin, son 24 saatte yüzde 4,50 artışla 71 bin dolar seviyelerinde dengelendi.

Analiz şirketi CoinMarketCap’in verilerine göre, küresel kripto para piyasasının toplam değeri 24 saatte yüzde 4,11 artarak 2 trilyon 450 milyar dolara ulaştı.

TSİ 09.00 itibarıyla 71 bin 737 dolardan işlem gören bitcoinin haftalık değer kazancı yüzde 5 olarak kaydedildi. Piyasa değerine göre ikinci sırada yer alan ethereum ise yüzde 6’dan fazla değer kazanarak 2 bin 230 dolar seviyesine yükseldi.

FİYATLARDAKİ YÜKSELİŞİN ARKASINDA NE VAR?

Orta Doğu'da ABD-İran arasında sağlanan ve İsrail’i de kapsayan geçici ateşkesin ardından, enerji fiyatlarına bağlı enflasyonist endişelerin azalmasıyla tahvil faizlerinde yaşanan gerileme ve ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz indirim beklentilerinin güçlenmesi altın fiyatlarını destekliyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise Avro Bölgesi'nde Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ve Fed'in toplantı tutanaklarının takip edileceğini belirterek, Fed'in toplantı tutanaklarından gelecek mesajların varlık fiyatlarının yönü üzerinde belirleyici olabileceğini ifade etti.

Açıklamada, ateşkesin sahada eksiksiz uygulanmasının kritik olduğuna dikkat çekilerek şu ifadelere yer verildi:

“Bölgedeki savaşta ilan edilen geçici ateşkes kararını memnuniyetle karşılıyoruz.
Geçici ateşkesin sahada tam olarak uygulanması gerektiğini vurguluyor ve tüm tarafların varılan mutabakata bağlı kalmasını ümit ediyoruz.
Kalıcı barışa giden yol ancak diyalog, diplomasi ve karşılıklı güvenle mümkün olacaktır.”

Ankara’nın mesajında, önümüzdeki süreçte diplomatik çabaların artırılması gerektiği vurgulanırken, özellikle İslamabad’da yapılacak müzakerelerin kritik rol oynayacağına işaret edildi.

PAKİSTAN’A ÖZEL VURGU

Türkiye’nin açıklamasında, ateşkesin sağlanmasında önemli rol üstlenen Pakistan’a özel bir parantez açıldı. Açıklamada, Pakistan’ın arabuluculuk çabaları “kardeş ülkenin barışa katkısı” olarak nitelendirilirken şu değerlendirme yapıldı:

“İslamabad’da yapılacak müzakerelerin başarıyla sonuçlanması için her türlü desteği vermeyi sürdüreceğiz.
Bu süreçte üstlendiği rolden dolayı kardeş Pakistan’ı tebrik ediyor, barışa katkı sunan tüm girişimlerin devamını diliyoruz.”

DİPLOMASİK SÜREÇTE TÜRKİYE’NİN KONUMU

Uluslararası analizlerde, Türkiye’nin son dönemde Mısır ve Pakistan ile birlikte yürüttüğü çok taraflı diplomasi trafiğinin, tarafların müzakere zeminine yaklaşmasında etkili olduğu değerlendiriliyor. Ankara’nın bu süreçte “kolaylaştırıcı aktör” rolünü sürdürmesi bekleniyor.

Uzmanlara göre Türkiye’nin dengeli ve diyalog odaklı yaklaşımı, yalnızca bölgesel barış çabalarına değil, küresel diplomasiye de katkı sunabilecek nitelikte.

Sonuç olarak, Türkiye’nin ateşkese yönelik açıklaması, çatışmanın sona erdirilmesi ve kalıcı barışın sağlanması yönünde uluslararası toplumun ortak beklentisiyle örtüşürken, İslamabad’daki görüşmelerin başarıya ulaşması için diplomatik desteğin süreceği mesajını net biçimde ortaya koyuyor.

Kaynaklar: Reuters, BBC, Anadolu Ajansı

Florya Gazetesi Haber Merkezi

İSRAİL MECLİSİ’NİN KARARI

İsrail Meclisi Knesset, hukuk dışı şekilde esir edilen Filistinlilere idam cezası verilmesini kolaylaştıran bir yasayı kabul etti. Yasa ile Batı Şeria’daki cezaevlerinde kalan binlerce Filistinli af ve temyiz yolu kapalı olacak şekilde ölüm cezasıyla karşı karşıya kaldı.

OYUNCU GÖRKEM SEVİNDİK DURUMA KAYITSIZ KALMADI

Görkem Sevindik sanal medya hesabından yaptığı açıklamada, "12 bin Filistinli mahkûmun idamı onaylandı. Bunların 4 bini çocuk…" ifadelerini kullandı.

'İNSANLIK NE ZAMAN AYAĞA KALKACAK?'

Sanal medya hesabından paylaşımda bulunan Görkem Sevindik, "İnsanlık bugün ayağa kalkmayacaksa ne zaman kalkacak? İnsan olduğumuzu bugün gösteremeyeceksek ne zaman göstereceğiz? Lütfen susmayın. Paylaşın. Karşı çıkın bu idamlara…" dedi.

PROVOKATİF VİDEO

Oyuncu Sevindik’in bu paylaşımı, İsrail’de büyük yankı uyandırdı. Provakatif açıklamalarıyla dikkat çeken İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Ben Gvir, videolu bir mesaj ile Sevindik’e yanıt vererek "Eşref Rüya'daki Kadir. Hiçbir zaman Kadir Baba olamayacaksın. Biz İsrail'de yaşıyoruz. Sen Türk dizisinde oynarsın. Teröristler için idam cezası artık geçerli" paylaşımı yaptı.

'EMPATİ YAPTIM'

Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan Görkem Sevindik, "Sosyal medyada gezinirken bir videoya denk geldim. İdam kararı verilmiş bazı insanların otobüse bindirilmiş halini gördüm. Son kez çocuklarına bakışlarını, çocuklarına sarılışlarını gördüm. Vicdan sahibi bir insan olarak, bir baba olarak empati yaptım. Böyle bir zulme vicdan sahibi bir insan olarak karşıyım. Kendimce bir tepki göstermek istedim" dedi.

'TEPKİMİN ARKASINDAYIM'

Sevindik, "Tepkimin arkasındayım. Her yerde zulme karşıyım. Dünyada vicdan sahibi, ahlak sahibi olan her insan savaş karşı olmalıdır. Dizimiz orada da çok izleniyor, çok popüler bir dizi. Sevilen de bir karakter olduğumu düşünüyorum. Benim vicdan sahibi oluşum, bu tepkiyi koymam onları hayal kırıklığına uğrattı ama normal bir insanın yapması gereken bir tepkiyi verdim" şeklinde konuştu.

'SANATÇIMIZIN SONUNA KADAR YANINDAYIZ'

AK Parti Bursa Milletvekili Mustafa Varank, Sevindik'e destek verdi. Sosyal medyadan paylaşım yapan Varank, şu ifadeleri kullandı:

Çocuk katili sapkın İsrail zihniyeti, oyuncumuz Görkem Sevindik’i “baba olamayacaksın” diyerek tehdit etmiş.

Siyonist zihniyetin özellikle sinema dünyasındaki küresel hegomonyasına karşı vicdani ve yürekli tutum sergileyen sanatçımızın sonuna kadar yanındayız.

Bu durumun benzer güçlü seslerin yükselmesine vesile olmasını diliyorum.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, güne yüzde 3,34 artışla 13.353,43 puandan başladı.

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,45 değer kaybederek 12.921,56 puandan tamamladı.

Piyasalarda ateşkes rüzgarı borsayı uçurdu: Bazı hisseler resmen şahlandı

EN ÇOK KAZANDIRAN BANKACILIK OLDU

Bugün açılışta BIST 100 endeksi, önceki kapanışa göre 431,87 puan ve yüzde 3,34 artışla 13.353,43 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 7,02, holding endeksi yüzde 4,42 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran bankacılık, tek kaybettiren yüzde 1,87 ile kimya petrol plastik oldu.

BANKACILIK HİSSELERİNDEKİ SERT YÜKSELİŞLERİN ÖNCÜLÜĞÜNDE ALICILI SEYİR

Orta Doğu’da ABD-İran arasında sağlanan ve İsrail’i de kapsayan geçici ateşkesin ardından küresel piyasalarda pozitif bir seyir izlenirken, yurt içi piyasalarda da bankacılık hisselerindeki sert yükselişlerin öncülüğünde alıcılı bir seyir izleniyor.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'a tanıdığı sürenin dolmasına saatler kala Pakistan'ın arabuluculuğunda yapılan görüşmelere ilişkin yaptığı duyuruda, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir'in öncülüğünde, iki ülke arasında yürütülen müzakerelerin olumlu sonuç verdiğini belirtti.

Piyasalarda ateşkes rüzgarı borsayı uçurdu: Bazı hisseler resmen şahlandı

İKİ TARAFLI BİR ATEŞKES OLACAKTIR

Trump, Pakistan'ın bu gece olası saldırıların durdurulması ve Hürmüz Boğazı'nın açılmasını kapsayan önerisini kabul ettiğini aktararak, "İran'a yönelik bombardıman ve saldırıları iki haftalık süre için askıya almayı kabul ediyorum. Bu, iki taraflı bir ateşkes olacaktır." ifadelerini kullandı.

