Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi 13'üncü Zirvesi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasıyla 29-30 Ekim 2026 tarihinde Ankara Beştepe Millet Sergi Salonu’nda gerçekleşti. Dönem başkanlığı da Azerbaycan’dan Türkiye’ye geçmiş oldu.
Zirvede, her biri çok önemli başlıkları içeren, Türk Devletleri Teşkilatının geleceğine hedef ve vizyon belirleyen 163 maddelik Ankara Bildirgesi’nin önemli içeriklerine odaklanmamız gerekirken TDT Devlet Başkanları Konseyi üye ülkesi Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in zirveye katılmaması daha çok konuşulur ve yazılır olmuştu.
Analizimin ağırlıklı konusu; TDT’nin köprü ülkesi Azerbaycan – Türkiye ilişkilerinde son dönem zıtlıkları ile nelerin hedeflenmiş olabileceğini anlatan senaryolar üzerine olacak
Konu hakkında her iki ülke toplumlarının kafaları halen karışık görülüyor ve detaylara ait tez ve antitezleri acizane analiz etmeye çalışacağım.
Biz analistler söylem- eylem arasındaki uyuma, söylemin verdiği mesaja, eylemdeki detaya, olayların dönemine ve hangi koşullarda gerçekleştiğine, söylem ve eylemlerin üretebileceği sonuçlara, söylem veya eylemin ilgili muhataplarının hangi tonlamada açıklama yaptığına, verilen cevapların içeriğine ve çelişkilere bakarak olayları değerlendirir ve bu veriler ışığında olayları analiz yaparız.
TÜRKİYE – AZERYAYCAN ARASINDA BİR KRİZ VARDIR DENİLEMEMZ
Aşağıda detaylarını açıklayacağım gibi Türkiye – Azerbaycan arasında yönetilemeyecek seviyede bir sorun vardır diyemiyorum. Gelişen olaylar bir sorun gibi algılanmıyor, TDT’nı güçlendirmek, sosyolojik farklılıkları azaltmayı hedefleyen stratejik iletişimin tasarlanması veya Sayın İlham Aliyev üzerinde 3. Ülke baskısı varsa burada bir denge kurulmuş olabileceği gibi yorumluyorum. Sayın Aliye’in açıklamalarındaki mesajların hedefi mutlak olarak Türkiye’dir de diyemeyiz. Azerbaycan okullarındaki baş örtüsü yasağını elbette kınıyoruz ve bunun kalıcı olacağını da öngörmüyorum. Sebebini tam bilemediğimiz, anlayamadığımız bir olayın sınandığı algılanıyor.
Sayın Aliyev’in TDT için Türkiye’ye ye gelmemesi Türkiye’nin bilgisi dahilinde olmuş olabilir
TÜRKİYE – AZERBAYCAN ARASINDA KRİZ OLMADIĞININ BELİRTİLERİ
-Azerbaycan’daki baş örtüsü yasağına tepki gösteren Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Başdanışmanı Oktay Saral’ın istifası istenmez veya görevden ayrılmasına izin verilmezdi
- Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Erdoğan’ın Güney Kore Ziyareti sırasında Azerbaycan Semalarından geçerken Azerbaycan halkının ve Sayın Aliyev’in 8 Kasım Azerbaycan Karabağ Zafer Bayramını olaylar sıcaklığını korurken pilot telsizinden anons ederek tebrik etmezdi.
-Yine Sayın Aliyev’in Ankara’daki TDT’na da katılmadığı sıcaklığını korurken Cumhurbaşkanı Sayın Erdoğan 8 Kasım Azerbaycan Karabağ Zaferinin 6. yıldönümü için Karabağ’a gittiğini gördük. Sorun olsaydı Türkiye’yi Cumhurbaşkanı değil sadece dış işleri bakanı temsil edebilirdi.
-Azerbaycan Cumhurbaşkanı ve Azerbaycan Milli Eğitim Bakanlığı’nca Azerbaycan okullarındaki baş örtüsü yasaklarına Türkiye’de tepki gösterenler göz altına alındı diye ilgili makamlarca tepki içerikli açıklama yapılabilirdi.
--Ankara’daki TDT Zirvesine katılan Azerbaycan Dış İşleri Bakanı Sayın Ceyhun Bayramov Türkiye Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan tarafından iltifat görmezdi.
