ABD ve İran arasında 40 gün süren çatışmaların ardından sağlanan ateşkes, Orta Doğu’da geçici bir nefes aldırsa da, bölgesel güç dengelerine ilişkin tartışmaları beraberinde getirdi. Özellikle Çin ve Pakistan kaynaklı değerlendirmeler, olası bir nükleer tırmanış ihtimaline karşı sert uyarılar içeriyor.
Pekin yönetimine yakın analizlerde, bölgede nükleer silah kullanımının “küresel güvenlik mimarisini geri dönülmez şekilde sarsacağı” vurgulanırken; Çinli uzmanlar, tüm taraflara “maksimum itidal” çağrısında bulundu. Çin Dışişleri çevrelerinden yansıyan değerlendirmelerde, özellikle Hürmüz Boğazı’nın açık tutulmasının yalnızca bölge için değil, dünya ekonomisi için hayati önemde olduğu ifade edildi.
İslamabad kanadında ise daha doğrudan güvenlik vurgusu öne çıktı. Şahbaz Şerif hükümetine yakın güvenlik kaynakları, bölgede nükleer bir çatışma ihtimalinin “kırmızı çizgi” olduğunu belirterek, bu tür bir senaryonun yalnızca Orta Doğu’yu değil, Güney Asya’yı da doğrudan etkileyeceğini dile getirdi. Aynı çerçevede, Asım Münir liderliğindeki askeri çevrelerin de gelişmeleri yakından takip ettiği ifade ediliyor.
Öte yandan ABD merkezli medya platformlarında yapılan yorumlar, kamuoyundaki tartışmaları daha da alevlendirdi. The Young Turks programında konuşan Cenk Uygur, Çin ve Pakistan’ın olası bir nükleer saldırıya karşılık verebileceği yönündeki iddiaları gündeme taşıdı. Ancak bu tür açıklamaların resmi devlet politikalarını yansıtmadığı, daha çok yorum ve analiz düzeyinde değerlendirilmesi gerektiği uluslararası uzmanlar tarafından vurgulanıyor.
Diplomatik kaynaklar, ateşkesin ardından en kritik başlığın İsrail’in tutumu olduğunu belirtiyor. Binyamin Netanyahu hükümetinin anlaşmaya temkinli yaklaşımı, sürecin kırılganlığını artıran unsurlar arasında gösteriliyor. Bölgesel gözlemciler, herhangi bir “sabotaj” ihtimalinin ateşkesi hızla sona erdirebileceği uyarısında bulunuyor.
ABD tarafında ise Donald Trump yönetiminin, ateşkesi kalıcı bir anlaşmaya dönüştürme hedefi doğrultusunda diplomasiye ağırlık verdiği görülüyor. 10 Nisan’da İslamabad’da başlaması planlanan müzakereler, yalnızca ABD-İran ilişkileri açısından değil, bölgesel güvenlik dengeleri açısından da belirleyici olacak.
Uzmanlara göre, Çin ve Pakistan’ın sürece dahil olması, krizin artık yalnızca bölgesel değil küresel bir güç dengesi meselesine dönüştüğünü gösteriyor. Bu durum, ateşkesin korunmasının uluslararası toplum için ortak bir sorumluluk haline geldiğine işaret ediyor.
Sonuç olarak, ateşkes kısa vadede tansiyonu düşürmüş olsa da, nükleer söylemler ve karşılıklı güvensizlik ortamı sürecin hassasiyetini koruduğunu ortaya koyuyor. İslamabad’daki diplomatik temasların başarısı, yalnızca Orta Doğu’nun değil, küresel güvenliğin geleceğini de şekillendirebilir.
Kaynaklar: Xinhua, Global Times, Dawn, BBC Monitoring, Reuters
Florya Gazetesi Haber Merkezi