UZUN VADELİ BİR BARIŞ KONUSUNDA ANLAŞMAYA YAKINIZ

İran'daki askeri hedeflerini zaten gerçekleştirdiğini savunan ve İran'la "uzun vadeli" bir barış konusunda anlaşmaya yakın olduklarını belirten Trump, "İran'dan 10 maddelik bir teklif aldık ve bunun müzakere için uygulanabilir bir temel olduğuna inanıyoruz." değerlendirmesini yaptı.

Öte yandan, bu gelişmelerle Türkiye'nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS), 17 baz puan düşüşle 268 baz puana indi.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise Avro Bölgesi'nde Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ve ABD'de Fed'in toplantı tutanaklarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.600 ve 13.700 puanın direnç, 13.300 ve 13.200 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Pekin yönetimine yakın analizlerde, bölgede nükleer silah kullanımının “küresel güvenlik mimarisini geri dönülmez şekilde sarsacağı” vurgulanırken; Çinli uzmanlar, tüm taraflara “maksimum itidal” çağrısında bulundu. Çin Dışişleri çevrelerinden yansıyan değerlendirmelerde, özellikle Hürmüz Boğazı’nın açık tutulmasının yalnızca bölge için değil, dünya ekonomisi için hayati önemde olduğu ifade edildi.

İslamabad kanadında ise daha doğrudan güvenlik vurgusu öne çıktı. Şahbaz Şerif hükümetine yakın güvenlik kaynakları, bölgede nükleer bir çatışma ihtimalinin “kırmızı çizgi” olduğunu belirterek, bu tür bir senaryonun yalnızca Orta Doğu’yu değil, Güney Asya’yı da doğrudan etkileyeceğini dile getirdi. Aynı çerçevede, Asım Münir liderliğindeki askeri çevrelerin de gelişmeleri yakından takip ettiği ifade ediliyor.

Öte yandan ABD merkezli medya platformlarında yapılan yorumlar, kamuoyundaki tartışmaları daha da alevlendirdi. The Young Turks programında konuşan Cenk Uygur, Çin ve Pakistan’ın olası bir nükleer saldırıya karşılık verebileceği yönündeki iddiaları gündeme taşıdı. Ancak bu tür açıklamaların resmi devlet politikalarını yansıtmadığı, daha çok yorum ve analiz düzeyinde değerlendirilmesi gerektiği uluslararası uzmanlar tarafından vurgulanıyor.

Diplomatik kaynaklar, ateşkesin ardından en kritik başlığın İsrail’in tutumu olduğunu belirtiyor. Binyamin Netanyahu hükümetinin anlaşmaya temkinli yaklaşımı, sürecin kırılganlığını artıran unsurlar arasında gösteriliyor. Bölgesel gözlemciler, herhangi bir “sabotaj” ihtimalinin ateşkesi hızla sona erdirebileceği uyarısında bulunuyor.

ABD tarafında ise Donald Trump yönetiminin, ateşkesi kalıcı bir anlaşmaya dönüştürme hedefi doğrultusunda diplomasiye ağırlık verdiği görülüyor. 10 Nisan’da İslamabad’da başlaması planlanan müzakereler, yalnızca ABD-İran ilişkileri açısından değil, bölgesel güvenlik dengeleri açısından da belirleyici olacak.

Uzmanlara göre, Çin ve Pakistan’ın sürece dahil olması, krizin artık yalnızca bölgesel değil küresel bir güç dengesi meselesine dönüştüğünü gösteriyor. Bu durum, ateşkesin korunmasının uluslararası toplum için ortak bir sorumluluk haline geldiğine işaret ediyor.

Sonuç olarak, ateşkes kısa vadede tansiyonu düşürmüş olsa da, nükleer söylemler ve karşılıklı güvensizlik ortamı sürecin hassasiyetini koruduğunu ortaya koyuyor. İslamabad’daki diplomatik temasların başarısı, yalnızca Orta Doğu’nun değil, küresel güvenliğin geleceğini de şekillendirebilir.

Kaynaklar: Xinhua, Global Times, Dawn, BBC Monitoring, Reuters

Florya Gazetesi Haber Merkezi

Kimden mi bahsediyoruz? Tabii ki Mircea Lucescu...

Bir süredir sağlık sorunlarıyla mücadele eden efsanevi teknik adamdan üzen haber geldi.

Lucescu, 80 yaşında hayata gözlerini yumdu.

Dünya futbolunun efsanevi isimlerinden Rumen teknik direktör Mircea Lucescu, 7 Nisan 2026 tarihinde 80 yaşında hayatını kaybetmiştir.

"Il Luce" lakabıyla tanınan deneyimli futbol adamı, son olarak Romanya Millî Takımı'nın başında görev yapmaktaydı. 2026 yılının başından itibaren ciddi sağlık sorunları yaşayan Lucescu, Mart ayı sonunda antrenman sırasında fenalaşmış; ritim bozukluğu ve sonrasında geçirdiği kalp krizi nedeniyle tedavi gördüğü hastanede çoklu inme ve akciğer pıhtılaşması sonucu vefat etmiştir.

Kariyerinden Önemli Başarılar

Lucescu, özellikle Türkiye ve Ukrayna futbolunda silinmez izler bırakmış, tarihin en çok kupa kazanan teknik direktörlerinden biri olmuştur:

• Galatasaray: 2000 yılında Real Madrid'e karşı kazanılan UEFA Süper Kupa zaferinin mimarı olmuş ve 2001-2002 sezonunda Süper Lig şampiyonluğu yaşamıştır.
• Beşiktaş: Siyah-beyazlıların 100. kuruluş yılında (2002-2003) takımı Süper Lig şampiyonluğuna taşımıştır.
• Shakhtar Donetsk: 12 yıl süren görev süresince bir UEFA Kupası (2009) ve 8 Ukrayna Ligi şampiyonluğu kazanarak kulüp tarihinin en başarılı dönemi yaşatmıştır.
• Türkiye A Millî Takımı: 2017-2019 yılları arasında Ay-Yıldızlı ekibimizin teknik direktörlüğünü yürütmüştür.
• Oyuncu Kariyeri: Romanya tarihinin en önemli futbolcularından biri olan Lucescu, 1970 Dünya Kupası'nda milli takım kaptanlığı yapmıştır.

Peki Lucescu'nun ülkemiz için önemi ne? İşte bu soruya gelin birlikte bakalım.

Futbol tarihinin en çok kupa kazanan teknik direktörleri sıralamasında 35 kupayla üçüncü sırada bulunan Lucescu, ülkemize ilk olarak Galatasaray'ın başına geçerek adım attı.

Sarı-kırmızılılarda Fatih Terim sonrası göreve gelen Lucescu, Real Madrid'i yenerek UEFA Süper Kupa'yı kazandı.

GALATASARAY'LA KUPALAR KAZANDI

Lucescu, Galatasaray'daki başarılarına Şampiyonlar Ligi'nde takımı çeyrek finale taşıması ve bir lig de şampiyonluğunu ekledi.

Galatasaray'ın ardından Beşiktaş'ın başına geçen Lucescu bu kez de siyah-beyazlılarda dikkat çeken bir performans ortaya koydu.

SERİYİ BEŞİKTAŞ'TA DEVAM ETTİRDİ

Lucescu, Beşiktaş'ın 100. yılında takımı şampiyon yaparak tarihe geçti.

Rumen efsane, Beşiktaş kariyerinin ardından ise bu kez Ukrayna ekibi Shakhtar Donetsk'in hocası oldu.

Eğer bir takım yenilenme ve revizyon istiyorsa adres Mircea Lucescu'ydu...

Ukrayna ekibi Shakhtar da aynısını yaptı ve hocalık koltuğunu Lucescu'ya emanet etti.

ONLARCA KUPANIN ARDINDAN YOLU BİR KEZ DAHA TÜRKİYE'YLE KESİŞTİ

Tabii Shakhtar Donetsk'e tarihinin en önemli başarıları bu dönemde geldi.

Kısa bir süre de Rus ekibi Zenit'i çalıştıran Luce, daha sonra ise bir kez daha Türkiye'nin yolunu tuttu.

2017 yılında A Milli Takımımız'ın başına geçen tecrübeli hoca Şubat 2019'da görevi bırakana kadar ay-yıldızlıların dönüşüm sürecinde pay sahiplerinden biriydi.

Mircea Lucescu'nun vefatı üzerine başta Galatasaray ve Beşiktaş olmak üzere futbol dünyasından taziye mesajları yayımlanmıştır.

ABD merkezli Axios ve Reuters gibi kaynaklara göre, İran’ın uzun süre kapalı tuttuğu müzakere kapısını aralamasında en belirleyici unsur, ülkenin yeni dini lideri Mücteba Hamaney’in doğrudan devreye girmesi oldu. Hamaney’in müzakerecilere verdiği “anlaşın” talimatı, sürecin dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

DİPLOMASİ MASASINDA GERGİNLİKTEN UZLAŞIYA

ABD’nin Orta Doğu Temsilcisi Steve Witkoff ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi arasında Pakistan aracılığıyla yürütülen temasların ilk aşamasının oldukça gergin geçtiği bildirildi. ABD tarafının İran’ın sunduğu teklifleri başlangıçta yetersiz bulduğu, ancak gece boyunca süren yoğun diplomasi trafiğiyle ortak bir çerçeveye ulaşıldığı ifade ediliyor.