- Azerbaycan hükümeti 31 Türk vatandaşını, bu ülkedeki okullarda başörtüsü yasağına tepki içerikli yazı ve paylaşımları nedeniyle "istenmeyen kişi" ilan etti. Türkiye’nin bu olaylara tepki göstermesi beklenirdi ama gösterilmedi. Hatta tüm bu olaylar olurken baş örtüsü yasağına tepki gösterme eğilimi yüksek olan Cumhurbaşkanı Sayın Erdoğan’ın Sayın Aliyev’i aradığı ve Türkiye ile Azerbaycan'ın kardeşlik hukukundan aldığı güçle iş birliğini daha ileri seviyelere taşıyacağını ifade ettiği iletişim başkanlığınca duyuruldu. Gelişmeler sorun varmış gibi algılatmıyor
- 8 Kasım Azerbaycan Karabağ Zaferinin 6. yıldönümü için Karabağ’a giden Cumhurbaşkanı Sayın Erdoğan’ın Azerbaycan Cumhurbaşkanı ile yaptığı ortak basın açıklamasında “Gönül Birliğimiz Yarınlarımıza Işık Tutan Meşaledir” mesajını verirken Sayın Aliyev ise “Birliğimiz ve Kardeşliğimiz Sarsılmazdır. Bunu sarsmak isteyenler arzularına hiçbir zaman ulaşamayacaktır. Savaşta bütün dünya kardeş Türkiye'nin Azerbaycan'ın yanında olduğunu gösterdi. Hiç kimsenin Türkiye- Azerbaycan arasına girmesine ya da kendi kişisel çıkarları uğruna birliğimize, kardeşliğimize ve dayanışmamıza gölge düşürmesine izin vermeyiz. " açıklamalarında bulundular. Sorunlu iki ülke arasında bu samimiyette açıklamalar olamazdı

AZERBAYCAN’IN HANGİ EYLEM VE SÖYLEMİ HALKLAR ARASINDA KRİZ OLARAK ALGILANMIŞTI
1- Azerbaycan okullarında Öğretmen ve Öğrencilerin baş örtüsü yasağı
Azerbaycan Cumhurbaşkanı ve Azerbaycan Milli Eğitim Bakanlığı’nca Azerbaycan okullarındaki baş örtüsü yasaklarına Türkiye ve Azerbaycan’da tepkiyle karşılanmıştı.
Kafkas Müslümanları İdaresi Başkanı Başmüftü Allahşükür Paşazade’nin
“Azerbaycan’da genel bir yasak” yoktur açıklaması halkların öfkesini daha da artırmıştı

2- Türkiye Dış İşleri Bakanı Sayın Hakan Fidan’ın Bakü’deki CICA Zirvesine Katılması ve Türkiye’nin Azerbaycan’da “Darbe ve Kaos Girişimleri” ile suçlanması
Sayın Fidan, Bakü'de düzenlenen Asya'da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı'nın (CICA) 7. Zirvesi'nde İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un konuşması başlarken salondan ayrılmıştı. Sayın Fidan’ın Bakü’de Gençliğe Yardım Fonu’nda yaptığı görüşme üzerinden Türkiye “darbe ve kaos girişimleri” ile suçlanmıştı. Dış İşleri Bakanı Sayın Hakan Fidan’ın bu olaya yüksek tondan cevap vermemesi ve haberin yayından kaldırılması kontrollü bazı sınamalar gibi okunabilir.

3- Sayın Aliyev’in Sıradışı Olarak Algılanan Açıklamaları Nelerdi? “İhtiyacımız olduğu zaman bize hiç kimse yardım etmedi. Ne aldıysak kendi paramızla aldık. Buna tüm silahlarımız da dahil. Onları da dünya fiyatları üzerinden, son mermiye kadar kendi paramızla satın aldık.” Ve "Herkes yerini bilsin, bizim işlerimize karışmasın. Kimse hayat tarzımıza burnunu sokmasın ve bize yol göstermesin. Herkes kendi halkının ve devletinin derdine düşsün.” şeklinde konuşmaları oldu. Sayın Aliyev’in bu açıklamaları ile Türkiye’ye mesaj verdiği olarak algılanmıştı.

Sayın Aliyev’in mesajlarının Türkiye’ye olmadığını ve başka ülkelere olabileceğini baştan beri söylemiştim ve halen aynı görüşte olduğumu bu analizimde de gerekçelendiriyorum.

