İran atom bombası yapacak oranda uranyum zenginleştirememeli. Zenginleştirecekse bile bu oran %20 oranı seviyesini geçmemeli

- İran ile Abd arasında zenginleştirilmiş uranyum üzerinden bir uzlaşma olacaksa bu ancak %20’nin üzerindeki kısmı için olursa başarıya ulaşabilir. Çünkü %20 oranına kadar uranyum zenginleştirmek her ülkenin olduğu gibi barışçıl seviyede ilerlemek İran’ın da hakkı ve İran bu orandan vazgeçmez. Bu orandan da İran’ı vazgeçirmeye zorlamak sonuç vermez, barışı getirmez.

- Abd ile İran arasında arabuluculuk yapan Pakistan ve diğer paydaşlar İran’ın %20’ye kadar uranyum zenginleştirme hakkının doğal hakkı olduğu, üzerinin ise uluslararası atom enerjisi kurumu denetiminde imha edilmesi konusunda Abd ve İran’ı ikna ederek barışı kolaylaştırabilir.

- İran ise %20’nin üzerindeki uranyum’u imha etme karşılığında Abd ve İsrail’den aşağıda detaylarını paylaştığım tavizleri isteyebilir ve bu şartları barışın şartları olarak masaya taşıyabilir.

- Bölgenin eşkiya ve terörist devleti İsrail’in de atom bombaları olamamalı ve %20’nin üzerinde uranyum da zenginleştirememeli.

- Bölgesel istikrar istenecekse bölgenin bu iki ülkesinde de ne atom bombası olmalı ne de %20’nin üzerinde uranyum zenginleştirebilmeli

- Abd’de ise füzelere entegre edilebilen 6.450 adet nükleer başlık ( Atom Bombası ) olduğu biliniyor.

- Her nükleer başlıkta ortalama 25 kg atom bombası olma seviyesinde zenginleştirilmiş uranyum olduğunu varsayarsak Abd’nin 18 adet atom bombası İran’ın elinde olduğu varsayılan 450 kg zenginleştirilmiş uranyum’a karşılık gelir.

- Elinde atom bombası olduğu kesin bilinen Abd’nin ve olupta olduğunu gizleyen İsrail’in İran’ın elindeki zenginleştirilmiş uranyum’u almaya ve hatta çalmaya çalışması eşkiyalık ve haydutluk değilde nedir!

-Bence İran, Abd ve İsrail’in elindeki atom bombalarının varlığını diplomasi masasına taşıyıp Abd ve İsrail’in haydutluğunu dünya kamuoyuna taşısa, böyle bir diplomasi takdiğine geçip stratejik üstünlüğü elde etse..

İran bunu nasıl yapabilir?

- İran kendisindeki zenginleştirilmiş 450 kg. uranyum’u isteme cüretini gösteren haydut Abd’ye, “Siz bizden 450 kg. Uranyum tozunu istiyorsunuz, siz tarihte iki yere ( Hiroşima ve Nagazaki ) atom bombası atmış bir devlet olarak sizin ve İsrail’in elinde atom bombaları olması daha tehlikeli değil mi? Siz elinizdeki atom bombalarını imha edin biz de kendimizdeki uranyum tozlarını imha edelim” diyecekleri en doğru zaman diye düşünüyorum.

- Abd ve İsrail elbette kendi atom bombalarından vazgeçmez ama İsran bu söylemi ile onların haydutluğunu dünya kamuoyunun algısına ve gündemine taşımayı başarmış olur. Bu aynı zamanda İran’a diplomatik üstünlük te sağlayacağı gibi diğer devletlerin kendilerine bakış seviyesini pozitif’e de çevirebilir.

- İran en kötü ihtimal şunu başarabilir; Uluslararası Atom Enerjisi gözetiminde kendisinin %20’nin üzerinde zenginleştirdiği Uranyum’u imha ederken Abd’de buna karşılık gelen 18 adet nükleer başlığı imha etmesini şarta bağlayabilir.

- Ayrıca Uluslararası Atom Enerjisi Kurumunca en az beş yıl İsrail’de mevcut atom bombaların ve uranyum zenginleştiren tesislerin arama ve araştırmasını, bulunan nükleer başlıkların ve %20’nin üzerinde zenginleştirilmiş uranyum’un kesin imhasını barışın şartı olarak ortaya sürebilir.

- Abd kendi nükleer başlıklarını azaltmaya yanaşmayacaksa ve İran buradan taviz vererek Uluslararası Atom Enerjisi Kurumunca İsrail’in atom bombalarının ve uranyum zenginleştiren tesislerinin en az beş yıl araştırılması ve bulunanların da imha edilmesini ateşkes/ barış için kesin şarta bağlayabilir.

- Bu savaşı devam ettirmek için Abd’yi bile manipüle edebilen İsrail ile Abd arasını açmak için doğru hamle de olabilir. İran bu hamlesi ile bölgede kazanamayacağını anlayan ve ayrılmanın yollarını arayan Abd’nin işini kolaylaştırıp, baskıyı İsrail’in üzerine yoğunlaştırmayı da başarmış olabilir

- Abd’de İsrail’de atom bombası yok uluslararası atom enerji kurumu İsrail’deki atom bombalarını ve nükleer tesislerini araştırabilir diyerek tüm yükü barış istemeyen İsrail’e yıkarak İsrail’i dolaylı sıkıştırabilir.

-Elbette bu teklifi İsrail kabül etmeyecek. Bu durum İsrail’in elinde atom bombası ve %20’nin üzerinde zenginleştirilmiş uranyum olduğunun itirafı anlamına geleceğinden konu BM’e taşınarak Uluslararası Atom Enerji Kurumu üzerinden İsrail’e baskı kurulabilir.

- Bu konular üzerinden Abd ve İsrail’e baskı diplomasisi yürütmek İran’ın yalnız başına yapacağı veya başarabileceği diplomasi atağı olamayabilir. Bu atağı yapan İran destek te bulmalıdır.

- İran bunu başarırsa tüm ortadoğu kazanır. En çok ta bölgesel güç Türkiye kazanır. İran’ın bu anlamda bir diplomasi dilini geliştirme konusunda Türkiye de arka kapı diplomasi dili yürütebilir.

- İran kendine dikte edilen bir talebe yine kendi cinsinden karşı tarafa el yükselterek karşı tarafın oynadığı sahte masumiyet kartını elinden alarak başarılı bir atak yapmış olur.

-Kendi cinsinden taleplerin yer alacağı bir diplomasi üzerinden kurulan masa yan türevlerini de üreteceğinden anlaşma zemini daha yüksek olabilir. Çünkü her iki taraf yan türevlerden daha kolay taviz verebilir.

İran’ın yukarıdaki gibi talep edeceği şartları karşılanırsa Hürmüz Boğazı’nı açacağını da rahatlıkla taahhüt edebilir.

Eşkiya ve haydutlarla plaza dilinde anlaşılmaz. Zorbaya mütevazilik mazluma zülümdür.

18 Nisan 2026

Ahmet Çelik
Gazeteci / Dış Politika Analisti
Kızılelma Düşünce Enstitüsü Üyesi