Süreçte Türkiye ve Mısır’ın yürüttüğü temasların yanı sıra, Pakistan’ın arabuluculuğu belirleyici rol oynadı. İngiliz basını, özellikle BBC analizlerinde bu süreci “çok taraflı diplomasinin nadir başarı örneklerinden biri” olarak nitelendiriyor.

TRUMP’IN TELEFON DİPLOMASİSİ VE BÖLGESEL DENGELER

Ateşkes öncesinde Trump’ın Binyamin Netanyahu ve Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir ile gerçekleştirdiği görüşmelerin, anlaşmanın son aşamaya gelmesinde etkili olduğu belirtiliyor. ABD basını, bu temasları “krizin askeri tırmanıştan diplomatik çözüm eksenine kaydırılması” olarak yorumladı.

Öte yandan İran tarafının, özellikle nükleer program ve savunma kapasitesi konularında temkinli tutumunu koruduğu; buna rağmen ekonomik baskılar ve olası altyapı kayıplarının ateşkes kararını hızlandırdığı ifade ediliyor.

İSLAMABAD ZİRVESİ: KRİTİK MÜZAKERE BAŞLIYOR

Taraflar şimdi gözlerini 10 Nisan’da İslamabad’da başlayacak yeni tur müzakerelere çevirmiş durumda. ABD heyetine Başkan Yardımcısı JD Vance’in liderlik etmesi beklenirken, bu görüşmelerin kalıcı bir anlaşmanın temelini atabileceği değerlendiriliyor.

BBC ve Reuters analizlerine göre, iki haftalık ateşkes süresi “kısa ama kritik bir diplomatik pencere” olarak görülüyor. Uzmanlar, tarafların bu sürede somut ilerleme kaydetmemesi halinde çatışmaların yeniden alevlenebileceği uyarısında bulunuyor.

KÜRESEL ETKİ: ENERJİ VE GÜVENLİKTE NEFES ALMA ALANI

Ateşkes kararı, özellikle küresel enerji piyasalarında olumlu karşılandı. Hürmüz Boğazı’nın açık kalma ihtimali, petrol arzına yönelik riskleri azaltırken; uluslararası piyasalarda istikrar beklentisini güçlendirdi.

Sonuç olarak, ABD-İran hattında sağlanan bu geçici ateşkes, tüm kırılganlığına rağmen dünya barışı adına önemli bir fırsat olarak öne çıkıyor. Çok taraflı diplomasi, askeri gerilimin yerini müzakereye bırakabileceğini bir kez daha gösterirken, İslamabad’daki görüşmelerin sonucu küresel dengeler açısından belirleyici olacak.

Kaynaklar: BBC, Reuters, Axios, The New York Times

Florya Gazetesi Haber Merkezi

ABD ve İran, iki haftalık bir ateşkes konusunda salı günü anlaşmaya vardı. Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı’nı geçici olarak yeniden açmayı kabul etti. Anlaşma, ABD Başkanı Donald Trump’ın ateşkes için belirlediği sürenin dolmasına 1 saat kala tamamlandı. İran, müzakerelerde kalıcı ateşkes sağlanması için 10 maddelik bir plan hazırladı. Plan, Hürmüz Boğazı'nda yeni bir düzen oluşturulması, İran'ın müttefiklerine yönelik saldırılara son verilmesi ve ABD ordusunun Orta Doğu'dan çekilmesi gibi şartlar içeriyor.

ATEŞKES SONRASI SABOTAJ ENDİŞESİ

Yapılan anlaşmanın ardından İsrail’in ateşkesi sabote etme ihtimali kamuoyunda tedirginlik yaratmaya başladı. Bölgedeki kırılgan dengeye dikkat çekilirken, gelişmeler uluslararası kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.

ÇİN VE PAKİSTAN HAZIR BEKLİYOR

The Young Turks (TYT) programında konuşan Türk asıllı Amerikalı gazeteci Cenk Uygur, Çin ve Pakistan’ın olası bir İsrail nükleer saldırısına karşılık vereceğini öne sürdü.

TRUMP'A SERT ELEŞTİRİ

Uygur, Donald Trump’ın seçim sürecinde Joe Biden ve Kamala Harris’in ABD’yi savaşa sürükleyeceğinden endişe ettiğini ancak kendi politikalarının da savaşa zemin hazırladığını savundu. Uygur, "Dış politikası bir felaketti. Asıl mesele savaşlara karşı olduğunu söylemişti. Özellikle Ortadoğu’daki savaşlara karşıydı ve Kamala Harris ile Joe Biden’in bizi Üçüncü Dünya Savaşı’na sokacağından endişeliydi. Peki şimdi elimizde ne var?" ifadelerini kullandı.

"GÖREVDE 'BABUN' VAR"

Uygur, ABD eski Başkanı Donald Trump’a yönelik sert ifadeler kullandı ve Netanyahu ile ilişkisini eleştirdi. Uygur, “Yani bir nükleer felaketin eşiğindeyiz çünkü görevde bu ‘babun’ var. Sürekli ‘Ah Bibi seni nasıl mutlu edebilirim?’ diyor. Bu adama katlanamıyorum. Vaat ettiği her şeyin tam tersini yapıyor.” şeklinde konuştu.

"RUSYA VE ABD TÜKETİYOR, ÇİN KAZANIYOR"

Rusya’nın Ukrayna savaşında kaynaklarını tükettiğini, ABD’nin ise Ortadoğu’da yüksek maliyetlere katlandığını söyleyen Uygur, bu süreçten en kârlı çıkan ülkenin Çin olduğunu ifade etti. Uygur, "Günde 1 ila 2 milyar dolar harcıyoruz. Hem Rusya hem de ABD kendini tüketiyor. Çin ise buna sadece gülüyor" dedi.

"BAŞA DÜRÜST BİR AMERİKALI GETİRİN"

Uygur, açıklamalarının sonunda ABD yönetimine yönelik eleştirilerini sürdürerek, ülkenin başına dürüst bir liderin gelmesi gerektiğini dile getirdi.

ABD kaynaklarına göre Washington yönetimi, İran’ın küresel enerji arzı açısından kritik önemdeki Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmayı kabul etmesini, ateşkesin temel şartı olarak öne sürdü. Trump’ın açıklamalarında, bu adımın yalnızca askeri gerilimi azaltmakla kalmayacağı, aynı zamanda küresel piyasalar için istikrar sağlayacağı ifade edildi.

İngiliz basını ise gelişmeleri daha temkinli bir iyimserlikle ele aldı. BBC analizlerinde, tarafların karşılıklı olarak “maksimum baskı” politikasından geri adım atarak müzakere zeminine yönelmesinin, bölgesel çatışmaların yayılma riskini azalttığına dikkat çekildi. Yayınlarda, özellikle Çin’in devreye girmesinin kritik bir dönüm noktası olduğu ve bunun çok kutuplu diplomasi açısından yeni bir örnek teşkil ettiği değerlendirildi.

Çin’in sürece müdahalesiyle İran tarafının ateşkese yaklaşımı değişirken, kararın Mücteba Hamaney tarafından onaylanması, Tahran’ın sürece kurumsal düzeyde destek verdiğini gösterdi. ABD basınına konuşan yetkililer, bu gelişmenin “müzakerelerin ciddiyetini artıran bir unsur” olduğunu belirtti.

Diplomatik trafikte ise Türkiye, Mısır ve Pakistan’ın rolü öne çıktı. Batılı analizlerde, bu üç ülkenin yürüttüğü temasların “sessiz diplomasi” örneği olduğu ve tarafların doğrudan diyaloga yönelmesinde etkili olduğu ifade ediliyor. Özellikle müzakerelerin İslamabad’da yapılacak olması, Pakistan’ın arabuluculuk rolünü güçlendiren bir gelişme olarak görülüyor.

ABD’li yetkililer, İran tarafından sunulan çok maddeli teklifin “müzakere edilebilir” olduğunu ve bazı başlıklarda ön uzlaşma sağlandığını belirtirken; BBC’ye konuşan uzmanlar, iki haftalık sürenin “nihai anlaşma için dar ama kritik bir pencere” olduğuna dikkat çekiyor.

Ekonomik açıdan bakıldığında, ateşkes kararı küresel enerji piyasalarında da olumlu karşılandı. Hürmüz Boğazı’nın açık kalması ihtimali, petrol arzına ilişkin endişeleri azaltırken; uluslararası piyasalarda dalgalanmanın sınırlanabileceği öngörülüyor. Uzmanlar, bu sürecin kalıcı bir anlaşmaya dönüşmesi halinde bölge ekonomileri için yeni bir toparlanma döneminin başlayabileceğini ifade ediyor.

Tarafların 10 Nisan’da İslamabad’da başlayacak görüşmelerde, nükleer programdan bölgesel güvenliğe kadar geniş bir yelpazede müzakere yürütmesi bekleniyor. Her ne kadar İran tarafı ABD’ye yönelik “temkinli güvensizlik” vurgusunu sürdürse de, diplomatik kanalların açık tutulması uluslararası toplum tarafından olumlu bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Sonuç olarak, ABD ve İran arasında varılan geçici ateşkes, kalıcı barış için henüz bir garanti sunmasa da, küresel ölçekte gerilimi azaltabilecek önemli bir başlangıç olarak öne çıkıyor. Uluslararası gözlemciler, bu sürecin başarıya ulaşmasının yalnızca Orta Doğu için değil, dünya ekonomisi ve güvenliği açısından da kritik sonuçlar doğurabileceği görüşünde birleşiyor.