SAYIN ALİYEV’İN ANKARA’DAKİ TDT’NA GELMEME SEBEBİ OLARAK YAPILAN YORUMLAR
-ABD’nin Aliyev’e baskı yaptığı şeklinde yorumlar var. ( Bu olamaz )
-Rusya’nin Aliyev’e baskı yaptığı şeklinde yorumlar var. ( Bu da olamaz )
--İngiltere’nin Aliyev’e baskı yaptığı şeklinde yorumlar var. ( Orta seviye ihtimal )
--İsrail’in Aliyev’e baskı yaptığı şeklinde yorumlar var. ( Yüksek seviye ihtimal )
Bu yorumların karşılıkları ne olabilir? ne olamaz? tez ve antitezlerini aşağıda paylaşıyorum

1- Trump ile Azerbaycan İlişkileri ve Abd’nin Aliyev’i Etkileme Kapasitesi
Erdoğan son 10 günde Trump ile üç kez görüştü. Bunlardan biri 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı münasebetiyle TDT liderlerinin de katıldığı akşam yemeği sırasında Trump TDT Zirvesi dolayısıyla Sayın Erdoğan’ı telefonla aradı ve Türk Devletleri Teşkilatı Liderler Zirvesi için başarı dileklerini iletti.
Erdoğan ile Trump arasında son 10 günde yapılan üçüncü konuşma ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in daveti üzerine 8 Kasım Azerbaycan Karabağ zaferi nedeniyle Karabağ’ı ziyaretinden bir gün önce oldu. Bu gelişmelerden de anlaşılıyor ki Aliyev’in Ankara’daki TDT’na katılmaması için ABD’den bir baskı göreceği öngörülemez.
Trump’un bu süreci önemsemesinden Türkiye & Tdt’nın başarısı ve güçlenmesi için Trump ile bir işbirliği olduğu anlamı taşır. Rusya, Çin, İran ve hatta Hindistan’ın ileriki dönemlerde TDT’nı ve üye ülkelerin kollektif hareketini enfekte etmemeleri için Türkiye & TDT’nın kurumsal aklı bölge ile sınırları olmayan uzaktaki gücü partner olarak yanına almış olabilir. Kaldı ki Zengezur Turan Koridorunu Türkiye’nin çözdüğü bir dönemde ani bir şekilde Trump’ın devreye girdiğini, konuyla ilgili Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in Abd’de Trump ile görüştükten hemen sonra Cumhurbaşkanı Sayın Erdoğan’ı aramasından ve Türkiye tarafından da bu görüşmenin pozitif karşılanmasından Türkiye & Tdt ile Abd arasında işbirliği olduğu çıkarımını yapabiliriz.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı Sayın İlham Eliyev’in 28-29 Ekim 2026 tarihlerinde Ankara Beştepe’de gerçekleşen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi 13'üncü Zirvesine ABD baskısı ile katılmadı diyenlerin tezinde tutarsızlık görülmekte ve yukarıdaki yaklaşım da bu görüşün antitezi olarak anlamlandırabilir.

2- Putin ile Azerbaycan İlişkileri ve Rusya’nin Aliyev’i Etkileme Kapasitesi
Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi 13'üncü Zirvesinde Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev “Türk Devletleri Teşkilatı’na Rusya gözlemci üye olarak katılabilir” çıkışı dikkat çekmişti. Rusya’dan bu öneriye olumlu cevap geldi. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Moskova'ya henüz resmi davet ulaşmadığını ancak Rusya'nın teşkilata katılımının doğal ve uygun olacağını söylemişti.
Ayrıca Azerbaycan – Ermenistan arasında 27 Eylül 2020'de başlayan ve 44 gün süren Karabağ operasyonlarında Rusya sessizliğini korumuş, Ermenistan tarafı ile de askeri ve siyasi sorun yaşamış, operasyonun sonunda da Azerbaycan ile anlaşarak Karabağ’daki askerlerini çekmişti. Bu durumu ve Rusya’nın TDT’na katılım beyanını dikkate alırsak Rusya ile TDT arasında sorun var ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı Sayın İlham Eliyev’in Ankara Beştepe’deki TDT) Devlet Başkanları Konseyi 13'üncü Zirvesine Rusya baskısı ile katılmadı diyenlerin tezinde tutarsızlık görülmekte ve yukarıdaki yaklaşımlar da bu görüşün antitezi gibi anlam kazanmaktadır.
3- İngiltere ile Azerbaycan İlişkileri ve İngiltere’nin Aliyev’i Etkileme Kapasitesi
İngiltere, Azerbaycan ekonomilerindeki en büyük yabancı yatırımcı konumundadır.