Kaynaklar: BBC, The New York Times, Reuters, Financial Times

Florya Gazetesi Haber Merkezi

ABD basınında yer alan analizlerde, Hegseth’in, Başkan Donald Trump’ın askeri vizyonuna daha uygun bir komuta yapısı oluşturmak istediği ve bu nedenle George ile yolların ayrıldığı iddia edildi.

Veda Mesajındaki “Liderlik” Vurgusu Dikkat Çekti

Görevden ayrılırken ordu personeline bir mesaj gönderen George, Amerikan ordusunun disiplin ve görev odaklı yapısına vurgu yaptı. Ancak en dikkat çekici ifade, askerlerin “zorlu eğitim ve cesur, karakter sahibi liderler” hak ettiğini belirtmesi oldu.

Bu sözler, Washington kulislerinde yalnızca bir veda mesajı değil, aynı zamanda dolaylı bir eleştiri olarak yorumlandı. Özellikle görevden ayrılış sürecinin ani gerçekleşmesi, mesajın alt metnine ilişkin tartışmaları artırdı.

Görev Süresi Dolmadan Ayrıldı

2023 yılında ABD Senatosu onayıyla göreve başlayan George’un, normal şartlarda dört yıllık görev süresi kapsamında 2027’ye kadar görevde kalması bekleniyordu. Ancak alınan bu kararla görev süresi yaklaşık bir yıl erken sona ermiş oldu.

Pentagon Sözcüsü Sean Parnell, yaptığı açıklamada George’un uzun yıllara dayanan hizmetine teşekkür ederek emeklilik sürecinde başarılar diledi.

Pentagon’da Üst Düzey Değişim Dalgası

George’un ayrılığı, Pentagon’da son dönemde yaşanan geniş kapsamlı üst düzey görev değişimlerinin bir parçası olarak görülüyor. Pete Hegseth’in göreve gelmesinden bu yana çok sayıda general ve amiralin görevden alındığı veya emekliye sevk edildiği belirtiliyor.

Uzmanlara göre bu değişim, ABD’nin küresel askeri stratejisinde yeni bir yapılanma sürecine işaret ediyor. Özellikle İran ile artan gerilim ve Orta Doğu’daki askeri hareketlilik, Washington’un komuta kademesinde daha uyumlu ve hızlı karar alabilen bir yapı arayışını hızlandırmış olabilir.

Saha Deneyimiyle Öne Çıkan Bir Kariyer

Kariyerine piyade subayı olarak başlayan Randy George, Gulf War başta olmak üzere Irak ve Afganistan’daki operasyonlarda aktif görev aldı. 2021-2022 döneminde dönemin Savunma Bakanı Lloyd Austin’in kıdemli askeri danışmanlığını yürüten George, 2023 yılında ABD Kara Kuvvetleri Komutanlığı görevine getirilmişti.

George’un erken emekliliği, yalnızca bireysel bir görev değişimi olarak değil, ABD savunma bürokrasisinde yaşanan daha geniş ölçekli dönüşümün bir yansıması olarak değerlendiriliyor.

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, kanser tedavisine yönelik yürütülen çalışmalar kapsamında Türkiye’nin bilimsel açıdan kritik bir eşiğe geldiğini duyurdu. Memişoğlu, Türkiye’de geliştirilen ilk özgün ilaç adayının faz 1 klinik araştırmalarında başarılı sonuçlar verdiğini belirterek, “ Türkiye kendi laboratuvarında, hastanelerinde ve bilim insanlarıyla ilk defa bir molekülü ortaya çıkarma aşamasında. Faz 1 çalışmaları çok başarılı oldu” dedi.

7,7 MİLYON KİŞİYE ÜCRETSİZ TARAMA

Bakan Memişoğlu, Türkiye’de meme, rahim ağzı ve bağırsak kanserlerine yönelik ücretsiz tarama programlarının sürdüğünü belirtti. Son bir yılda 7 milyon 700 bin kişiye tarama yapıldığını açıklayan Memişoğlu, bu çalışmaların aile hekimlikleri ve sağlıklı hayat merkezleri koordinasyonunda yürütüldüğünü ifade etti.

Yapılan taramalarda 276 bin kişi şüpheli olarak değerlendirilirken, 28 bin kişide erken kanser bulgularına rastlandı. Bu sayede binlerce vatandaşın erken tanı ile tedaviye erişim sağladığı vurgulandı.

ERKEN TEŞHİS HAYAT KURTARIYOR

Kanserde erken teşhisin önemine dikkat çeken Memişoğlu, “Kanserden korkma, geç kalmaktan kork. 40 yaş üzerindeki vatandaşlarımız ücretsiz tarama hizmetlerinden faydalanabilir” dedi. Türkiye’de yapay zeka destekli tanı sistemlerinin de aktif olarak kullanıldığını belirten Memişoğlu, sağlık altyapısının dünya standartlarının üzerinde olduğunu söyledi.

HEDEF: DÜNYAYA YERLİ İLAÇ

Memişoğlu, Boğaziçi Üniversitesi öncülüğünde geliştirilen molekülün faz 2 ve faz 3 çalışmalarının da başarıyla tamamlanması halinde Türkiye’nin kendi geliştirdiği ilk kanser ilacını dünya sağlık sistemine kazandıracağını ifade etti.

Çalışmada emeği geçen kurumlar arasında Abdurrahman Yurtaslan Onkoloji Hastanesi, Koç Üniversitesi ve Boğaziçi Üniversitesi yer alırken, projede Prof. Dr. Rana Sanyal’ın önemli rol üstlendiği belirtildi.

YAN ETKİLERİ AZALTAN YENİ TEKNOLOJİ

Boğaziçi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Rana Sanyal ise geliştirilen teknolojinin ilacı doğrudan tümör hücresine yönlendirdiğini belirterek, bu sayede yan etkilerin azaltıldığını ve tedavi etkinliğinin artırıldığını söyledi. Çalışmanın TÜBİTAK ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı destekleriyle yürütüldüğü ifade edildi.

TARİHİN AKIŞINI DEĞİŞTİREN BULUŞ

Çanaksız-Çömleksiz Neolitik Çağ’da yaşayan insanlar, henüz tarım yapmıyor, kalıcı yerleşimlerde bulunmuyordu. Buna rağmen, tonlarca ağırlıktaki T biçimli dikilitaşları oyarak dairesel tapınaklar haline getirdiler. Bu durum, “İnsanlar önce yerleşti, sonra tapınak yaptı” görüşünü tamamen geçersiz kılıyor. Göbeklitepe, insanların inanç birliği etrafında organize olabildiğini ve ruhsal motivasyonun teknolojik gelişimden önce geldiğini gösteriyor.

DAİRESEL YAPI VE SEMBOL DİLİ

Göbeklitepe’nin dairesel planı, kadim inançlarda yer alan “yaşam döngüsü”nü simgeliyor: Doğum, ölüm ve yeniden doğuş. T biçimli sütunlarda yer alan kabartmalar; akbaba, akrep, yılan ve sepet gibi semboller, insanlığın kolektif bilinçaltında yer etmiş arketiplerin izlerini taşıyor. Bu figürler, ruhun bedenden ayrılışını, bereketi, yeraltı dünyasını ve doğa döngüsünü anlatıyor.

Klaus Schmidt’in de ifade ettiği gibi, Göbeklitepe yalnızca bir tapınak değil; aynı zamanda ölüm kültü, toplumsal hafıza ve göksel düzenle ilgili derin bir inanç sisteminin merkeziydi.

BİLİMSEL AÇIDAN GÖBEKLİTEPE’DE ENERJİ VAR MI?

Son yıllarda bazı araştırmacılar, bölgedeki manyetik alan farklılıkları ve taşlarda ölçülen doğal rezonans frekanslarının “enerji alanı” iddialarına zemin hazırladığını belirtiyor. Ancak bu durum, jeolojik olarak olağan sayılıyor. Bölgedeki kireçtaşı yapısı, yer altındaki su damarlarıyla birlikte doğal elektromanyetik titreşimler üretebiliyor.

Bilim insanları, bu ölçümleri “doğal enerji salınımları” olarak yorumlarken; spiritüel araştırmacılar Göbeklitepe’nin dünyanın kadim enerji hatlarıyla (ley lines) kesiştiğini savunuyor. Bu görüşe göre Göbeklitepe, Mısır piramitleri ve Stonehenge gibi noktalarla aynı küresel enerji ağının parçası olabilir.

KUTSAL BİR MERKEZİ KORUMA GELENEĞİ

Göbeklitepe’nin üstünün bilinçli biçimde kapatılmış olması, “kutsalı koruma” anlayışıyla açıklanıyor. Antik toplumlar, işlevini tamamlamış dini merkezlerin üzerini kapatarak hem doğa hem de zaman karşısında koruma altına alırlardı. Bu durum, Göbeklitepe’nin bir felaketle değil, bilinçli bir ritüelle kapatıldığını düşündürüyor.

İNSANLIĞIN BİRLİK RUHU

Göbeklitepe’nin inşası, binlerce insanın organize biçimde ortak bir amaca yöneldiğini gösteriyor. O dönemin koşullarında böyle bir işbirliği, yalnızca inanç gücüyle açıklanabilir. Bu da insanın, maddi gelişimden önce manevi bir bilinç düzeyine ulaşabildiğini kanıtlıyor.