Azerbaycan Cumhuriyeti ile İngiltere arasındaki ekonomik işbirliğinin temelinde enerji endüstrisi yatıyor. Azerbaycan'da yaklaşık 400 İngiliz firması olduğu bilinmekte.
İngiliz enerji devi BP vardı devredildi ve Azerbaycan'daki Aze-Çırağı-Güneşli (ACG) , Şah Deniz ve Şah Deniz-2 gibi dev petrol ve doğal gaz arama-üretim projelerinde ana oyuncu olarak yer alıyor.
Azerbaycan ile İngiltere arasındaki ilişkiler 200 yıl önce başladığı bilinmekte
2025'ten itibaren iki ülke arasında savunma sanayisi alanında yeni bir döneme de girilmiştir.
BBC’nin 5 Ekim 2021 haberine göre Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ailesinin İngiltere'de 400 milyon sterlin değerinde yatırımı olduğu bilgisi paylaşılmış. Haberin doğruluk payı varsa da Aliyev ailesinin Londra ile ekonomik ilişkileri var diye düşünülebilir.
Üzerine güneş batmayan İngiltere imparatorluğu, Fransa, İsrail’in 1956’da Süveyş kanalını birlikte ele geçirme girişimleri Amerika Birleşik Devletlerinin karşı çıkması ile başarısızlıkla sonuçlanmış, İngiltere’nin Ortadoğu dahil dünya’daki emperyal hegemonyası son bulmuştu. Bu tarihten itibaren ise orta doğu coğrafyası ABD’nin etkisi altına girmişti.
Dolayısı ile İngiltere’nin ABD ile gizli bir rekabeti olabileceğini öngörmekteyim. Rusya’yı yıpratmak için Rusya – Ukrayna savaşında mevcut ABD yönetiminin belirlediği yeni politikaların tersine Ukrayna’yı destekleyen İngiltere, ilişkileri 200 yıllık geçmişe dayanan Azerbaycan’ın da Rusya ile yakın ilişki kurmaması için Aliyev’i etki alanında tutmayı hedefleyebilir.

Ayrıca Trump’ın bu ikinci döneminde Türkiye ve TDT ile yakın ilişkilerini ve stratejik ortaklık pozisyonu geliştirdiği anlaşılıyor. Trump’ın Putin ile arka planda anlaşmış olduğunun emarelerini de görüyoruz. Abd ve Rusya yakınlaşmasından rahatsız olan İngiltere’nin bölgenin tamamen kontrolünden çıkmasından rahatsız olabilir ve Güney Kafkasya’yı kontrol etme motivasyonu taşıyabilir. İngiltere Azerbaycan ile olan güçlü ilişkilerini bölgesel dengeyi lehine çevirmek için kullanmak isteyebilir ve Azerbaycan ile olan köklü ilişkisini bölgesel etki alanını genişletmek için kullanmayı deneyebilir.
Rusya, İngiltere ile Azerbaycan’ın stratejik ortak olmalarını Bakü’nün meydan okuması olarak algılıyor. Zira İngiltere Rusya’nın baş düşmanı. Ukrayna savaşının hem mimarı hem de bitmesini engelleyen ülke. İngilizler Rusya’yı zayıflatmaya, bölmeye ve parçalamaya kararlılar. Buna rağmen Rusya ile Azerbaycan ilişkileri devam etmekte ve Rusya TDT’na gözlemci ülke statüsünde yer almaya da sıcak bakmaktadır.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı Sayın İlham Eliyev’in TDT Devlet Başkanları Konseyi 13'üncü Zirvesine Rusya ve Abd baskısı ile değil İngiltere baskısı ile katılmadı diyenlerin tezi orta seviye ihtimal de olsa tutarlı görülmektedir. Bu yaklaşıma göre değerlendireceksek İngiltere’nin Sayın Aliyev’i orta seviyede etkileme ihtimali olabilir çıkarımını yapabiliriz

4- İsrail ile Azerbaycan İlişkileri ve İsrail’in Aliyev’i Etkileme Kapasitesi
İki ülke arasında ticaret hacmi milyarlarca doları bulabilir. İsrail, 7 Ekim 2023 olaylarından önce petrol ihtiyacının önemli bir bölümünü Azerbaycan'dan karşılamakta; Azerbaycan ise İsrail'den teknoloji ve bilgi sistemleri alanında desteklenmekte idi.