Bugün Göbeklitepe, sadece bir arkeolojik alan değil; insanlığın kökenine, ruhsal evrimine ve evrenle kurduğu kadim bağa ışık tutan bir sembol olarak görülüyor.

Florya Gazetesi Haber Merkezi

Amasya’nın Yeşilırmak kıyısı boyunca uzanan Yalıboyu Evleri’ni bilir misiniz? İç avlu, haremlik-selamlık bölümlerinden oluşan bu Osmanlı’dan kalma konaklar erken dönem Osmanlı konut mimarisinin en güzel örneklerinden.

Amasya’ya yapacak olduğunuz ziyarette yan yana bitişik Yalıboyu Evleri’ni görebilir, bazılarının içlerini ziyaret ederek sergilenen dönemsel eşyalar, kıyafet ve takıları inceleyebilirsiniz.

Caminin inşasına ait bir menkıbe vardır. Rivayete göre; Yıldırım Bayezıd, Niğbolu muharebesinde muzaffer olunca yirmi cami yaptırmaya karar verir. Bursa’ya geldiğinde bu fikrini damadı olan Emir Sultan’a söylemiş, O’da yirmi cami yerine yirmi kubbeli bir cami yapılmasını tavsiye etmiştir. Caminin yeri de Emir Sultan’a, rüyasında manevi bir işaretle gösterilmiş, ertesi gün bu işaret edilen yerde çimen bittiği görülerek caminin yeri tespit edilmiştir. Karar Padişaha bildirilmiş, Padişah da bunu uygun görerek caminin inşasını başlatmıştır. Cami, Niğbolu zaferinde kazanılan ganimet mallarıyla yaptırılmıştır.

Ulu Camii ile ilgili bir diğer menkıbe de şadırvanı hakkındadır; Caminin inşaatı esnasında şadırvanın yerinde yaşlıca bir kadına ait bir ev olduğu ve gönül rızası ile satmadığı için devlet büyüklerinin İslam hukukuna saygıları gereği zorla almadığı anlatılır. Bu ev, namaz kılma mahalli dışında olmak kaydıyla ve üstü açık şekilde öylece bırakılmıştır. Kadının vefatından sonra bu yerin camiye dahil edildiği rivayet edilmektedir. Boş bırakılan bu yerde bulunan şu anki şadırvan daha sonraki yıllarda İstanbul’dan Bursa’ya siyasi sürgün olarak gelen Karaçelebizade Abdulaziz Efendi tarafından yaptırılmıştır. Seyyah Evliya Çelebi 1640’lı yıllarda suyu Uludağ’dan gelen bu güzel havuzun içinde alabalıkların yüzdüğünü ifade eder. En tepeden Allah’ın birliğini ifade edercesine tek merkezden kaynayan bu şadırvanın suyu, havuza dökülürken Allah’ı teşbih eder gibi otuz üç ayrı yerden akmaktadır.

Caminin ilk imam-hatibi, Mevlid-i Şerif yazarı Süleyman Çelebi’dir. Mevlid-i Şerif’i yazmasına vesile olan meşhur hadise burada cereyan etmiştir. 1409 yılı Ramazan ayında ikindi namazını müteakip kürsüye çıkan vaiz efendi, konuşması esnasında “Rasüller arasında fark yoktur…” (Bakara 285) ayetinin tefsirini yaparken, cemaatten biri itiraz ederek “Risalet yönüyle aralarında fark olmasa bile benim peygamberim Hz. Muhammed (s.a.v.), fazilet açısından hepsinden üstündür.” der. Bu mesele tartışma konusu olur. Bu konuşmaya şahit olan Süleyman Çelebi o dakikadan itibaren Hz. Peygamber’in faziletlerini anlatan Mevlid-i Şerif’ini yazmaya karar verir. Mevlid-i Şerif Türkçe yazılmış olup yaklaşık bin beyittir.

Hutbe’nin sağ tarafında yüksekçe bir yere asılan siyah örtü, Kabe kapısının örtüsüdür. Mısır Seferi’nden sonra halife olan Yavuz Sultan Selim, Mekke’de onarıma girişmiş, bu arada Kabe’nin örtüsünü İstanbul’dan gönderilen yeni örtü ile değiştirmiştir. Yavuz, eski örtüyü ise Bursa’ya getirtip Ulu Cami’ye hediye etmiş ve kendi elleri ile taşıyıp asmıştır. Saf altın iplik ile üzerine ayetler işlenmiş bu örtü, yüzyıllar boyu kararmadan kalmıştır ;ancak yapılan bazı hatalı restorasyonlar sonucu caminin rutubet alması üzerine işlemeleri dökülmüş olduğundan günümüzde ayetler ancak parlak ışık altında görülebilir.

Yapılış tarzı açısından Osmanlı mimarisinde özgün bir yapı olan Ulu Camii, 55,00 x 69,00 metre ölçülerinde, dikdörtgen planlı bir yapıdır. Toplam iç alanı 3.165,5 m2’dir. Türkiye’deki “Ulu Cami” ismindeki camilerin en büyüğüdür. Mihrabın bulunduğu duvar diğer duvardan daha büyüktür. On iki ayak üzerine yirmi kubbe ile üzeri örtülmüş olan caminin ortasındaki kubbenin üstü açıktır. Son yıllarda bu açıklık camla kaplanmıştır. Duvarları tümüyle düzgün kesme taş ile örülmüştür.

Ankara savaşında Yıldırım Bayezıd’ı yenen Timur, orduları ile Bursa’ya gelip, caminin kuzey kapısını yakarak tahrip etmiştir. Karamanoğlu Mehmet Bey tarafından da çevresine odun yığılarak yakılmıştır. 1855 yılında meydana gelen depremde caminin on sekiz kubbesi çökmüş, sadece batı minaresinin dibindeki kubbe ile mihrap önü kubbesi ayakta kalmıştır. 1889 yılında çıkan bir yangında minarelerin ahşap olan külahları yanmış, sonrasında kâgir olarak yeniden yapılmıştır. 1959-1961 yıllarındaki onarımlarda sıvalı olan duvarlar kazınmış, kuzey yönündeki kapı da aslına uygun olarak yeniden yapılmıştır. 1494, 1503, 1551, 1563, 1567, 1572, 1668, 1670, 1724, 1742, 1815, 1855 ve1861 yıllarında büyük çapta onarımlar yapılmış, bugünkü görünümüne kavuşmuştur.

14. yüzyıl izlerini taşıyan sekiz sıraya düzenlenmiş istalaktitleri, dış yan köşelerde kum saati biçimli sütunceleri ile zengin görünümlü olan mihrap, 1751 yılında tamamlanmıştır. Sol tarafında mihrabı yapan Mehmet ustanın adı yazılıdır. Ceviz ağacından yapılmış ve siyah renge boyanmış olan minber, caminin en güzel en sanatkarane işlenmiş, eşine az rastlanır bir sanat eseridir. Kapısı üzerinde bulunan 0,40 x 1,00 metre boyutlarındaki kitabede, Yıldırım Bayezıd’in emri ile 802 H. (1400) yılında tamamlandığı belirtilmektedir. Minber, Manisa da Saruhanlı İshak Bey’in 1379 tarihli Ulu Camii minberini yapan Antepli Hacı Mehmet b. Abdülaziz el Dukki’nin eseridir. Bu bilgiyi veren yazı, minberin sağ korkuluğunda dikey olarak yazılmıştır. Künkedari Sanatı ile yapılmıştır. Tutkal ve çivi kullanılmadan, geometrik şekilde oyularak birbirine geçme ile meydana getirilmiş bir eserdir. Doğu yüzünde bazı çıkıntıları vardır ve bunların güneş sistemi ile gezegenler olduğu söylenir. Üzerindeki işlemeler ile bu minber, Selçuklu üslubundan Osmanlı üslubuna geçişin bir şaheseridir.

Zarif sekiz sütun üzerine oturan yüksek ve sade müezzin mahfili 1549 yılında yaptırılmıştır. Mahfilin karşısındaki ayağa yerleştirilmiş yuvarlak tek parça mermerden oyulmuş taş kürsü, 1815 yılında yaptırılmıştır. Caminin doğu, batı ve kuzey yönünde olmak üzere üç kapısı vardır. Bu kapılardan kuzey ve batı yöndekiler yeni olup, doğudaki kapı kanatları camiyle aynı dönemde yapılmıştır. Ahşap kanatları ceviz ağacındandır. Bazı yerleri bozulmuş olmasına rağmen, günümüze kadar sağlam olarak gelebilmiştir. Oyma ve geçmeli geometrik motiflerle süslü kanatlar, caminin minberine uygun olarak 16. Yüzyılın karakteristik özelliğini taşımaktadır. Kuzey yönündeki avluya açılan taç kapısının görümünü, eserin heybetini bir kat daha artırmaktadır. Kavsarası on bir sıra düzenlenmiş istalaktitlerden oluşmakta, parlak nişinin etrafını geniş ve sade bir silme dolanmaktadır.

Caminin pencereleri biçim ve ölçü bakımından her cephede farklı olup, söveleri düz mermerlidir. Pencere alınlıklarında “nefeslik” denilen küçük açıklıkları bulunmaktadır. Güney duvarındaki bir alt sıra pencereler, sonradan kapatılmıştır. Üst sıra pencereler, alt sıra pencerelerle aynı eksen üzerinde değildir. Duvar kalınlıkları birbirinden farklıdır. Doğu 2,80 metre, batı 3,10 metre, kuzey 2,40 metre ve güney duvarı ise 2,20 metre kalınlığındadır.

Ulu Cami’nin iç duvarlarını süsleyen levhaların çoğunun altında, hattatının imzası bulunmaktadır. Büyük çoğunluğunun eksikleri Hattat Şefik Bey tarafından düzeltilmiş veya yeniden yazılmıştır. Cami içinde 13 ayrı yazı karakteri ile 41 ayrı hattat tarafından, duvara yazılmış 87, levha halinde 105, tamamı 192 adet yazı mevcuttur. Ayrıca çok değerli saatler, şamdanlar, Kur’an-ı Kerimler bulunmaktadır.

Cami, doğu ve batı köşelerinde iki minareye sahiptir. Batıda yer alan minare, Yıldırım Bayezıd tarafından yaptırılmıştır. Camiye bitişik olan minare kaidesi tamamen mermerden olup, gövdesi tuğla örtülüdür. Dıştan ve işten olmak üzere bu minareye çıkan iki yol vardır. Birisi kubbelere, diğeri şerefesine çıkar. Şerefeler iki minarede de eş olup, altı sıra tuğla istalaktitlerle düzenlenmiştir. Cami avlusunda üç şadırvan bulunmaktadır. Cami içerisindeki şadırvanın, Osmanlı Devleti’nin ilk yıllarında, Türklerin suya olan ilgilerinden kaynaklanarak tasarladığı tahmin edilmektedir. On altı köşeli havuz, üç çanaklı fıskiyeden sekiz kol halinde dökülen sularla dolarak musluklara dağıtılmaktadır. Mihrap ekseni ile her üç kapının ekseni şadırvanın merkezinde birleşmektedir.

Trabzon’un Maçka İlçesi'nin Altındere Köyü sınırları içinde, Altındere vadisine hakim Karadağ’ın eteklerinde sarp bir kayalık üzerine kurulmuş olan Sümela Manastırı, halk arasında "Meryem Ana" adı ile anılır. Vadiden yaklaşık 300 metre yükseklikte bulunan yapı, bu konumuyla manastırların şehir dışında, ormanlarda, mağara ve su kenarlarında kurulma geleneğini sürdürmüştür.

Fotoğraf: Trabzon İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü

Meryem Ana adına kurulan manastırın "Sümela" adını "siyah" anlamına gelen "melas" sözcüğünden aldığı söylenmektedir. Bu ismin manastırın kurulduğu koyu renkli Karadağlar’ dan geldiği düşünülmekte ise de Sümela kelimesi buradaki Meryem tasvirinin siyah rengine bağlanabilmektedir.

Sümela Manastırı'nın Tarihi

Rivayete göre Bizans İmparatoru I.Theodosius zamanında (375-395) Atina’dan gelen Barnabas ve Sophranios isimli iki rahip tarafından kurulmuş olan manastır, 6'ıncı yüzyılda İmparator Justinianus’un manastırın onarılarak genişletilmesini istemesi üzerine Generallerinden Belisarios tarafından tamir edilmiştir.

Sümela Manastırı’nın şimdiki durumuyla varlığını 13'üncü yüzyıldan itibaren sürdürdüğü bilinmektedir. 1204 tarihinde kurulan Trabzon Komnenosları Prensliği’nden III. Alexios (1349-1390) zamanında manastırın önemi artmış ve fermanlarla gelir sağlanmıştır. III. Alexios’un oğlu III. Manuel ve sonraki prensler döneminde de Sümela yeni fermanlarla zenginleştirilmiştir.

Doğu Karadeniz kıyılarının Türk egemenliğine girmesini takiben Osmanlı Padişahları pek çok manastırda olduğu gibi Sumela’nın da haklarını korumuşlar, bazı imtiyazlar vermişlerdir.

Sümela Manastırı’nın 18. yüzyılda bir çok bölümü yenilenmiş, bazı duvarlar fresklerle süslenmiştir. 19. yüzyılda büyük binaların ilave edilmesiyle manastır muhteşem bir görünüm kazanmış, en zengin ve parlak dönemini yaşamıştır.

Fotoğraf: Kültür ve Turizm Bakanlığı

Bu dönemde son şeklini alan manastır pek çok yabancı seyyahın ziyaret ettiği, yazılarına konu edilen bir yer haline gelmiştir. Trabzon’un 1916-1918 yılları arasındaki Rus işgali sırasında manastıra el konulmuş, 1923'den sonra tamamıyla boşaltılmıştır.

Sümela Manastırı’nın başlıca bölümleri; Ana kaya kilisesi, birkaç şapel, mutfak, öğrenci odaları, misafirhane, kütüphane ile kutsal ayazma’dır. Bu yapılar topluluğu oldukça geniş bir alan üzerine inşa edilmiştir. Manastırın girişinde su getirdiği anlaşılan büyük su kemeri yamaca yaslanmış durumdadır. Çok gözlü olan bu kemerin bugün büyük bölümü yıkılmıştır.

Dar uzun bir merdivenle manastırın ana girişine ulaşılmaktadır. Giriş kapısının yanında muhafız odaları bulunmaktadır. Buradan bir merdivenle iç avluya inilmektedir. Solda, manastırın esasını teşkil eden ve kilise haline getirilen mağaranın önünde çeşitli manastır binaları bulunmaktadır. Sağ tarafta kütüphane yer almaktadır. Yine sağda yamacın ön yüzünü kaplayan büyük balkonlu bölüm keşiş odaları ve misafir odaları olarak kullanılmıştır ve 1860 yılına tarihlenmektedir. Avlunun etrafındaki binalarda odalardaki dolapları, hücreleri, ocakları ile Türk sanatının etkileri de görülmektedir.

Manastırın ana ünitesini meydana getiren kaya kilisesinin ve ona bitişik şapelin iç ve dış duvarları fresklerle donatılmıştır. Kaya kilisesinin içinde avluya bakan duvarda III. Alexios dönemine ait fresklerin varlığı tespit edilmiştir. Şapeldeki freskler ise 18'inci yüzyılın başlarına tarihlenmektedir ve üç ayrı devirde yapılan üç tabaka görülmektedir. En alt tabakanın freskleri daha üstün niteliktedir.

Fotoğraf: Official Turkish Museums

Sümela Manastırı’nda yer yer sökülerek alınmış olan ve oldukça harap bir görünüm taşıyan fresklerde işlenen başlıca konular İncil’den alınmış sahneler, Hz. İsa ve Meryem Ana’nın hayatı ile ilgili tasvirlerdir.

Kaynak: Trabzon İl Kültür veTurizm Müdürlüğü, Sümela Manastırı

Antik çağlardan beri pek çok medeniyetin merkezinde yer alan Boğaz, sırlarla ve efsanelerle dolu. Kız Kulesi’nin hüzünlü aşk hikayesinden, suların altında yatan gizemli şehirlere kadar, her köşesi başka bir hikaye anlatıyor.

Bugün Boğaz’ın tadını çıkarmanın en iyi yolu, onu güzel bir yemek eşliğinde seyretmektir. Lezzetli bir menü ile güzel müzikler dinlemek ve buna bir de Boğaz manzarası eklenirse… İşte, unutulmaz bir an. Bu anları keyifle yaşayabilmek için en yakın zamanda Queb Restaurant‘ı denemelisiniz.

Boğaziçi Hakkında

Boğaziçi, İstanbul Boğazı olarak da bilinir ve bu ismi, belki de Çanakkale Boğazı’ndan ayrım yapmak için kazanmıştır. Boğaz’ın genişliği, daralan ve genişleyen bölgelere göre 500 metre ile 3 kilometre arasında değişirken, derinliği ise 50 ile 120 metre arasındadır ve ortalama 60 metre derinliğe sahiptir.

Boğaz, İstanbul’un kalbinden geçer ve kıyılarındaki önemli yerler arasında Kız Kulesi, Çırağan Sarayı, Dolmabahçe Sarayı, Ortaköy Camii, Rumeli Hisarı ve Anadolu Hisarı, Galatasaray Adası, Kuleli Askerî Lisesi, Küçüksu Kasrı ve Beylerbeyi Sarayı sayılabilir. Bu mekanlar, tarihi ve kültürel zenginlikleriyle dikkat çeker. Örneğin, Kız Kulesi’nin romantik efsaneleri ve Çırağan Sarayı’nın Osmanlı İmparatorluğu döneminden kalma görkemli mimarisi, İstanbul’un zengin geçmişine ışık tutar.

Asya ve Avrupa kıtalarını İstanbul’da bağlayan üç köprü ve bir tünel bulunur. Bunlar sırasıyla, güneyde Boğaziçi Köprüsü, merkezde Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ve kuzey ucunda, Karadeniz ile birleşen noktada Yavuz Selim Köprüsü’dür. Ayrıca, Marmaray Tüneli, iki kıtayı yerin altından birleştirir. Bu yapılar, hem mühendislik harikaları hem de İstanbul’un modernleşme sürecinin simgeleridir.

Boğaziçi, dünyanın en yoğun ticari nakliye kanallarından biridir. Günde yaklaşık 140 kargo gemisi, ortalama 90 dakikalık bir geçiş süresiyle bu kanaldan geçer. Geçiş sırasında her gemide iki yerel pilotun bulunması ve dev radar kulelerinin boğazdaki tüm deniz hareketlerini izlemesi yasal bir zorunluluktur. Buna rağmen, yoğun trafik ve navigasyonel zorluklar nedeniyle zaman zaman kazalar meydana gelebilir.