İsrail 1991'de Azerbaycan'ın bağımsızlığını ilk tanıyan ülkelerden biridir; iki ülke arasında savunma sanayi, istihbarat, teknoloji ve enerji alanında derin bir stratejik ortaklık bulunuyordu
İsrail, Azerbaycan'ın en büyük silah tedarikçilerinden biriydi. Özellikle 2020 Dağlık Karabağ Savaşı sürecinde İsrail yapımı İHA'lar, hava savunma sistemleri ve askeri teknolojiler Azerbaycan tarafından etkin şekilde kullanıldı ve 7 Ekim 2023 olaylarından sonra bu ilişki zayıflamış olabilir.
Bakü- Tiflis – Ceyhan boru hattı üzerinden Azerbaycan petrollerinin İsrail’e sevk edildiği dedikoduları dolaşsa da hem Türkiye hem de Azerbaycan devleri petrol şirketi Sokar şirket yetkililerince bu durum yalanlanmaktadır. Türkiye üzerinden İsrail’e petrol satışı olamamakla birlikte Azerbaycan petrollerinin dolaylı yönden İsrail’e ulaştığını söyleyenler de var. Şöyle ki; Yumurtalık’tan bağımsız petrol şirketlerince satın alınıp tankerlere yüklenen petrol uluslararası sularda satılabiliyor. Uluslararası sularda satışa çıkarılan petrolü satın alan şirketlerin İsrail’e petrol satışları Azerbaycan ve Türkiye’nin kontrol edemediği bir durum olabilir.
Bu yaklaşıma göre değerlendireceksek İsrail’in Sayın Aliyev’i yüksek seviyede etkileme ihtimali olabilir çıkarımını yapabiliriz. Sayın Aliyev’in “Karabağ Savaşında bize kimse yardım etmedi ve silahlarımızı da daha yüksek para ödeyerek aldık. Herkes yerini bilsin, bizim işlerimize karışmasın. Kimse hayat tarzımıza burnunu sokmasın ve bize yol göstermesin” açıklamaları ile İsrail’e mesaj verdiği olarak ta yorumlanabilir. İsrail Azerbaycan’a yaptığı silah yardımlarını ve diğer yatırımları gündeme getirip bunları Sayın Aliyev’e baskı kurma unsuru olarak görüp Sayın Aliyev’in TDT’nın Ankara’daki toplantısına katılmamasını da istemiş, TDT’ni enfekte etme girişiminde de bulunduğu anlaşılmış ise Aliyev’in yukarıdaki sözlerini İsrail için söylemiş olabilir diye düşünmek yanlış olmaz
Bu değilse de TDT Kurumsal aklı Aliyev ve ekibinin İsrail’e yakın durmasını tavsiye edip İsrail teknolojilerini ve İsrail’in planlarını anlamaya çalışıyor olabilir mi? Uç bir fikir olarak gelse de Osmanlı’da bu yöntemler kullanılmıştı.
İRAN VE ŞİA FAKTÖRÜ TDT’NI TEOLOJİK YAKINLAŞTIRMA STRATEJİSİ
Azerbaycan Cumhurbaşkanı’nın üst perdeden verdiği mesajların İran’a da vermiş olabilir. Konuyu zıtlıkların birliği yaklaşımı ile bir planlama yapılmış olabilir.
Türkiye ve TDT ülkelerinin ortak aklı da çok iyi biliyordur ki Azerbaycan Türkiye ile Türkistan arasındaki en ağır yükü taşıyan köprüdür ve bu aklın 50 ve 100 yıllık planlar yapacak kurumsal kapasitesi de vardır. Dünya’da boşalan güç dengesinin başka bir gücü ortaya çıkarma huyu da vardır. Türkiye ürettiği savunma kabiliyetleri ile bölgenin süper gücüne evrildiğini bir çok alanda göstermeye başladı.
Mekke ittifakını’da, Bedir Mutabakat Zaptı’nı da TDT’nın kurumsal yapısını oluşturan aklın birleştirici gücü öngörebiliriz. Görülüyor ki coğrafi savunma ve kollektif savunma, ortak üretim, teknoloji paylaşımı kabiliyetlerini şimdilik parçalı olarak planlamayı stratejik görürken Azerbaycan’ın kendi lokasyonunda tampon gücü de planlanıyor olabilir. Bu derinlikte tasarımlama kapasitesine ulaşmış bir akıl düz mantıkla çalışmaz ve toplumda algılanması sonuçlarıyla orantılıdır ve sonuçları da zamanla anlaşılır.