İstanbul Boğazı’nın Mitolojik Hikayesi

İstanbul Boğazı’nın İngilizce adı ‘Bosphorus’, bir Yunan mitine dayanır. Bu mit, Zeus’un Io adında bir kadına olan aşkını ve karısı Hera’nın kıskançlığını anlatır. Hera, Zeus’un sadakatsizliğini keşfettiğinde, Io’yu bir öküze dönüştürür ve onu rahatsız etmesi için bir at sineği yaratır. Efsaneye göre Io, bu sinekten kaçarken Boğaz’ın karşı yakasına atlar. Bu olay, ‘bous’ (öküz) ve ‘poros’ (geçit) kelimelerinin birleşiminden ‘Bosphorus’ adını, yani ‘öküz geçidi’ anlamını türetir.

Karadeniz’in soğuk ve derin sularında yapılan son deniz arkeolojik çalışmalar, Türkiye’nin kıyı şeridinde su altında kalmış antik şehirlerin varlığını ortaya çıkarmıştır. Bu buluntular, bölgenin zengin tarihini ve gizemli geçmişini aydınlatmaktadır.

Jeolojik kanıtlar, antik çağlarda İstanbul Boğazı’nın kuzey ucunun toprak ve kaya ile tıkanmış olduğunu göstermektedir. Bu tıkanıklık, Karadeniz’in dış dünyayla bağlantısını engelliyordu ve su seviyesi, Ege Denizi ve Marmara Denizi’nin altındaydı.

Bir teoriye göre, büyük bir deprem sonucunda Boğaz’daki bu tıkanıklık aşılır ve Karadeniz’den Boğaz’a doğru şiddetli bir su tufanı başlar. Bu olay, su seviyelerini yükseltir ve kıyıdaki toplulukları sular altında bırakır. Bazı bilim insanları, bu olayın ünlü Nuh’un Tufanı efsanesine ilham kaynağı olabileceğini düşünmektedir.

Tarihte İstanbul Boğazı

İstanbul Boğazı, antik çağlardan bu yana stratejik ve ticari açıdan büyük bir öneme sahip olmuştur. Bu bölge, Bizans İmparatorluğu (daha sonra Konstantinopolis ve bugünkü adıyla İstanbul) için mükemmel bir yerleşim yeri olarak seçilmiş ve tarih boyunca pek çok medeniyetin ilgisini çekmiştir.

1453’te Fatih Sultan Mehmet, Bizans başkenti Konstantinopolis’i kuşatmak ve boğazı kontrol altına almak için önemli bir hamle yaptı. Rumeli Hisarı (Avrupa Kalesi) ve Anadolu Hisarı’nı (Anadolu Kalesi) inşa ettirdi. Bu kaleler, Boğaz üzerinde hakimiyet kurarak, kuşatılan Konstantinopolis’e takviye kuvvetlerinin ulaşmasını engelledi ve şehrin fethinin önünü açtı.

Osmanlı İmparatorluğu için Boğaz, hem stratejik bir geçit noktası hem de bir engel olarak önemli bir rol oynadı. İmparatorluk, her bahar İstanbul’dan devasa ordularını Anadolu, Suriye ve İran’daki askeri seferler için yola çıkarırdı. Bu süreç, orduların Boğaz üzerinden geçişini gerektiriyordu, bu da lojistik ve stratejik zorluklar yaratıyordu.

Adriyatik Denizi kıyısında Balkan toprakları üzerinde; Türk vatandaşlarının umuma mahsus pasaport sahiplerinin 180 gün içinde 90 gün vizesiz yurtdışında seyahat edebilecekleri Bosna Hersek tarih ve doğal güzellikleri ile Balkanların en güzel şehirlerine ev sahipliği yapmaktadır.  Eşsiz doğası, büyüleyici şelaleleri ve pek çok medeniyete ait tarihi yapıları ile Osmanlı İmparatorluğu’na ait birçok tarihi yapıya ev sahipliği yapmakta Bosna Hersek yaz aylarında tarihi ve kültürel zenginlikleri yanı sıra doğal güzellikleri ile de Balkanların en güzel seyahat durakları arasında Balkanların incisidir. Tarihi, Roma İmparatorluğu’na dayanmakta; Bosna Hersek, Boşnaklar, Sırplar ve Hırvatlar olmak üzere üç etnik gruba ayrılmış; pek çok medeniyetin tarihi ve kültürel zenginliklerinden izler taşımakta; Osmanlı İmparatorluğu hâkimiyeti altında; çok sayıda savaş görmüş ve birçok bölgesi bombalanmış; yaşamını yitirenleri anmak için anıtlar ülkenin her şehrinde yer almaktadır.  Sizlerde üç milletin tek bir çatı altında buluştuğu; Avrupa'nın kalbinde UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne dahil edilmiş zenginlikleriyle Balkanlarda Osmanlı'nın izlerini takip ederken; Hersek, Boşnaklar, Sırplar ve Hırvatların bir arada hoşgörüyle yaşadığı; yüzyıllar boyu hoş görünün simgesi olmuş; tarihi ve doğal güzellikleriyle Türk vatandaşlarından vize istemeyen ülkeler arasında yer almakta Bosna Hersek'in yemyeşil dağlarla çevrili şehirlerinde unutamayacağız yolculuğunuza eşlik edecek doğa harikası manzaralarla keyifli bir tatilin keyfini Balkanların en güzel ülkeleri ve şehirleri arasında gerçekleştirebilirsiniz. Biz sizler için Bosna Hersek gezisi hakkında merak edilen her şeyi yazımızda derledik. Bosna Hersek nerede? Bosna Hersek’ de ne yenir? Bosna Hersek’e nasıl gidilir? Türkiye’den Bosna Hersek seyahati için gerekli vize gerekli mi? Bosna Hersek’te nerede kalınır? Bosna Hersek’te gezilmesi gereken şehirler? Gibi birçok konu başlığı altında Bosna Hersek ülkesinin şehirlerine yolculuğumuz başlasın. Keyifli okumalar…

Bosna Hersek Gezisi

Katolik Batı Roma, Ortadoks Doğu Roma ve güneyine de Osmanlı eklendiği için "Balkanların Kudüs'ü" olarak anılmakta şehirleri çatısı altında korumakta; dünyanın en uzun ve en derin kanyonlarına ev sahipliği yapmakta Bosna Hersek; tarihi ve doğal güzellikleriyle Balkanların en güzel seyahat rotasını çizmektedir. Tarihi köklü Roma İmparatorluğu’na dayanmakta; Bosna Hersek, Boşnaklar, Sırplar ve Hırvatlar olmak üzere üç milletin bir arada hoşgörüyle yaşadığı; kültür ve medeniyetin geçiş yeri Bosna Hersek dünya savaşlarında aldığı darbeler sonrası küllerinden yeniden doğarak; tüm güzellikleri ile ülkeyi ziyaret etmekte gezgin ruhlu kişilere farklı dünyaların kapılarını aralamaktadır. Sönmeyen Ateş Anıtı, Umut Tüneli ve Viyeçnitsa Kütüphanesi gibi pek çok tarihi yapı arasında tarihin izlerinde zamanda yolculuk yapıyor gibi hissedeceğiniz; tarihin atmosferini koruyan Başçarşı dükkânları arasında dönem dizisi setinde kendinizi başrol yerine koyacağınız Bosna Hersek kültür gezisi yanı sıra yemyeşil ağaçlar ve sarp dağları, dünyanın en uzun ve en derin kanyonlarında yürüyüş ve rafting sporu yapmak isteyenlerinde vazgeçemeyecekleri benzersiz rotasyonlara kapılar aralamaktadır. Balkanların Kudüs’ü olarakta Balkanların en güzel ülkeleri arasında yer almakta Bosna Hersek gezisi için; Avrupa Rüyası yurtdışı turları içerisinde yer alan:

• Büyük Balkan Turu ile Balkan Rüyası turumuzla 8 günde 5 ülke 15 şehir gezerek; her sabah başka şehirde uyanacağız; Bosna Hersek, Kuzey Makedonya, Karadağ, Sırbistan ve Arnavutluk ülkelerinde unutamayacağınız ve daha önce deneyimleme fırsatına sahip olmadığınız yurtdışı tatiline çıkma fırsatına sahip olunuz.

Peri bacaları nerede diye sorduğumuzda aklımıza hemen Kapadokya gelir. Birçoğumuz da Kapadokya’yı bu kadar değerli kılan şeyin de Peri Bacaları olduğunu düşünür. Çok uzun yıllar önce burada yaşayan imparatorluklar, uygarlıklar Peri Bacalarını oyup kendilerine sığınacak yer, ibadethane ve daha bir sürü şey yaratmış. Bundan dolayı da diyebiliriz ki evet, peri bacaları çok değerlidir. Dünyanın ve Türkiye’nin bir çok yerinde Peri Bacaları vardır fakat hiçbiri Kapadokya’daki Peri Bacaları kadar eşsiz ve güzel değildir. Bir tepede oturup sessizce Peri Bacalarını izlemek hem bizlere büyük bir keyif hem de huzur veriyor. Kapadokya bölgesinin neredeyse her yerinde görebileceğimiz Peri Bacaları ile ilgili kısa bilgi yazısına hep beraber göz atalım.

Peri Bacası Nedir?

Kapadokya‘da bolca görebileceğiniz ve sizi kendilerine hayran bırakan peri bacaları koni biçimindeki tepelerinde kaya blogu bulunan yapılardır. Sel suları, yağmur ve rüzgarın sayesinde aşındırdığı tüften var olan yapılardır. Peri Bacaları’nın hiçbiri insanlar tarafından yapılmamış, tamamiyle doğal bir yapı veya oluşumdur.

Kapadokya’da birçok çeşit Peri Bacası görmek mümkün. 1 ile 15 metrelik büyüklüklerde bulunan Peri Bacaları eğer 1 metreden küçük veya 15 metreden büyükse bu yapı Peri Bacası olarak sayılmıyor. Bunun dışında da sivri, mantar şekilli ve sütunlu Peri Bacaları’yla da karşılaşırsanız hiç şaşırmayın. Dünyanın birçok yerinde Peri Bacası bulunmasına rağmen hiçbir yerde Kapadokya’daki kadar yoğun değil. Bundan dolayı da Peri Bacaları Dünyanın 7 Harikası listesine girmiştir.

Peri Bacaları Nasıl Oluşmuştur?

Jeolojik dönemlerdeki aktif volkanlar sayesinde günümüzde Peri Bacaları dediğimiz yapılar meydana gelmiştir. Yaklaşık altmış milyon sene önce Torosların yükselmesiyle Anadolu fayını sıkıştırmaya başlar. Böylelikle de yanar dağlar lav püskürtmeye başlar. Yapılan araştırmalar sonucunda ise çok uzun yıllar önce yani milyonlarca yıl önce Kapadokya bölgesi aslında bir iç denizmiş. Böylelikle de yanar dağlardan püsküren lavlar da bu iç denizi kurutmuştur. Sonuç olarak da bir tüf tabakası oluşturmuş. Bu tabakaların içinde de bazalt, kil, kumtaşı ve volkan külü varmış. Bundan dolayı bazı alanlarda daha sert, bazı alanlarda da yumuşak lav birkintileri ortaya çıkmış. Zaman içinde de seller, yağmurlar ve rüzgar sayesinde de söz konusu kısımlar tabir-i caizse bir heykeltraşın elinden çıkmışçasına yontulmaya başlamış. Bu yontulmalar sayesinde de günümüzde büyük hayranlık ve şaşkınlık duyduğumuz adına da Peri Bacaları dediğimiz doğal yapıtlar oluşmuş.

Hititler, Bizanslar, Persler, Selçuklular, Osmanlılar ve daha bir sürü uygarlık söz konusu Peri Bacalarını görmüş. Yaşam alanı ve daha birçok amaçla kullanmış ve günümüze kadar muazzam bir şekilde ulaşmışlar. İçerisine kilise, şapel, manastır oyulan Peri Bacalarına yaptıkları kiliseler için İncil’den birçok hikaye sahnelenmiş, böylelikle de değerlerine daha da çok değer katılmıştır. Peri Bacaları hakkında daha detaylı bir yazı okumak isterseniz Kapadokya Peri Bacaları Oluşumu yazımıza göz atabilirsiniz.

Daha önce de anlattığımız gibi Kapadokya bölgesinde birçok Peri Bacası bulunuyor. Fakat söz konusu Peri Bacaları’nın en yoğun olduğu Kapadokya bölgeleri Uçhisar, Avanos ve Ürgüp bölgelerinin oluşturduğu üçgen bölgenin içidir. Bundan dolayı Nevşehir Peri Bacaları en çok ziyaret edilen bölgedir. Soğanlı Vadisi‘nde de birçok Peri Bacasıyla karşılaşabilirsiniz aynı zamanda. Aksaray Güzelyurt’a bağlı olan Selime bölgesinde de yamaçlara yaslı bir şekilde Peri Bacaları gözükür. Tüm bunların dışında da Paşabağ Vadisi’ne uğramadan geçmeyin diyoruz. Çünkü burası Peri Bacaları’yla doludur. Hem de zamanında keşişlerin inzivaya çekildiği sessiz sakin ve huzurlu bir bölgedir.

Ayrıca Peri Bacaları ile alakalı birçok efsane de vardır.

Amerika Birleşik Devletleri'nde (ABD) Kuzey Carolina Wilmington Üniversitesi'nin yürüttüğü çok uluslu bir araştırmaya göre, piramitler Nil Nehri'nin uzun süre önce kaybolmuş olan bir kolu sayesinde yapılmış olabilir.

Nil'in bu kolu günümüzde çöl ve tarım arazilerinin altında kalmış durumda.

Arkeologlar uzun yıllardır, piramitlerin inşasında kullanılan taş bloklar ve diğer malzemelerin yakınlardaki bir su yolu üzerinden taşınmış olabileceği ihtimali üzerinde duruyordu.

Araştırma ekibinden Prof Eman Ghoneim, "Ama bu zamana kadar hiç kimse bu su yolunun yeri, şekli, boyutu ya da piramitlere yakınlığına dair net bir şey söyleyemiyordu" diyor.

Göbeklitepe’de yapılan kazılarda, yerleşik yaşama geçişle ilgili mevcut bilgileri alt üst edecek buluntular ortaya çıkmıştır. Göbeklitepe, M.Ö. 10.000 yani günümüzden 12.000 yıl öncesine tarihlenen Çanak Çömleksiz Neolitik döneme ait bir inanç merkezidir. 80 dönümlük alana sahip olan ören yeri, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nca 2005 yılında 1. Derece arkeolojik sit alanı ilan edilmiştir. İnsanoğlu ilk kez, Neolitik Dönemde doğa ile olan ilişkisini kendi lehine çevirerek, avcılık ve toplayıcılık ile birlikte tarıma da yönelmiştir. Yine bu dönemde hayvanların evcilleştirilmesi gerçekleşmiş, ilk dini ve sivil mimari örnekleri ortaya çıkmaya başlamıştır.

Şanlıurfa İl Merkezi’nin 17 km doğusunda Örencik (Karaharabe) Köyü’nün 3 km kuzeydoğusunda yer alan Göbeklitepe, adını bölgede bulunan yatır mezardan (ziyaretten) almaktadır. İlk kez 1963 yılında İstanbul ve Chicago Üniversitelerinin işbirliği ile hazırlanan “Güneydoğu Anadolu Bölgesi Araştırma Projesi” çerçevesinde gerçekleştirilen yüzey araştırmalarında, İstanbul Üniversitesinden Prehistorya Bölüm Başkanı Prof. Dr. Halet ÇAMBEL ve Chicago Üniversitesinden Prof. Dr. Robert BRAIDWOOD tarafından keşfedilmiştir.

1995 yılında Şanlıurfa Müze Müdürlüğü başkanlığında ve Alman Arkeoloji Enstitüsü’nden Arkeolog Harald HAUPTMANN’ın danışmanlığında yüzey araştırmaları yapılmış ve 1996 yılından 2006 yılına kadar Şanlıurfa Müze Müdürlüğü başkanlığında ve Alman Arkeoloji Enstitüsü’nden Arkeolog Klaus Schmidt danışmanlığında kazı çalışmaları sürdürülmüştür. Göbeklitepe’deki kazı çalışmaları, 2007 yılından itibaren Bakanlar Kurulu kararı ile Alman Arkeoloji Enstitüsünden Arkeolog Klaus Schmidt başkanlığında yürütülmektedir. Boğa, Tilki Ve Turnalı Stel Göbeklitepe’de ortaya çıkarılan ilginç buluntular arasında çöl varanı, sürüngen kabartmaları, yaban domuzları, turna, leylek, tilki, yılan, akrep, koyun, aslan örümcek ve kafası olmayan insan kabartması, erkeklik organı abartılı olarak tasvir edilmiş erkek heykelleri vb. ortaya çıkan bulgular 12.000 yıl önce yerleşik hayata geçen bu dönem insanının inançlarını yansıtan önemli bulguları oluşturmaktadır. Mimarlık tarihi, insanoğlunun avcı ve toplayıcı toplumdan yerleşik topluma geçmesi ile başlar. Göbeklitepe’de bulunan 12.000 yıllık yapılar, mimarlık tarihinin başlangıcı olarak kabul edilmiştir. İnsanoğlunun tek tanrılı dinlerden önceki çok tanrılı döneme ait ilk tapınağı, M.Ö.4.000 yılına tarihlenen Malta Adası’ndaki tapınak olarak biliniyordu. Göbeklitepe Tapınağı’nın tespiti ile bu bilgiler geçerliliğini yitirmiş ve insanoğlunun ilk tapınağının günümüzden 12.000 öncesine tarihlenen “Göbeklitepe Tapınağı” olduğu bilimsel verilerle kanıtlanmıştır.

Bu tespit ile birlikte arkeoloji tarihi yeniden yazılmaya başlanmıştır. Dünyada kabul gören arkeolojik görüşe göre insanoğlunun avcı ve toplayıcı yaşam biçiminden yerleşik hayata geçmesindeki en önemli faktörler; açlık korkusu ve korunma içgüdüsüdür. Ancak Göbeklitepe bu tabuyu yıkmıştır. Zira yapıldığı dönem göz önüne alındığında; yerleşik yaşama geçişte dinsel inanışların da etkisinin olabileceğini ispatlamıştır. Anlaşılan o ki; gelecekte yapılacak kazılar, Göbeklitepe’nin kendine has birçok sırrı sakladığını ortaya çıkaracaktır.