Türkiye hariç Türk Devletleri arasında en kritik geçiş bölgesinde olan Azeybaycan’ın bölgesel tampon güce ulaşmasını kritik görüyorum. Bu Türkiye’nin bölgede üstlendiği yükü de hafifletir diye düşünüyorum. .
TDT, Mekke İttifakı ve Bedir Mutabakat Zaptı ile ve bu ittifaka yeni katılacak üyelerle Türkiye liderliğinde dünya’nın en büyük ittifakını göreceğimiz günlerin çok uzak olmadığına inanıyorum. Dolayısı ile bölgesel gücün oluşturulduğu bir dönemde ilk planda mantıklı bulunmayan bazı sınamalar da yapılabilir.
Dolayısı ile bilinen tarafı ile bölgesel güç ve az bilinen yönüyle de süper güç olma yolunda bölgeyi adım adım ittifaka dahil edip birleştirmeye çalışan Türkiye tampon ve kritik lokasyonlardaki bazı müttefiklerinin askeri, siyasi, ekonomik güçlenmesini isteyebileceği gibi bağımsız görünüm sergilemelerini de stratejik görebilir. Azerbaycan bu konumda bir ülkedir.
Türkiye körfez ve afrika partnerlerine ağırlık verirken Türkistan ve İran ilişkilerinde Azerbaycan’ın güçlenmiş olarak rol almasını planlıyor olabilir. Kaldı ki Güney Azerbaycan’da yaklaşık 45 milyon Türk kardeşlerimizin olduğu biliniyor ve İran’da olabilecek değişimden yine İran ile aynı Şia inancındaki Azerbaycan sosyolojisi etkilenecektir.
Daha önceki analizlerimde de kaleme aldığım gibi İran’daki Velayet-i Fakif sistemi sürdürülebilir görülmüyor. Yıllar içinde İran’da rejim değişikliği de kaçınılmaz gibi duruyor.
Bu değişimlerin iç kaosları üretme kapasitesi de vardır. Azerbaycan üzerinden İran’daki Türk soydaşlarımızın korunması da hedeflenebilir. Şia etkisinde kalan Azerbaycan ve Güney Azerbaycan’daki Türk kardeşlerimizin sosyolojik olarak Türkiye Sunni yapısına yakınlık kurması, yaklaştırılması da hedeflenmiş olabilir. Azerbaycan’daki baş örtüsü gerilimi de bunu hedefliyor olabilir. Türkiye’nin Azerbaycan’daki baş örtüsü ile okullara alınmayan ve bunu mağduru olan çocuk ve ailelerine sahip çıkması ile zıtlıkların birliği veya karşıtların birliği üzerinden sosyolojik yakınlaşma hedeflenmiş olabilir. Başarılı da olduğuna inanıyorum. Bir süre sonra Azerbaycan okullarında uygulanan baş örtüsü ile okullara alınmama uygulamasının kaldırılacağını öngörüyorum. Bu konuyu aşağıda biraz daha açıyorum
Birbirine zıt veya düşman gibi görünen kavramların, olguların ya da güçlerin aslında tek ve aynı bütünün parçası olduğunu, birbirini var ettiğini ve dinamik bir etkileşim içinde bulunduğu bilinen bir yöntemdir. Azerbaycan Cumhurbaşkanı Sayın İlham Aliyev’in söylemleri de bu bilinç, şuur ve stratejinin bir parçası olarak okunabilir. Yakın gelecekte Türkiye – Azerbaycan arasındaki ilişkinin daha güçlü, hedeflerin tek ve aynı bütünün parçasını tamamlayacağını göreceğimizden kuşku duyulmamalı. Zıtlıkların bütünü tamamlama özelliği vardır. Hedefleri aynı İki kardeş ülke arasında gerilim olamaz. Gerilim oluyor görünse de daha güçlü olmayı amaçlayan kontrollü bir hedefi de olabilir. ALİYEV’İN TÜRKİYE’YE GELMEMESİ TÜRKİYE’NİN BİLGİSİ DAHİLİNDE OLABİLİR
Kardeşin gardaşla güç toplayarak açacağı Turan yolumuz hayırlı olsun
9 Kasım 2026
Ahmet ÇELİK
Gazeteci / Dış Politika Analisti
Kızılelma Düşünce Enstitüsü Yayın Kurulu Üyesi